Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas

Fonética Galega: Vogais e Consoantes

Vogais Semiabertas

As vogais semiabertas preséntanse en galego nos seguintes casos:

• En palabras con e ou o breves no latín: ferro, fero, besta, festa, medo.
• En palabras esdrúxulas e cultismos: directo, época, óbolo, óbice.
• Nas palabras rematadas en -el e -ol (ex: pastel, papel, mel, anel, caracol).
• Nas palabras rematadas en -elo, -ela, -enza, -encio, -encia, -ola, -ocho, -ocha, -ote, -ota e -oz, e tamén os seus plurais.
• Nos nomes das seguintes letras: e, o, efe, ele, eme, ene, eñe, erre e ese.
• Nos indefinidos alguén, ninguén, ren, cadaquén, quenquera, calquera, mesmo, certo...
• No interrogativo quen.
• Nos numerais.
• Na conxunción copulativa e.
• Nas formas do posesivo noso, nosos, nosa, nosas.

Vogais Semipechadas

As...

O Agrarismo Galego: Movemento Social e Reivindicacións

O Agrarismo constitúe o movemento social máis representativo do primeiro terzo do s. XX. Trátase dun proceso reivindicativo que procura melloras nas condicións de vida dos campesiños. En 1907 fúndase a asociación agraria Solidaridad Gallega. O momento culminante do agrarismo chega dende 1912 ata 1915. A principal organización agraria nesa altura será Acción Gallega, dirixida por Basilio Álvarez, vigairo da parroquia de Beiro. Os obxectivos básicos eran conseguir a redención dos foros e acabar co caciquismo.

O Nacionalismo Galego e as Irmandades da Fala

O Nacionalismo xorde como evolución do galeguismo rexionalista nas primeiras décadas do s. XX cara a un movemento de defensa...

A normativización da lingua galega

Neste proceso de normativización podemos sinalar catro etapas fundamentais:

a) Galego popularizante (s. XIX)

Representado por figuras como Rosalía de Castro ou Curros Enríquez, caracterízase por reproducir na escrita a lingua oral no seu rexistro popular. Desenvólvense os primeiros dicionarios, pero non se constrúe unha norma de uso sistemático na escrita; será Eduardo Pondal o autor que máis consciencia mostre da necesidade de normativizala.

A tarefa de comezar a reproducir na escrita a oralidade sen modelos previos (non coñecían as cantigas medievais) non é doada, e os autores e autoras optan polas solucións ortográficas da lingua na que se formaron: o castelán. O galego desta etapa está ateigado...

O Teatro das Vangardas

O Teatro das Vangardas está formado por un grupo de autores que comparten cos membros da Xeración Nós a súa concepción do teatro como "unha arte total", á vez que asumen as tendencias das vangardas europeas do momento e a influencia de dramaturgos como Ibsen ou Maeterlinck. Entre eles destacan Rafael Dieste, Álvaro de las Casas ou Xaime Quintanilla.

Rafael Dieste

Autor dunha única peza de teatro, A fiestra valeira (1927), representada en Rianxo (1935). É unha comedia de carácter simbólico, con claros elementos vangardistas, que expón o conflito pola inclusión dunha ventá no cadro que mostra as orixes mariñeiras da familia e os valores do pobo mariñeiro. Tamén se considera obra dramática O drama do cabalo

O Bilingüismo

O termo bilingüismo refírese á capacidade que ten unha persoa de se expresar máis ou menos con igual destreza en dúas linguas, isto é, o bilingüismo individual. En sentido colectivo, o bilingüismo social, refírese a comunidades que empregan dúas linguas, sendo bilingües a maior parte dos seus individuos.

Adóitase falar de bilingües pasivos cando aqueles que entenden ambas as linguas, mais só saben falar unha, e falamos de bilingües activos daqueles que falan e entenden as dúas.

O bilingüismo é un motivo de enriquecemento cultural para o individuo, pero é difícil que estas linguas se atopen en situación de igualdade total.

O individuo raramente utilizará dúas linguas para un mesmo propósito; empregará a lingua...

Guerra de Sucesión e cambio dinástico

En 1700, Carlos II de Habsburgo morreu sen descendencia, deixando como herdeiro da Coroa de España a Filipe de Borbón, neto de Luís XIV de Francia e emparentado por liña materna coa dinastía dos Habsburgo. Produciuse así un cambio dinástico que non foi aceptado por todos os países europeos, o que orixinou un conflito bélico.

Reforma da monarquía e centralismo político

En 1700, o rei Filipe V de Borbón recibiu a coroa de España. Naqueles momentos, o país estaba formado por un conglomerado de reinos, cada un dos cales tiña leis, foros e institucións diferentes. Na Península, o poder do rei era forte na Coroa de Castela, pero estaba suxeito a fortes limitacións na Coroa de Aragón.

As realizacións

A literatura no século XVIII: A Ilustración

Durante o século XVIII, a Ilustración formulou propostas para sacar o país do atraso, mellorar a educación e dignificar a lingua. Neste período xorden voces fundamentais que reivindican o cultivo e a dignificación da lingua galega.

Autores e figuras clave da Ilustración

• Frei Martín Sarmiento: Autor do Coloquio de 24 galegos rústicos, obra composta por coplas de estilo popular e gran riqueza léxica. As súas ideas sobre a lingua incluían:
  • O emprego do galego no ensino (denunciando o fracaso do ensino en castelán).
  • O uso nos actos relixiosos e administrativos, defendendo que quen desempeñe estes cargos debe coñecer a lingua.
  • O combate contra os prexuízos sobre o galego mediante argumentos

A Lingua Galega na Idade Media

O Galego na Alta Idade Media (Séculos IX-XII)

Os tres primeiros séculos da Idade Media, do IX ao XII, foron para a lingua galega (nestes séculos o galego-portugués) e para o latín, unha situación de bilingüismo social. O latín era a lingua alta e só se podía aprender polo estudo académico, pero tiña poucos falantes, xa que só era utilizado nos contextos formais e na escrita. Sen embargo, o Galego Antigo era a lingua baixa, falada pola maioría das persoas. Esta distribución das linguas nestes séculos coñécese como diglosia clásica.

O Esplendor do Galego no Século XIII

O século XIII foi realmente o mellor período para a lingua galega (independizada xa do portugués), xa que, ademais de ser a lingua...

O Galego Moderno (1916-1936)

Contexto Social e o Agrarismo

Nesa época, a sociedade galega era maioritariamente rural e campesiña. A poboación desprazábase cara ás cidades, o que provocou o desenvolvemento destas. Esta poboación seguía sufrindo a emigración e as súas condicións de vida foron moi precarias.

No século XX xurdiu o Agrarismo, liderado por Basilio Álvarez. Este movemento reivindicou a posesión das terras polos campesiños, conseguindo que estes foran os seus donos. Grazas a este movemento, en 1926, conseguiuse a redención dos foros e a desaparición da fidalguía, xurdindo así un novo grupo burgués.

Situación da Lingua

Aínda que o galego fose o idioma utilizado pola maioría da poboación, este sufriu a desaparición...

Definicións clave para a xestión pública e privada

A continuación, preséntase un glosario dos termos máis comúns no ámbito administrativo e legal, ordenados alfabeticamente:

• Aboar

  Pagar.

• Adiar

  Atrasar ou aprazar no tempo.

• Actas / Rexistros

  Arquivos, rexistros ou libros de actas.

• Certificado

  Documento expedido por un/unha funcionario/a público/a ou por unha persoa autorizada legalmente que dá fe do contido dese escrito ou das circunstancias que constan nel.

• Cláusula

  Disposición dun contrato, testamento ou documento similar.

• Compulsar

  Certificar que unha copia é igual que un orixinal.

• Cotexar

  Comparar dous documentos.

• Escritura

  Representación gráfica da lingua falada.

• Excedencia

  Suspensión das túas funcións nun traballo de xeito voluntario.

• Expediente

  Investigación