Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Bacharelato

Estrutura morfolóxica dos verbos regulares

Conxugación I — Modo indicativo

Abreviaturas:

• Tema (T)
• Raíz (R)
• VT — Vocal temática
• MMT — Morfema modo‑temporal
• MNP — Morfema número‑persoa

Presente

Copretérito (pret. imperf.)

Pretérito (pret. perf.)

Antepretérito (pret. pluscuam.)

Futuro

Pospretérito (fut. hipot.)

A Lingua Galega na Posguerra (1939-1975)

1. Situación do idioma en Galicia ata os anos 50

Despois do triunfo das tropas franquistas na Guerra Civil, a lingua galega perdeu toda posibilidade de acceder ás instancias oficiais e ao uso público, reducíndose só ao uso familiar e coloquial (aínda que seguía sendo o idioma máis falado).

A ditadura contou con medios moi poderosos para a castelanización, onde o vehículo de comunicación real e oficial era o castelán:

• A Escola
• A Igrexa
• A Administración

Estes axentes non só ignoraron a existencia do idioma, senón que tamén reprimiron o seu uso con diversos decretos. Calquera defensa do galego era tachada de "separatista". Estes axentes castelanizadores acentuaron o proceso de desgaleguización....

y - f(a) = f'(a)(x - a)

Derivadas Laterais e a Súa Definición

Hai funcións que non son derivables nun punto x = a porque, aínda que existen os límites laterais, non son iguais. (Esta situación adoita aparecer en funcións definidas a anacos). Neste caso, fálase de derivada pola dereita e pola esquerda.

• Unha función é derivable pola esquerda no punto x = a se o seguinte límite é un número real: f'(a⁻) = limₓ→a⁻ (f(x) - f(a))/(x - a).
• Unha función é derivable pola dereita no punto x = a se o seguinte límite é un número real: f'(a⁺) = limₓ→a⁺ (f(x) - f(a))/(x - a).

Para que unha función sexa derivable no punto x = a, teñen que existir as derivadas laterais e ser iguais.

Relación entre Continuidade e Derivabilidade

Se...

Bloque Occidental

Comprende as zonas occidentais da Coruña e Pontevedra.

• Gheada: presenza de gheada (gato, amigo) que nas vilas costeiras presenta, en lugar da aspiración, un son semellante ao [x] castelán.
• Seseo: seseo implosivo (lus, des). Hai seseo explosivo nas zonas máis costeiras (facer, veciño).
• Terminación -AN(S): para os dous xéneros en formas como o irmán / a irmán.
• Plural -NS: cans, avións.
• Pronome suxeito TI: ti cantas.
• Vocal temática analóxica -E-: en formas como colleches, vendestes en vez de colliches e vendistes.
• Ditongo UI: realización no ditongo ui do grupo latino -ULT-: muito, truita, luita (parte sur).
• Cheísmo: (na área de Fisterra). Utilización do che tanto para OD como OI: Vinche pola noite.
• Teísmo: (na área límite

A Prosa Galega (1936-1976): Os Renovadores

Autores Clave da Prosa Renovadora

Eduardo Blanco Amor: Vida e Obra

Na súa cidade natal cursou o bacharelato. Neses anos entrou en contacto cos ambientes intelectuais e comezou a súa actividade literaria e xornalística. Anos despois, Blanco Amor emigrou á Arxentina, onde desenvolveu unha importante actividade cultural. Como correspondente xornalístico, regresou varias veces a España. Desde 1936, a súa estadía en América foi xa forzada como exiliado.

Produción Narrativa Destacada:

• A esmorga (1959) - Novela
• Os biosbardos (1962) - Relatos
• Xente ao lonxe (1972) - Novela

A esmorga saíu por primeira vez en Buenos Aires. Con esta obra, Blanco Amor iniciou o camiño da renovación da narrativa galega e converteuse...

O Rexurdimento da lingua e cultura galega no século XIX

No século XIX produciuse o Rexurdimento literario do galego. As ideas do Romanticismo favoreceron o desenvolvemento dunha corrente ideolóxica galeguista, cos obxectivos fundamentais da defensa de Galicia e da súa lingua. A guerra contra os franceses propiciou o uso do galego en impresos. O uso do galego estendeuse, así mesmo, ao tratamento doutros temas políticos do momento, que esixían o emprego da lingua dos seus destinatarios.

Centralismo e uniformización do Estado español

Consolidouse un aparato de administración dun Estado liberal; estas ideas están plasmadas na Constitución de Cádiz. O cambio político trae consigo o centralismo e a uniformación do Estado. En 1833 modifícase...

A Xeración dos 50

Algúns autores da xeración dos 50, universitarios e emigrantes, compartiron proxectos editoriais e culturais arredor do grupo Brais Pinto.

Grupo Brais Pinto

Está formado por estudantes universitarios e traballadores como Bernardino Graña, Xosé Luís Méndez Ferrín e Ramón Lourenzo.

A súa actividade xira arredor da reivindicación de Galicia a través de proxectos culturais como a fundación da editora co mesmo nome. Teñen influencias artísticas e literarias internacionais que lles valen para intentar renovar a arte e a literatura galega con novas propostas estéticas.

Bernardino Graña

Comeza a súa andaina poética no existencialismo propio da Escola da Tebra. Do cabti á materia, ao mar pasará a unha poesía máis...

O Estatuto de 1981 e a Normalización Lingüística

O Estatuto de Autonomía de 1981 é un dos principais piares da normalización da lingua galega, xunto coa Constitución de 1978, a Lei de Normalización Lingüística de 1983 e a normativización realizada pola Real Academia Galega en 1982.

A normalización consiste nun proceso polo cal unha lingua minorizada, que non tiña usos a nivel escrito ou formal ou que os perdeu por motivos históricos, culturais, económicos ou sociais, os recupera ou chega a adquirilos. No caso do galego, este proceso foi especialmente importante tras séculos de perda de prestixio e de uso en ámbitos oficiais.

Marco Legal e Ámbitos de Uso

O Estatuto establece que o galego é lingua cooficial en Galicia, mentres...

A ruptura da cultura galega en 1936

A sublevación militar de 1936 e a posterior instauración da ditadura de Francisco Franco supuxeron unha ruptura traumática na evolución da cultura galega. O proceso de consolidación lingüística e literaria iniciado no Rexurdimento e fortalecido no primeiro terzo do século XX quedou abruptamente interrompido. Comezaba así unha etapa marcada polo silencio, a censura e a represión.

O silencio editorial e o papel do exilio

Na inmediata posguerra produciuse un auténtico “silencio editorial”. Entre 1936 e 1947 practicamente non se publicaron obras en galego debido á prohibición do seu uso escrito e ao control ideolóxico do réxime. Moitos intelectuais sufriron cárcere, execución ou exilio. O galeguismo...

As contas públicas: ingresos e gastos do Estado

Ingresos do Estado

• Impostos: IVE, IRPF.
• Taxas ou multas.
• Ingresos de empresas públicas.

Gastos do Estado

O Estado inviste en sanidade, educación, pensións, infraestruturas e axudas sociais.

Saldos orzamentarios

• Déficit público: Cando se gasta máis do que se ingresa.
• Superávit: Cando se ingresa máis do que se gasta.
• Equilibrio orzamentario: Cando o Estado gasta exactamente o mesmo que ingresa.

A política fiscal

A política fiscal é o conxunto de decisións que toma o goberno sobre canto cobrar en impostos e canto gastar.

• Política fiscal expansiva: Baixan os impostos ou aumentan os gastos para activar a economía, por exemplo, en tempos de crise.
• Política fiscal restritiva: Súbense os impostos ou