Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Lingua e literatura de Bacharelato

Funcións Sociais da Lingua

FUNCIÓNS SOCIAIS DA LINGUA

A lingua é un código de signos verbais que permite aos humanos comunicarnos entre nós. É o símbolo de identificación colectiva e sintetiza a maneira de ser e de pensar do pobo que a configurou durante séculos. Falar galego, ademais de servir á comunicación é un acto social no que o falante pon de manifesto unha orixe e a súa vinculación a unha cultura. A función esencial dunha lingua é a de servir como medio de comunicación entre os membros dunha comunidade e pode concretarse (ou non) noutras máis específicas:

• 1. F. de identidade: articulación do pensamento, a partir dunha determinada realidade construímos interiormente o mundo que nos rodea.
• 2. F. Familiar: no entorno familiar

O Galego: Presión Histórica e Necesidade de Recuperación

O resultado dos séculos de presión do castelán sobre o galego e de sobrevivir a unha situación de diglosia é que este veu perdendo falantes e ámbitos de uso que cómpre recuperar.

Desde fins do século XX, coa chegada da democracia, houbo un consenso social sobre a necesidade de iniciar un proceso de recuperación da lingua para dignificala, recuperar os usos perdidos e alcanzar aqueles que ata ese momento aínda lle foran vedados.

Que é a Normalización Lingüística?

Ese proceso de recuperación do prestixio e dos usos coñécese como normalización lingüística, e implica todas aquelas medidas que teñan como obxectivo converter a lingua en vehículo normal de comunicación...

Teatro Galego: De 1975 á Actualidade

A recuperación do teatro a partir de 1970 viuse fortalecida nas décadas seguintes. Ademais da consolidación de autores como Manuel Lourenzo, apareceron outros como Cándido Pazó, Raúl Dans, etc.

Apareceu unha diversidade de grupos que comezaron a principios dos anos 80 xunto con outras compañías xa existentes. O Centro Dramático Galego (CDG) desempeña desde 1984 un labor fundamental como centro artístico, posibilitando o desenvolvemento da actividade teatral. Aínda que se fale de dúas xeracións, os escritores seguen a mesma temática e estilística.

A Xeración dos 80

A finais dos anos 70 xurdiu o teatro profesional e as compañías teatrais estables.

A xeración dos 80 é moi variada e presenta...

A poesía galega de fins do s. XX e comezos do XXI

O último terzo do s. XX e os principios do s. XXI caracterízanse por unha eclosión poética e por un forte cambio temático e formal. Isto supón a decadencia da poesía socialrealista e a aparición dunha maior diversidade temática e formal.

O cambio de rumbo de 1976

Supón un fito histórico na literatura galega coa publicación dos poemarios de Ferrín e Arcadio López Casanova. Os autores deste período reúnense en colectivos para seren máis efectivos na loita antifranquista e para darse a coñecer dunha maneira máis eficaz, apoiándose entre si. Os colectivos de maior relevancia son:

• Grupo poético Cravo Fondo: enmarcado nunha liña intimista e lírica, que derivará nunha tendencia

Literatura Galega: Poesía (1936-1976)

A poesía galega entre 1936 e 1976 experimenta unha evolución desde tendencias continuístas da preguerra ata o socialrealismo e a renovación.

Tendencias ata os anos 60

Ata a década dos 60, conviven varias tendencias:

• Neotrobadorismo
• Poesía paisaxística con influxo do hilozoísmo de Amado Carballo
• Intimismo existencialista, centrado no eu, a angustia e o paso do tempo
• Poesía telúrico-existencialista, que une intimismo e paisaxe

O Socialrealismo (anos 60 e 70)

Nos anos 60 e 70, o socialrealismo domina a escena. Temas principais:

• Defensa dos oprimidos
• Denuncia da explotación capitalista
• Defensa da identidade galega
• Crítica aos vencedores da Guerra Civil

Celso Emilio Ferreiro é a figura máis destacada, con obras...

As Funcións Sociais da Lingua

A lingua é o principal medio de comunicación humana. Toda lingua, no seo da sociedade que a fala, manifesta esta funcionalidade xeral en diferentes niveis e ámbitos sociais.

A Funcionalidade Lingüística

Algúns sociolingüistas desenvolveron unha clasificación de funcións matriciais das linguas, de máis básica ata máis ampla.

Función de Identidade

A lingua serve para pensar; é a canle de articulación do pensamento e, ademais, dálle forma a este. É o que ocorre nun determinado grupo social. Neste sentido, demostrouse que as diferentes comunidades lingüísticas poden percibir, clasificar ou segmentar a realidade de xeitos moi diferentes.

Ao compartiren os membros dunha sociedade unha mesma lingua, esta...

Observamos unha apertura sen precedentes na historia das nosas letras canto á diversidade temática, cunha verdadeira eclosión de voces e tendencias que se vai prolongar durante finais do S. XX e principios do XXI. Estas décadas caracterízanse por:

• Reflexionar sobre a propia linguaxe poética.
• Presenza de mulleres escritoras.
• Apertura temática nunha certa actitude cosmopolita e un certo regreso a temáticas sociais.
• Plena incorporación ao contorno poético de elementos procedentes das artes musicais e máis das plásticas.
• Aparición dun verdadeiro movemento en canto á presenza do eu poético.

Podemos dividir esta etapa en tres momentos:

1. Momento de revisión do canon poético socialrealista e inicio do cambio de rumbo.
2. Novas tendencias (década

Familias lingüísticas: As linguas que teñen unha orixe común pertencen á mesma familia lingüística e considéranse linguas irmás entre si. A lingua de orixe chámase lingua nai (o latín no caso das linguas románicas). Todas as linguas da Península Ibérica son linguas románicas menos o éuscaro. Segundo o parentesco lingüístico, a máis próxima ó galego é o portugués. O latín pertence á familia indoeuropea. As linguas xermánicas, as célticas, as bálticas, as eslavas e o grego son tamén de orixe indoeuropea. Algunhas linguas indoeuropeas fálanse noutros continentes debido ás colonizacións.

A lingua con maior número de falantes é o chinés mandarín. No caso do portugués, o seu antigo imperio colonial espallou a...

A ditadura e as súas consecuencias

A Guerra Civil e a ditadura franquista tiveron nefastas consecuencias para a cultura galega. Algúns dos máis destacados galeguistas pagarano coa vida (Alexandre Bóveda, Ánxel Casal), outros con expedientes (Ramón Otero Pedrayo) ou cárcere (Carlos Calero) e os máis afortunados co exilio (Alfonso Daniel Rodríguez Castelao).

O exilio e a chama da cultura

Durante os primeiros anos da ditadura, os exiliados manteñen viva a cultura galega creando editoriais, revistas e programas de radio. Bos Aires convértese na capital da cultura galega con figuras como Castelao, Dieste, Seoane e Blanco Amor.

O galego convértese nunha lingua inferior, utilizada coa familia e amigos. O seu uso público podía supor a perda...

A Poesía Galega na Posguerra

Como consecuencia da Guerra Civil, desaparece a produción literaria en galego durante máis dunha década. A actividade cultural só é posible no exilio, facendo poesía crítica e de compromiso. En Galicia comeza a recuperarse en 1947, coa saída de Cómaros verdes (Álvaro Cunqueiro). En 1949 sae a Colección Benito Soto (Ferreiro) e no ano seguinte nace a Editorial Galaxia.

Orientacións da Poesía de Posguerra

Ao principio hai tendencias de preguerra: hilozoísmo, neotrobadorismo, paisaxismo ruralista, e irán aparecendo novas formas (tratadas na nosa literatura): intimismo (seguindo a Rosalía), clasicismo... A forma máis característica será a Escola da Tebra (poesía intimista con enfoque pesimista mesturando...