Cales foron os factores da decadencia de Galicia na Baixa Idade Media?

Os factores foron a independencia de Portugal en 1121, a unificación das coroas noroccidentais, as Guerras de Sucesión e o estancamento económico.

Que diferenza hai entre trobador, xograr e segrel?

O trobador compoñía e interpretaba as súas obras, o xograr ía de pobo en pobo divertindo á xente a cambio de diñeiro, e o segrel actuaba nas cortes a cambio de recompensas.

Que é o Cancioneiro da Ajuda?

É un manuscrito contemporáneo que se conserva en Lisboa e que recolle 310 composicións de 38 poetas.

Historia da literatura galego-portuguesa medieval: esplendor e decadencia

Resumo

O documento repasa a evolución da literatura galego-portuguesa medieval, desde a Era Compostelá (séculos XII-XIII) ata a etapa de decadencia (1354-1445). Tamén explica os factores da decadencia socioeconómica de Galicia, os usos do galego-portugués na escrita, a cultura trobadoresca europea, as etapas da poesía, os intérpretes do espectáculo trobadoresco e a tradición manuscrita que conservou as cantigas.

Puntos clave

Galicia foi terra de retagarda na guerra contra os árabes, o que favoreceu a paz, o crecemento da poboación e o comercio.
O Camiño de Santiago e os restos do Apóstolo converteron Compostela nun dos tres grandes centros de peregrinación medieval europea.
Factores da decadencia: a independencia de Portugal en 1121, a unificación das coroas noroccidentais, as Guerras de Sucesión e o estancamento económico.
Guillerme IX é considerado o primeiro trobador; Aliénor de Aquitania amparou unha extensa corte literaria.
As etapas da poesía galego-portuguesa son a Preafonsina (1196-1245), a Afonsina (1245-1284), a Dionisíaca (1284-1325), a Posdionisíaca (1325-1354) e a de Decadencia (1354-1445).
O trobador compoñía as obras, o xograr as interpretaba de pobo en pobo e o segrel actuaba nas cortes a cambio de recompensas.
O Cancioneiro da Ajuda, en Lisboa, conserva 310 composicións de 38 poetas.

Ponte á proba

A Era Compostelá: Esplendor (séculos XII-XIII)

Caracterizábase por:

Galicia como terra de retagarda na guerra contra os árabes, o que provocou unha paz relativa que permitía o aumento da poboación e o florecemento do comercio.
Melloras na agricultura.
Crecemento das urbes e forte tensión co poder nobiliario que desembocou nas chamadas Revolucións Irmandiñas.
Compostela, grazas aos restos do Apóstolo Santiago, converteuse nun dos tres grandes centros de peregrinación medieval europea, e iso conlevou que o Camiño de Santiago trouxo riqueza á terra.
Papel destacado da nobreza de orixe galega na corte Asturleonesa.

Decadencia Socioeconómica e Política de Galicia (Baixa Idade Media)

Factores:

A independencia de Portugal en 1121.
A unificación das coroas noroccidentais.
As Guerras de Sucesión.
O estancamento económico.

Uso do Galego-Portugués na Escrita

Documentos de carácter privado, como testamentos ou escrituras.
Documentos públicos institucionais, como son as actas ou regulamentos.
Documentacións xudiciais, como son as denuncias.
Documentos eclesiásticos, como son as partidas de nacemento.
Documentos científicos e didácticos.
Documentos historiográficos.
Documentos literarios.

A Cultura Trobadoresca en Europa

Orixe na Provenza (finais do XI ata comezos do XII)

Guillerme IX, primeiro trobador e primeiro poeta.

Expansión por Europa

Aliénor de Aquitania (1122-1204), neta de Guillerme e raíña de Inglaterra e Francia, ampara unha extensa corte literaria, exemplo para o resto de Europa.

Esplendor Trobadoresco (XII-XIV)

Adaptaron a lingua e a temática mediante escolas autóctonas:

Escola catalá e italiana (Aragón e Piemonte, respectivamente), en lingua provenzal.
Escola do norte de Francia, impulsada pola raíña Aliénor, en francés.
Escola siciliana no sur de Italia (século XII), no dialecto local.
Minnesänger en Alemaña, en lingua alemá.

Etapas da Poesía Medieval Galego-Portuguesa

Etapa Preafonsina (1196-1245)

Difusión do lirismo galego-portugués polo occidente peninsular.
Poetas máis antigos: Martín Códax e Mendinho.

Etapa Afonsina (1245-1284)

Corte literaria de Afonso X:
- Creación da prosa en castelán.
- O galego segue sendo lingua poética.
- O rei poeta tamén fixo as Cantigas de Santa María.
Poetas máis importantes: Airas Nunes.

Etapa Dionisíaca (1284-1325)

Tras a morte de Afonso X, o seu neto Don Dinís, rei de Portugal, traslada a corte literaria a este país.
Poetas: Estevan da Guarda.

Etapa Posdionisíaca (1325-1354)

Mudan os gustos literarios cortesáns.
Predominio da prosa.

Etapa de Decadencia (1354-1445)

Fracaso da hexemonía política de Galicia.
Consolidación dos reinos de Portugal e de Castela.

Intérpretes do Espectáculo Trobadoresco

Trobador

Músico e poeta medieval que compoñía as súas obras e as interpretaba ou facía que as interpretasen xograres nas cortes.

Xograr

Persoa que ía de pobo en pobo na Idade Media divertindo á xente coas súas cancións e bailes a cambio de diñeiro.

Segrel

É como o xograr, pero este actúa nas cortes a cambio de recompensas. A estas persoas tamén se lles unían outras como as soldadeiras e as xograresas.

A Tradición Manuscrita

Manuscritos Contemporáneos

Cancioneiro da Ajuda (consérvase en Lisboa e son 310 composicións de 38 poetas).
O Pergamiño Vindel (consérvase en Nova York e trátase dunha folla solta dun cancioneiro descoñecido).
O Pergamiño Sharrer (son 7 cantigas de amor feitas polo rei Don Dinís e teñen anotacións musicais).

Apógrafos Renacentistas

Cancioneiro da Biblioteca Nacional de Lisboa (1647 cantigas que pertencen a 150 autores).
Cancioneiro da Biblioteca Vaticana (1200 cantigas copiadas dun cancioneiro).