Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Bacharelato

As Orixes da Lingua Galega: Influencias e Evolución

A lingua galega é o resultado dunha mestura de diversas linguas, especialmente o latín, que constitúe o seu estrato principal. As linguas anteriores a este denomínanse substrato, e as posteriores, superestrato.

O Substrato: Raíces Antigas do Galego

A achega do substrato ten dúas orixes distintas: o preindoeuropeo e o indoeuropeo (que pode ser celta ou non celta).

Substrato Preindoeuropeo

Achega vocábulos comúns como barranco ou lama, á vez que raíces como car- (presente en carballo) ou mor- (presente en morodo).

Substrato Indoeuropeo Non Celta

Achegou o nome de Galicia, o sufixo –ego (presente en galego, labrego) e vocábulos comúns como cabana ou páramo.

Substrato Celta: Léxico e

CASTELAO :

Os Vellos non deben namorarse : e a obra coa que Castelao culmina o esforzó de renovación da Dramaturxia galega, levado a cabo polas Irmandades e o Grupo Nos. Caracterizase Polo gusto pola simetría estructural, expresión concentrada, o expresionismo, Simbolismo…

Castelao Inclinase a un teatro de protagonismo popular, e finalmente, a idea do teatro Como un espectáculo estilizado e integral.

BLANCO AMOR

Ademais De ser director de diversas compañías en Bos Aires, e autor de varios textos Dramaticos orixinais, reunidos en dous volumes:

·As farsas para títeres

·Teatro para xente

As Farsas para títeres son obras imaxinarias, de ritmo rápido e gran forza Expresiva, cheos de elementos fantásticos e satiricos. O volumen teatro para...

Formas Átonas do Pronome Persoal

P1: me // P2: te, che // P3 e P6: o(s), a(s); lo(s), la(s); no(s), na(s); lle(s), se. // P4: nos // P5: vos.

1. Uso de Te (CD) e Che (CI)

   Te (Complemento Directo) e che (Complemento Indirecto). Os cheístas usan che para ambas funcións, menos para a reflexiva. Os teístas nunca usan che. Para resolver dúbidas faise un paralelismo coa 3ª persoa. Se a el o vin, a ti vinte / Se a el lle vin, a ti vinche.

2. Variantes Alomórficas (P3 e P6)

   As variantes alomórficas das P3 e P6:

   • Lo/la(s) empréganse tras as formas verbais rematadas en -l e -r (lavalo) e tras o interrogativo u (O xabón, ulo?).
   • No(s)/Na(s) tras as formas verbais rematadas en vogal ou ditongo (lavouno, laveinas).

3. A forma Lle(s)

   Lle(s) perdeu nunha boa parte

Variación interna da lingua galega: Os rexistros lingüísticos

A capacidade lingüística que ten o ser humano maniféstase nunha gran variedade de linguas. Non obstante, esta diversidade lingüística existe tamén nun marco interior dentro da mesma lingua, xa que nela se rexistran diferentes xeitos de uso da linguaxe e da fala. Son as denominadas variedades lingüísticas, as cales responden a diversos factores: temporal, xeográfico, social e situacional.

Factores da variación lingüística

As variedades lingüísticas responden a diversos factores:

• Variación temporal

  É consecuencia do paso do tempo e permítenos diferenciar a lingua antiga ou medieval da lingua actual.

• Variación xeográfica

  Dá lugar a variedades dialectais segundo os trazos

Conflito e Diglosia

A existencia de máis dunha comunidade idiomática no seo dos Estados a miúdo presenta situacións de desequilibrio e desigualdade. Esta desigualdade, causada por unhas relacións asimétricas no político, cultural e económico, cristaliza nun conflito lingüístico; o uso do idioma propio ou do idioma oficial constitúe por si mesmo un signo de estratificación social, pois vai unido a cotas de renda, acceso á cultura ou manexo de poder diferentes en cada caso.

A tensión lingüística é, por natureza, un proceso dinámico no que se producen constantes desprazamentos e transicións. O devalar sociolingüístico en Galicia constitúe un exemplo inmellorable das mudanzas funcionais e valorativas ás que se vén sometidas...

1. Caracterización Morfolóxica

Morfoloxicamente, o substantivo, igual que o adxectivo, está constituído por un lexema e dous morfemas constitutivos de xénero e número. Ademais, ten a posibilidade de verse incrementado por morfemas facultativos (prefixos e sufixos).

1.1. O Xénero

O xénero, igual que o número, son morfemas constitutivos do substantivo porque son inseparables da súa natureza. Ademais, o substantivo posúe xénero e número de seu, non condicionados pola concordancia.

1.1.1. Valores do Xénero

O xénero en galego ten dous valores:

1. Permite agrupar e clasificar substantivos en dúas clases morfolóxicas: masculino e feminino. Son masculinos: nomes rematados en -o, agás radio, moto e foto. Os nomes das letras -h- e -b-, etc.
2. Permite

Poesía lírica

Poesía lírica: simplicidade, versos de arte menor, octosílabo, rima asonante en versos partes e vocabulario e sintaxe sinxelos.

• Poesía costumista

  : paisaxista, descrición momentos cotiás da vida da aldea e de costumes.

• Poesía intimista

  : temática amorosa, rememoración do pasado, cunha identificación coa natureza de evidente herdanza rosaliana. A Rosa das cen follas (1926) é a obra máis característica desta tendencia.

• Poesía cívica

  : a máis representativa do autor. Comprometido coa realidade do país criticando con radicalismo as inxustizas sociais. Denuncia a opresión do campesiñado representando os postulados do movemento agrarista. Reivindicación da identidade nacional de Galiza fronte ao poder de Castela. Mostra

1. Perífrases temporais

Indican futuridade:

• Ir + infinitivo: Á noite vouche contar un conto.
• Estar a / para + infinitivo: O tren está a/para saír.
• Haber (de) + infinitivo: Hoxe non, pero mañá hei (de) saír.
• Querer + infinitivo: Só ten este valor con fenómenos meteorolóxicos ou suxeito inanimado: Parece que quere chover.

2. Perífrases modais

a) Indican obriga

• Haber (de) + infinitivo: Has de acompañalo ao médico.
• Haber que + infinitivo: Hai que mellorar os resultados.
• Ter que / de + infinitivo: Temos que superar os rivais.
• Deber + infinitivo: Debemos facer o mellor para todos.

b) Indican probabilidade

• Poder + infinitivo: Pode ter razón no que di.
• Deber de + infinitivo: Breixo debe de ter oito anos.

3. Perífrases aspectuais

a) Imperfectivas

Indican...

O Teatro Galego no Século XX: Evolución e Contexto

A principios do século XX, o teatro era o xénero menos desenvolvido en Galicia. Dúas son as razóns causantes deste atraso: por unha banda, o galego non era considerado unha lingua culta e, por outra, a prohibición de representar en lingua galega.

As Catro Etapas do Teatro Galego (1900-1936)

1. Etapa Rexionalista (Continuación e Costumismo)

   O teatro é continuador do rexionalismo, con pezas breves, ambientes e personaxes rurais, de carácter anticaciquil, costumista e folclórico. Fúndase a Escola Rexional de Declamación co obxectivo de representar en galego e fomentar a súa publicación. O autor representativo deste momento é Lugrís Freire coa obra A Ponte, de temática anticaciquil.

2. Etapa

Ramón Cabanillas

Obra literaria e características

Obra literaria

1) Combina influencias do Rexurdimento (Curros, Pondal e Rosalía) con elementos das grandes correntes renovadoras do seu tempo, sobre todo do modernismo. Por iso dise que a súa obra serve de ponte entre a poesía do século XIX e a literatura renovadora das vangardas da década de 1920.

2) Trazos modernistas

• Uso de léxico sensorial (adxectivos relacionados cos sentidos), sobre todo referido á luz e ás cores.
• Gosto polo exótico (elementos doutras culturas e países distantes).
• Presenza de referencias á mitoloxía.

3) Compromiso social e cultural. A través da súa obra pretende concienciar o pobo e achegalo ao galeguismo.

Poesía

Lírica

Tema, trazos e obras en que está presente

Cívica