Os Sentidos e o Aparello Locomotor: Anatomía e Funcións

1. Os Sentidos Humanos: Tacto, Gusto, Olfacto, Vista e Oído

O Sentido do Tacto e a Pel

A pel, ademais de revestir e protexer o organismo, posúe diferentes tipos de receptores coñecidos como o sentido do tacto. Estes receptores perciben cinco tipos de sensacións:

• Contacto: Rozamento lixeiro e momentáneo.
• Presión: Contacto sostido e de maior intensidade.
• Dor: Cando a intensidade do estímulo é o suficientemente elevada para causar lesións no corpo.
• Calor e Frío: Manifestan a percepción de diferenzas de temperatura.

O Sentido do Gusto

Os receptores do gusto atópanse nas papilas gustativas. Podemos percibir catro sabores básicos: salgado, doce, amargo e ácido. Actualmente, descubriuse un quinto sabor, o umami.

Os numerosos sabores que percibimos resultan da combinación dos anteriores e, sobre todo, das sensacións olfativas, xa que a boca comunícase coas fosas nasais (por iso cando estamos arrefriados a comida parécenos insípida).

O Sentido do Olfacto

Os receptores do olfacto atópanse na mucosa olfativa ou pituitaria, situada no teito das fosas nasais. Os humanos son capaces de detectar máis de 3000 olores diferentes.

Interconexión Gusto e Olfacto na Degustación

Na degustación dos alimentos intervén o gusto ademais do olfacto, xa que ao mastigar a comida, millóns de moléculas volátiles despréndense e pasan á cavidade nasal, onde excitan os receptores olfativos.

O Sentido da Vista

O ollo atópase aloxado na cavidade do cranio chamada órbita. Está constituído polo globo ocular e os órganos anexos (pálpebras e glándulas lacrimais).

Estrutura do Globo Ocular

O globo ocular ten forma esférica, grazas a que posúe líquidos no seu interior: o humor vítreo e o humor acuoso. Está formado por 3 membranas principais:

• Esclerótica: É a máis externa, dura e branca.
• Coroide: Capa escura situada debaixo da esclerótica. Por detrás da córnea, a coroide é substituída polo iris.
• Retina: Capa onde se atopan os fotorreceptores (conos e bastóns).

Función dos Fotorreceptores e Nervio Óptico

Os bastóns permiten ver en branco e negro. Os conos permiten ver en cores e precisan máis intensidade luminosa. Os axóns das células da retina forman o nervio óptico, que parte do punto cego.

As glándulas lacrimais segregan un líquido que, ademais de protexer o ollo, posúe unha substancia que mata as bacterias (bactericida).

Mecanismo da Visión

A visión prodúcese polo seguinte mecanismo:

1. A luz atravesa a córnea transparente e penetra pola pupila.
2. O iris actúa como un diafragma, regulando a cantidade de luz que penetra na retina.
3. As imaxes fórmanse grazas ao cristalino, que actúa como unha lente que enfoca os obxectos.
4. A información recibida é levada a través do nervio óptico ao cerebro.

Anomalías Oculares Frecuentes

As anomalías oculares máis frecuentes son: a miopía, a hipermetropía e o astigmatismo.

O Sentido do Oído e o Equilibrio

O oído está constituído por tres partes: o oído externo, o oído medio e o oído interno.

Partes do Oído

• Oído externo: Formado polo pavillón auricular ou orella e polo conduto auditivo, recuberto de cilios e de glándulas secretoras de cera. No seu extremo interno atópase o tímpano.
• Oído medio: Comunícase coa farinxe por un conduto, a Trompa de Eustaquio. No seu interior atópase unha cadea de osiños: martelo, bigornia e estribo. Por un lado está en contacto co tímpano e por outro cunha membrana que o separa do oído interno.
• Oído interno: Contén o caracol ou cóclea, que é o órgano da audición; o utrículo, o sáculo e as canles semicirculares, onde se localiza o órgano do equilibrio. Está cheo de fluídos tanto no interior (endolinfa) como rodeando as estruturas (perilinfa).

Funcións do Oído

O oído cumpre dúas funcións principais: a auditiva e o sentido do equilibrio.

A Función Auditiva

As vibracións fan que vibre o tímpano. Esta vibración é ampliada polos osiños e transmítese aos líquidos que enchen o caracol, onde se atopan as células sensibles á vibración sonora. Os impulsos nerviosos xerados chegan ao cerebro polo nervio auditivo.

O Equilibrio

Os condutos semicirculares son tres tubos cheos de endolinfa que se move cando nos movemos. Os receptores situados nos tubos envían información destes movementos ao cerebro.

2. O Aparello Locomotor: Esqueleto e Músculos

O aparello locomotor está formado polos ósos e polos músculos.

O Esqueleto Humano

O esqueleto humano está formado por 206 ósos e divídese en dúas partes. Está constituído por:

• Os ósos.
• As estruturas que permiten a súa ensamblaxe: as articulacións e os ligamentos.

Divisións do Esqueleto

• Esqueleto Axial: Inclúe os ósos do cranio, a columna vertebral, o esterno e as costelas.
• Esqueleto Apendicular: Inclúe os ósos das extremidades superiores e inferiores, ademais da pelve, a cadeira e o omóplato ou escápula.

Estrutura e Composición Ósea

Os ósos teñen sales minerais (como as sales de calcio) que lles confiren dureza e fibras de coláxeno que lles proporcionan elasticidade e resistencia.

Nun óso pódense distinguir as seguintes partes:

• Epífises: Os extremos dun óso longo.
• Diáfise: A zona intermedia do óso.

Ademais, internamente atopamos:

• Óso Compacto: Parte que rodea todo o óso. Contén gran cantidade de sales de calcio. Externamente ten moitos nervios e vasos sanguíneos.
• Óso Esponxoso: Atópase entre os extremos do óso. Tamén posúe calcio.
• Medula Ósea: Enche as cavidades dos ósos. Pode ser vermella (nela se forman as células sanguíneas) ou amarela (nela se acumula graxa).

Articulacións e Ligamentos

As articulacións son as zonas de contacto entre dous ósos próximos.

Os ligamentos son as fibras resistentes que proporcionan estabilidade ás articulacións, xa que manteñen unidos os ósos.

Funcións dos Ósos

As funcións dos ósos son:

• Permitir os movementos.
• Protexer os órganos.
• Formar as células sanguíneas.

Os Músculos

Os músculos están fortemente unidos aos ósos mediante os tendóns, o que fai posible o movemento.

Os tendóns están formados por fibras de coláxeno (resistente pero non elástico). Hai tendóns moi longos, como o tendón de Aquiles, que une os músculos xemelgos co óso do talón.

Músculos Antagonistas

Os músculos antagonistas son pares de músculos que actúan de forma contraria, é dicir, un é o flexor e outro o extensor (cando un está contraído, o outro está relaxado). Exemplo: o bíceps e o tríceps.