Platón: A Alegoría da Cova, Sócrates e o Intelectualismo Moral

A Alegoría da Cova de Platón: Realidade e Coñecemento

Temos que imaxinar a varios homes atados de cara á parede do fondo dunha profunda cova. Máis arriba arde unha fogueira. Entre a fogueira e as costas dos homes atados pasa un camiño polo que diversos individuos carrexan aos ombros bonecos e estatuas.

Todo o que ven os prisioneiros do fondo son as sombras deses bonecos, proxectadas contra a parede. E cando escoitan voces, pensan que se trata das sombras que falan. Para eles, as sombras constitúen toda a realidade.

A Liberación e o Ascenso

Pero un dos prisioneiros consegue liberarse das súas cadeas e comeza un penoso ascenso pola cova, vendo:

• Os bonecos que producen as sombras.
• A fogueira que as proxecta.

Finalmente, deixa a cova e sae á luz. Ao principio, trátase dunha experiencia dolorosa e o refén liberado séntese cegado pola claridade do día. Logo vai sendo capaz de mirar as sombras, as imaxes reflectidas na auga, etc. Finalmente, é capaz de mirar directamente as cousas reais e incluso ao mesmo Sol, fonte de toda luz.

O Contexto Filosófico: Sofistas e Sócrates

A mediados do século V a.C. prodúcese un desprazamento do interese filosófico da natureza ao home, protagonizado por Sócrates e un grupo de pensadores chamados Sofistas.

Esta incidencia (a política) é absolutamente determinante no desenvolvemento do pensamento platónico.

A Influencia Socrática en Platón

A argumentación indutiva e a definición do universal, baseada no diálogo, anticipan a dialéctica platónica ao servizo do coñecemento da Idea.

Na reflexión moral en xeral, Platón aceptou a identificación socrática da virtude co coñecemento (intelectualismo moral). Quen se comporta moralmente mal é quen ignora o ben.

O Rexeitamento de Sócrates aos Sofistas

Sócrates rexeitaba os sofistas pola súa actitude:

• O seu utilitarismo e a orientación da educación cara ao éxito político.
• A súa actitude sensualista, subxectivista e relativista.

Para eles [os sofistas], non hai máis realidade que a das aparencias. Todas as nosas opinións estaban no mesmo plano e todas cambiaban por efecto da persuasión. Isto incluía a xustiza do proceso democrático e a necesidade de instaurar a persuasión pacífica en vez do uso da forza como base da vida política.