Teorías da Xustiza: Evolución Histórica e Correntes Clave

Teorías da Xustiza: Unha Visión Histórica

1. Idade Antiga

Platón e a Xustiza na República

Platón expón na República o ideal de sociedade perfecta. A sociedade xusta sería aquela na que cada quen realizase a función que lle corresponde. O autor divide a alma humana en tres partes:

• Racional: Situada na cabeza, ten como función gobernar as outras dúas.
• Irascible: Situada no peito, é a fonte das paixóns nobres, como a valentía.
• Concupiscible: Situada no ventre, é a fonte das paixóns (desexos).

De acordo con esta visión da alma, divide a cidade en tres estamentos:

1. Gobernantes (os máis sabios).
2. Gardiáns (deben protexer a polis de ataques exteriores).
3. Produtores (o sustento económico da cidade).

Platón defende a aristocracia, réxime político gobernado por filósofos. Se cada un cumpre coa súa función asignada, darase a xustiza.

Aristóteles: O Animal Político e a Virtude

Aristóteles define o home como animal político; o ser humano necesita de sociedades para desenvolverse como persoa. A virtude é o termo medio entre dous extremos (un por exceso e outro por defecto). Segundo el, o mellor réxime posible é a combinación dos aspectos positivos da aristocracia, a oligarquía e a democracia.

2. Idade Media

Santo Tomé de Aquino: Síntese de Aristotelismo e Cristianismo

Santo Tomé de Aquino establece unha síntese entre aristotelismo e cristianismo. Elabora unha ética rexida pola Lei Eterna (Plan de Deus para gobernar o universo). De acordo coa Lei Eterna, formúlase a Lei Moral. Segundo esta, o ser humano ten inclinacións naturais:

• Como substancia, debe conservar o seu propio ser.
• Como animal, ten inclinación á procreación e ao coidado dos fillos.
• Como ser racional, tende a buscar a verdade e vivir en sociedade.

3. Idade Moderna

O Contrato Social e os Dereitos Individuais

Nesta idade, os seres humanos teñen dereitos. A xustiza enténdese como unha situación na que os individuos non están sometidos ao feudalismo e gozan de liberdades (relixiosa, de asociación, de propiedade privada...).

Pensadores como Hobbes, Locke e Rousseau entenden a sociedade política como un contrato social no que as persoas renuncian a unha parte dos seus dereitos en beneficio da paz e prosperidade para todos.

4. Idade Contemporánea

4.1. Utilitarismo

Afirma que a concepción de xustiza que debe rexer unha sociedade moderna é fomentar a maior felicidade para o maior número posible de persoas. John Stuart Mill considera que os dereitos e liberdades básicas son os medios para elevar ao máximo a felicidade colectiva.

4.2. Teorías Socialistas

Serie de teorías que entenden a xustiza como a abolición dos privilexios socioeconómicos:

1. O Socialismo Utópico: Formado por Saint-Simon, Owen e Fourier. Entenden que era necesario abolir a propiedade privada. Pensan que se poden crear comunidades xustas sen necesidade de violencia.
2. O Anarquismo: Defende a abolición do Estado. A xustiza é vista como un modelo de sociedade solidaria posible mediante a loita dos traballadores. Destacan Proudhon e Bakunin.
3. O Marxismo: Defende a necesidade dun proceso revolucionario para acabar co capitalismo. A sociedade ideal sería a formada por produtores libremente asociados, sen a división entre explotadores e explotados.

5. Liberalismos Contemporáneos

Dentro do liberalismo contemporáneo, destacan dúas correntes principais:

1. O Liberalismo Propietarista (Nozick): Afirma que o Estado non lle debe quitar ao individuo aquilo sobre o que ten lexítima propiedade. Un Estado que grava con impostos a uns cidadáns para axudar a outros é ilexítimo.
2. O Liberalismo Solidarista (Rawls): Considera que unha norma é xusta cando favorece a todos os cidadáns con independencia das súas características particulares.