Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Bacharelato

Orixe e Formación da Lingua Galega

Do Latín Vulgar ao Galego-Portugués

O noroeste da Península Ibérica foi bautizado polos romanos como Gallaecia, e naceu o galego-portugués, do cal derivaron o galego e o portugués.

A lingua galega procede do latín vulgar. Esta lingua converteuse na lingua coloquial e cotiá do Imperio Romano e, co paso dos anos, foi evolucionando ata dar lugar ás linguas románicas. No século IX, as variedades lingüísticas da Península Ibérica estaban tan distanciadas do latín que naceron novas linguas. Estas novas linguas tiñan gran influencia sobre as que había antes (substrato) e as que chegaron despois (superestrato). O latín é o compoñente principal do galego.

O Substrato Prerromano: A Civilización Castrexa

Antes...

Ría

Val fluvial somerxido baixo o nivel do mar a causa da elevación deste. A orixe xeomorfolóxica está relacionada cun asolagamento do val fluvial relacionado con movementos isostáticos e un afundimento tectónico asociado á rede de fracturas preexistentes.

Estiaxe

Caudal mínimo que acada un río ou lagoa en determinadas épocas do ano, debido específicamente á seca. O termo deriva de estío ou verán, período do ano en que se producen as mínimas precipitacións no clima mediterráneo, predominante na Península Ibérica. A estiaxe está asociada non só ao déficit de precipitacións, senón tamén ao incremento da evapotranspiración por elevación das temperaturas medias.

Cunca fluvial

Porción de terreo que drena a un colector principal...

A Poesía Galega de Posguerra (1936-1976)

Contexto Histórico e Tendencias

Durante o franquismo xurdiu un gran desprezo pola cultura e comezou a censura, que intentou a eliminación das linguas e culturas que non encaixaban no modelo unitarista. A Guerra Civil de 1936 provocou un colapso na literatura galega. Non obstante, nos anos 40 produciuse unha recuperación coa publicación de Cómaros Verdes de Aquilino Iglesia Alvariño e a aparición de editoriais como Galaxia.

Nun principio, cultiváronse as liñas estéticas existentes na preguerra, pero pouco a pouco foi aparecendo a poesía intimista, dando lugar á Escola da Tebra. Máis tarde, Manuel María e Celso Emilio Ferreiro farían triunfar a estética socialrealista.

Xeracións Poéticas

Historia da Normativización do Galego: Construción do Estándar e Desviacións

O galego aspira a ser un instrumento útil e eficaz para a sociedade do futuro, ademais de ser o núcleo cultural aglutinador de toda a comunidade galega; pero para iso precisa dunha variedade unificadora, común a todos os falantes, unha variedade que sirva de vehículo para a comunicación formal, a producida no ensino, nos medios de comunicación escritos e orais, na Administración, na actividade cultural, nos actos públicos... O proceso a través do cal se "elabora" esta variedade denomínase estandarización lingüística ou normativización.

O galego, debido á súa situación de subordinación nos séculos XVI e XVII, conservouse unicamente como lingua oral...

A Poesía Galega de Finais do Século XX e Inicios do XXI

Temas, Autores e Tendencias Relevantes (Décadas dos 80 e 90)

Características Comúns das Últimas Tendencias

• Reflexión sobre a propia linguaxe poética, con especial atención cara aos seus procesos formais. Especialmente na década dos 80.
• A apertura temática que incide, primeiro, nunha certa actitude cosmopolita —con inclinacións cara ao culturalismo e a apertura ás influencias da literatura universal— e un certo regreso a temáticas sociais, xa na década dos 90 e comezos do século XXI.
• A aparición dun verdadeiro movemento de fluxo e refluxo canto á presenza do "eu" poético, os modelos intimistas e, doutra parte, a querenza polo experimentalismo e o cotián.
• A plena incorporación

Poesía

• “O Cantar do Mariscal” ou “Romance de Pardo de Cela”, coñecido co nome de “Pranto da Frouseira”, son dous poemas anónimos. A fortaleza da Frouseira, personificada, maldí a traizón ao Mariscal Pardo de Cela por parte dos seus servidores e chora o seu axustizamento na praza de Mondoñedo, por orde de Isabel a Católica.
• Dous sonetos barrocos escritos con motivo da morte da raíña Margarida de Austria: ”O soneto con falda” de Xoán Gómez Tonel e o pranto “Respice Finem” do médico Pedro Vázquez de Neira.
• Poesías de circunstancias: as “Coplas no saqueo de Cangas polos turcos”, nas que se describe a angustia e o pánico dos habitantes do Morrazo cando foi atacada polos turcos, que causaron moita destrución

Retrincos (1934)

Composta de cinco contos autobiográficos:

• O segredo e O inglés: Ambéntanse na infancia de Castelao nas Pampas arxentinas.
• Peito de lobo: Recrea andanzas do mozo estudante, burleiro e con vocación de artista, que se divirte no ambiente das festas de Rianxo.
• O retrato: Relaciónase coa estadía de Castelao en Pontevedra, cidade na que é coñecido como médico e, sobre todo, como debuxante de sona.
• Sabela: Sitúase en dous tempos: a mocidade, cando aprende a bailar da man dunha pescantina, e a madurez, cando regresa á vila natal como deputado das Cortes Constituíntes para recibir unha homenaxe e encontra a súa antiga compañeira de baile estragada polos anos e o traballo.

Os dous de sempre (1934)

Novela que culmina a produción...