Revolución Heliocéntrica: De Copérnico a Newton e as súas Implicacións

Copérnico e o Heliocentrismo

Inspirándose na obra de Aristarco de Samos, Copérnico afirmou que o Sol se atopaba no centro do universo e que o resto de planetas xiraban ao seu redor. Isto é coñecido como heliocentrismo. Colocou o Sol no centro do cosmos e estableceu que a Terra realizaba tres tipos de movementos: o de rotación sobre o seu propio eixe, o de translación ao redor do Sol e un lixeiro movemento de abalo chamado precesión. Tamén deixou intactas algunhas das teses do sistema aristotélico. Isto supuxo un punto de inflexión.

A Nova Filosofía: Galileo e Newton

Galileo puido levar a cabo valiosas observacións, como que Xúpiter contaba cun grupo de satélites que xiraban ao seu redor. Segundo o xeocentrismo, todos os astros celestes orbitaban ao redor da Terra. O descubrimento de Galileo facía inviable esta proposta. Na cosmovisión aristotélica, os ceos eran dun material perfecto e inmutable, de modo que este descubrimento contradecía de novo as teses anteriores. Galileo tamén estableceu o principio de inercia, segundo o cal os corpos tenden a permanecer en repouso ou ben a velocidade uniforme a non ser que actúe sobre eles unha forza. O principio de inercia tamén xustifica que os planetas non se moven polo impulso dun suposto primeiro motor, senón porque non había ningunha forza que os frease. Tamén estudou os corpos en caída libre e determinou que a distancia que percorren é proporcional ao cadrado do tempo investido no percorrido.

Implicacións Filosóficas das Cosmovisións Modernas

• Simplicidade: Explicación de toda a realidade a partir dunhas poucas leis que son válidas para explicar tanto os movementos terrestres como os movementos celestes de calquera corpo.
• Mecanicismo: A recente mecánica de Newton comportaba unha nova visión do mundo como unha gran máquina perfecta, comparable a un mecanismo de reloxería. O mundo concíbese agora como un sistema de engranaxes perfectos, no que todo está interconectado e todo sucede por causas controlables e predicibles.
• Determinismo: As leis que gobernan a materia son de tal maneira que sempre a unha determinada situación inicial lle pode seguir un único acontecemento posible. Se pasa A, a continuación, si ou si, vai pasar B.
• Papel de Deus na cosmoloxía: A ciencia resultante do xiro copernicano non nega a existencia de Deus, pero desvincula o estudo do universo da existencia da divindade. A diferenza das cosmovisións anteriores, a cosmovisión mecanicista reduce o papel de Deus ao de creador e deseñador da máquina do mundo e as súas leis.
• Importancia da natureza: Antes, o ser humano ocupaba unha posición privilexiada en todo isto, pero agora ocúpaa tamén a natureza. Desde que Deus a creou e lle deu as súas leis, evoluciona por si soa e de maneira autosuficiente, sen necesidade de intervención divina.
• Situación do home no cosmos: O ser humano comprende que ocupa un lugar diminuto nun universo quizais infinito.
• Poder da razón: Aínda que se cre firmemente no determinismo das leis físicas, o ser humano tamén se sente máis poderoso por chegar a comprender algunhas delas, e amósase optimista respecto á posibilidade de poder descubrir a estrutura e as leis do universo por medio da súa razón.

Implicacións Filosóficas da Cosmoloxía Actual

• Imposibilidade de separación suxeito-obxecto: Vimos ao falar do principio de incerteza que para observar algo hai que interaccionar con iso. Cando o observador é dun tamaño suficientemente pequeno, esta interacción condiciona o resultado do experimento. Polo tanto, a física cuántica chega a poñer en dúbida a crenza de que o mundo é unha realidade obxectiva que o ser humano pode chegar a coñecer.
• Indeterminismo e imprevisibilidade: Tanto a mecánica cuántica como a teoría do caos cuestionan gravemente a imaxe determinista do mundo.
• Afastamento respecto ao sentimento común: