Bloques Dialectais do Galego: Occidental, Central e Oriental

Bloque Occidental

Comprende as zonas occidentais da Coruña e Pontevedra.

• Gheada: presenza de gheada (gato, amigo) que nas vilas costeiras presenta, en lugar da aspiración, un son semellante ao [x] castelán.
• Seseo: seseo implosivo (lus, des). Hai seseo explosivo nas zonas máis costeiras (facer, veciño).
• Terminación -AN(S): para os dous xéneros en formas como o irmán / a irmán.
• Plural -NS: cans, avións.
• Pronome suxeito TI: ti cantas.
• Vocal temática analóxica -E-: en formas como colleches, vendestes en vez de colliches e vendistes.
• Ditongo UI: realización no ditongo ui do grupo latino -ULT-: muito, truita, luita (parte sur).
• Cheísmo: (na área de Fisterra). Utilización do che tanto para OD como OI: Vinche pola noite.
• Teísmo: (na área límite con Portugal). Utilización do te tanto para OD como OI: Colleute a bicicleta.

Tamén son características deste bloque: a alteración do timbre vocálico etimolóxico (metafonía) sogro/sogra; formas verbais con -N- analóxico na 1ª persoa: cantei/cantín; formas foches, fostes con vocal o no radical en vez de fuches.

Bloque Central

Formado por toda a Galicia Central: falares do nordeste e interior da Coruña, interior de Pontevedra e as provincias de Lugo e Ourense, agás a súa parte oriental.

• Ausencia de gheada.
• Ausencia de seseo: agás o implosivo (lus, des) nalgunhas zonas da Coruña e seseo explosivo na bisbarra de Santiago (facer, veciño).
• Terminación -AO(S) / -Á: para o masculino e -á para o feminino en formas como o irmao / a irmá.
• Plural -S: para os nomes acabados en -n:  cas, aviós.
• Pronome suxeito TU: tu cantas.
• Vocal temática analóxica -I-: en formas como colliches, partiches.
• Ditongo OI: realización no ditongo oi do grupo latino -ULT-: moito, troita, loita.
• Sufixo número persoal -des / -ndes: na 2ª persoa do plural (cantades, cantandes). Nalgunha zona oriental podemos atopar a terminación -is (cantais, cantabais).

Bloque Oriental

Constituído polo galego exterior (occidente de Asturias, León e Zamora) e, ademais, o falado ao leste de Lugo e Ourense.

• Ausencia de gheada.
• Ausencia de seseo.
• Terminación -IN: por -iño: camiño, veciño (agás na parte sur deste bloque).
• Formas como caxa, baxar: no canto de caixa, baixar.
• Plural -IS (nomes en -N): cais, avións.
• Plural -IS / -LES (nomes en -L): sois, animais. En Asturias, animales.
• Pronome suxeito TU: tu cantas.
• Formas verbais incrementadas con -N: cantein, hein.
• Ditongo OI/UI/U: realización no ditongo oi/ui/u do grupo latino -ULT-: moito, truita, luta.
• Conservación do wau: en cua, gua: cuatro, guardar.
• Sufixo -IS / -I: -is na 2ª persoa do plural (cantais, cantabais) e -i para o imperativo: cantai, collei.