Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Lingua e literatura

Glosario de Termos Sociolingüísticos

Sociolingüística

Disciplina ou rama da lingüística e a socioloxía que estuda as relacións entre as variedades ou linguas e os grupos sociais.

Bilingüismo

Capacidade dunha persoa ou sociedade determinada de falar, entender, ler ou escribir dúas linguas.

Diglosia

Situación nunha sociedade determinada na que os falantes empregan dúas linguas en función da situación ou do grupo social ao que pertenzan.

Tipos de Diglosia

• Adscricional: Distintos grupos sociais nunha mesma sociedade falan linguas ou variedades distintas.
• Funcional: Todos os membros dunha comunidade falan dúas linguas ou variedades que usan segundo os contextos.

Nota: Adóitase chamar lingua A a de usos formais e/ou grupos predominantes e lingua

O galego no primeiro terzo do século XX

Contexto histórico e situación sociolingüística

A comezos do século XX, Galicia seguía sendo eminentemente rural, de xeito que a poboación urbana non acadaba nin sequera o 10%. En consecuencia atopamos unha sociedade formada na súa maioría por labregos e mariñeiros, cunha estrutura socioeconómica continuísta dos séculos anteriores. Non obstante, neste primeiro terzo do século comezan algúns cambios: os labregos protagonizan un poderoso movemento social (agrarísmo), a fidalguía entra en decadencia e a burguesía, que fala castelán representa o novo mundo urbano en vías de crecemento.

O proceso de substitución do galego polo castelán vai vir da man da industrialización e urbanización....

A lírica medieval galego-portuguesa

O galego, lingua en vías de normalización

Se nunha comunidade hai dúas linguas en contacto, estas reproducen a xerarquía social existente dentro dela: a lingua dominante vai ocupando os ámbitos da outra, a dominada, e provocando a substitución. A lingua dominada tamén se coñece como lingua minorizada e é empregada só nos ámbitos socioculturais máis baixos ou ignorada ou menosprezada nos máis elevados.

O concepto de lingua minorizada non ten que ver con lingua minoritaria, que se refire só a cantos a usan. Pode suceder que unha lingua minorizada sexa a máis falada ou non.

No caso de Europa, case todos os Estados actuais son plurilingües e a coexistencia destas linguas prodúcese no plano da diglosia. Hai, polo tanto, un gran número...

Castelao: Biografía e Obra Completa

Biografía de Castelao

Alfonso Daniel Rodríguez Castelao (Rianxo, 1886 – Bos Aires, 1950) foi un pintor, debuxante, narrador, dramaturgo, ensaísta e político galego. Estudou a carreira de Medicina, aínda que nunca exerceu. Foi unha persoa reivindicativa tanto política como culturalmente, pola súa participación activa no sindicato Acción Galega, nas Irmandades da Fala, na revista Nós, no Seminario de Estudos Galegos, na Real Academia Galega, no Partido Galeguista e na defensa do Estatuto de Autonomía para Galicia.

Obra Literaria de Castelao

Castelao comezou cultivando a narrativa, máis tarde iniciou a súa labor como ensaísta e, por último, como dramaturgo. As principais características da súa...

Estereotipos e Prexuízos Lingüísticos

Os prexuízos lingüísticos son xuízos de valor emitidos sen base argumentada sobre unha lingua ou sobre os seus falantes e provocan o rexeitamento ou a aceptación dun idioma na sociedade.

A Diglosia en Galicia: Orixe e Consecuencias

En Galicia dáse unha situación derivada do contacto entre linguas, neste caso o castelán e o galego. Aquel comezou, desde os Séculos Escuros, a desprazar o galego dos usos cultos e públicos. Esta situación provocou, co paso do tempo, a idea de que o castelán era a lingua apropiada para os usos prestixiosos. A lingua galega pasou a considerarse inferior e inadecuada para usos elevados. Esta situación de desequilibrio lingüístico é a que chamamos diglosia.

Obstáculos

O Teatro Galego Baixo o Franquismo e o Exilio

A prohibición dos usos públicos da lingua galega ocasionou a desaparición das representacións durante os primeiros anos do franquismo. A aposta polo xénero levada a cabo pola Xeración "Nós" viuse truncada pola imposibilidade de representar as obras.

A Actividade Teatral no Exilio (Ata os 50)

Ata mediados dos anos 50, a actividade desprazouse ao exilio, onde se conseguiu recuperar, sobre todo en Buenos Aires. Alí estreouse en 1914 Os vellos non deben de namorarse, de Castelao, cunha enorme repercusión dadas as circunstancias polas que estaba a pasar a cultura en Galicia. Mentres, o teatro en Galicia vivía sumido nunha depresión profunda.

Autores Clave da Posguerra: A Xeración dos 50

Son os...

Cancioneiro Relixioso: Cantigas de Santa María

Por imitación da lírica profana amorosa, na segunda metade do século XIII, xurdiu a lírica relixiosa galego-portuguesa, representada polas Cantigas de Santa María. Trátase de 427 composicións, da autoría de Afonso X, xurdidas como consecuencia do afervoado culto á Virxe, que se produciu sobre todo a partir do século XI.

A intención creadora non era outra que a de agasallar ao Papa, co obxectivo de convencelo para que primase a Sé episcopal de Toledo sobre a de Santiago de Compostela. Pode parecer paradóxico que o rei sabio usase a lingua galega para conseguir un obxectivo desfavorábel para Galicia, mais debemos ter en conta que, na Idade Media, considerábase na maioría da Península...

O galego (1936-1978): Contexto histórico e situación sociolingüística

A represión e o exilio (1936)

O estalido da Guerra Civil Española e a superioridade dos sublevados contribuíron a unha forte represión xeneralizada no territorio galegofalante. As consecuencias para os intelectuais foron severas:

• Moitos autores morreron, como Ánxel Casal ou Alexandre Bóveda.
• Outros, como Otero Pedrayo, pagaron con expedientes ou coa cadea.
• Un gran número de escritores tiveron que emigrar. Castelao é un dos máis claros exemplos de autores que foron obrigados a fuxir do país.

Bos Aires: Capital da cultura galega no exilio

O apoxeo literario anterior viuse reducido ao silencio. Os intelectuais exiliados foron os encargados de manter viva a cultura galega...

Conflito Lingüístico e Diglosia

A sociolingüística é a disciplina encargada de estudar o uso das linguas e de analizar a relación entre estas e o medio social. Cada comunidade humana ten unha lingua propia, porén vese unha situación de contacto lingüístico que dá lugar a un conflito.

O conflito lingüístico é a tensión que se produce entre dúas linguas dentro dunha sociedade, todo isto porque unha delas asume un maior número de falantes e funcións sociais.

Conceptos Clave

• Substitución lingüística: Abandono da lingua propia e asimilación da dominante.
• Normalización lingüística: Recuperación dos usos e funcións da lingua subordinada, sendo isto posible a través dunhas medidas a todos os niveis.

A diglosia fai referencia á...