Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Universidade

Fonética Galega: Vogais e Consoantes

Vogais Semiabertas

As vogais semiabertas preséntanse en galego nos seguintes casos:

• En palabras con e ou o breves no latín: ferro, fero, besta, festa, medo.
• En palabras esdrúxulas e cultismos: directo, época, óbolo, óbice.
• Nas palabras rematadas en -el e -ol (ex: pastel, papel, mel, anel, caracol).
• Nas palabras rematadas en -elo, -ela, -enza, -encio, -encia, -ola, -ocho, -ocha, -ote, -ota e -oz, e tamén os seus plurais.
• Nos nomes das seguintes letras: e, o, efe, ele, eme, ene, eñe, erre e ese.
• Nos indefinidos alguén, ninguén, ren, cadaquén, quenquera, calquera, mesmo, certo...
• No interrogativo quen.
• Nos numerais.
• Na conxunción copulativa e.
• Nas formas do posesivo noso, nosos, nosa, nosas.

Vogais Semipechadas

As...

Percepción del habla

Cuando escuchamos hablar a alguien:

Percepción de sonidos, identificación de palabras y unidades mayores, percibimos los sonidos y determinamos si son sonidos lingüísticos, identificamos dichos sonidos como fonemas, determinamos cuando una cadena de palabras se ha convertido en oración.

El habla conversacional produce una señal continua

La coarticulación

Producción de un determinado segmento fonético, cambia dependiendo del contexto en que se inserte. Estos efectos que produce el contexto es la coarticulación, la variación alofónica se debe a la articulación.

Modelos de percepción del habla

Perspectiva ascendente: Es un proceso que asciende a través de estadios sucesivos desde el input auditivo al nivel fonológico...

A Narrativa Galega e Española desde os Anos 70 ata Hoxe

Tras a morte de Franco, desaparece a censura e ampliamos o noso campo de visión cultural cara ás nosas fronteiras e recuperamos a obra de autores exiliados. Soen prestar máis atención á forma que ao contido, xa que o argumento chega case a desaparecer. Estas son as súas características:

• A maioría dos autores deste período móstranse contrarios ao réxime de Franco.
• Coa chegada da democracia, a novela faise máis fácil e accesible. Unha gran parte dos autores volve á narración tradicional.
• Comenzan a xurdir novos subxéneros dentro da novela coa finalidade de ampliar o panorama literario.
• O mercado impón o seu peso á literatura, de maneira que se comeza a publicar coa finalidade

A Era Compostelá: Esplendor (séculos XII-XIII)

Caracterizábase por:

• Galicia como terra de retagarda na guerra contra os árabes, o que provocou unha paz relativa que permitía o aumento da poboación e o florecemento do comercio.
• Melloras na agricultura.
• Crecemento das urbes e forte tensión co poder nobiliario que desembocou nas chamadas Revolucións Irmandiñas.
• Compostela, grazas aos restos do Apóstolo Santiago, converteuse nun dos tres grandes centros de peregrinación medieval europea, e iso conlevou que o Camiño de Santiago trouxo riqueza á terra.
• Papel destacado da nobreza de orixe galega na corte Asturleonesa.

Decadencia Socioeconómica e Política de Galicia (Baixa Idade Media)

Factores:

• A independencia de Portugal en 1121.
• A unificación

Principios NOMIG 2003

(Son criterios que seguiron a RAG e o ILG).

1. Criterio de identidade: A lingua normativa ten que estar ao servizo da cultura dun pobo, e, polo tanto, ha de ser necesariamente continuadora da lingua falada pola comunidade e ha de achegarse canto sexa posible a ela, co fin de enraizar sobre bases seguras e vivas. Non podemos crear unha lingua normativa (escrita) coa que non se identifique o pobo.
2. Criterio purista: A norma debe acoller un galego fiel a si mesmo e limpo de canto alleo innecesario hai incrustado na fala viva pola presión do castelán. É dicir, a lingua común debe ser o máis galega posible: que o galego sexa o máis galego posible, sen interferencias do castelán.
3. Criterio supradialectal: O galego normativo

Orixe e evolución do catalán

• A caída do Imperio Romano foi no s. V a. C.
• Poboacións da Cataluña Nova: Tortosa e Lleida.
• Azul, branco, castiñento e gris son adxectivos da cor de orixe romana.
• Palabras de orixe árabe: albaricoque, algodón (xa que levan o AL- ao transformalo árabe en algodón).
• O coñecemento do Capbreu redactado no 839, confirmación de que se tomara conciencia de diferenciación entre a lingua popular e a lingua latina escrita.
• Os visigodos tivéron unha influencia fundamental no dereito e nalgúns costumes na vida social dos cidadáns.
• Os germanismos penetraron no catalán a través de tres vías: 1. Antes da invasión xermánica. 2. Por medio das invasións xermánicas. 3. Despois da dominación xermánica.
• Na Renovatio Carolingia

1. A explotación dos recursos naturais

A explotación dos recursos naturais xerou toda unha serie de impactos e problemas:

• Atmósfera e clima: Lluvia ácida, capa de ozono, contaminación, ruído ambiental.
• Solo e augas: Deforestación, erosión, desertificación e vertidos.
• Residuos por habitante: Xestión e redución de residuos sólidos.
• Vexetación e fauna: Incendios, tala e perda de biodiversidade.
• Costas: Vertidos e urbanización litoral.

2. Impactos moi graves

• I. O cambio climático e os riscos naturais: Aumento de temperaturas, alteración de precipitacións e eventos extremos.
• II. Sobreexplotación: Balance hídrico e presión sobre acuíferos.
• III. Residuos: Acumulación e xestión ineficiente.
• IV. Riscos xeolóxicos: Seísmos, erupcións e

ATM.
Tdep: blact, macrólidos, clindamicina e ( )dep: quinolonas, aminoglicósidos, azitromicina, cetólido, vancomicina.

1) Betalactámicos

• Penicilinas naturais: Sódica (IV), benzatínica (IM), V (VO).
• Aminopenicilinas: Ampicilina (VO, IM, EV; biodispo. 50% non con alimentos), amoxicilina (biodispo. 80%). TODAS EXCRECIÓN RENAL.
• Cefalosporinas: Tamén excreción renal agás cefoperazona e ceftriaxona (biliar). 3ªG LCR van > vs. gramnegativos.
  • 1ª Xeneración: Cefalexina (VO), cefalotina (IV), cefazolina (efecto máis prolongado, vida media > 2 h).
  • 2ª Xeneración: Cefoxitina, cefaclor (VO), cefuroxima (VO).
  • 3ª Xeneración: Cefotaxima, ceftriaxona (50% eliminación biliar, maior vida media), cefoperazona (75%), ceftazidima.
  • 4ª Xeneración:

Programas bilingües

Ata os anos 60, houbo unha política autoritaria que impoñía a lingua maioritaria. Os programas que existían eran de submisión: escolarización forzada na lingua maioritaria. Os nenos falantes de lingua minorizada vivían situacións complexas. Non estaba admitido o uso da L2. O efecto disto nos nenos falantes de lingua minoritaria era pernicioso.

Outro sistema aínda peor era o sistema de segregación. En Alemaña, aos fillos de inmigrantes turcos dábanlles clases en turco para que non se mezclasen cos alemáns. O mesmo ocorría en Sudáfrica antes de Nelson Mandela.

Experiencias nos anos 60 e programas de inmersión

Nos anos 60 producironse experiencias interesantísimas no uso das linguas:

• Canadá, en Quebec (a lingua