Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Maxisterio de Secundaria

Procesos Fonéticos e Fonolóxicos do Galego

Fenómenos de Modificación Vocálica

• Disimilación: Cambiar o timbre dunha vogal átona, afastándoo por influencia da vogal tónica. Ex.: menistro, delor.
• Asimilación: Cambiar o timbre dunha vogal átona, achegándoo por influencia da vogal tónica. Ex.: Curuña (por Coruña).
• Labialización: Converter en -o- unha vogal en contacto cunha consoante labiodental ou bilabial. Ex.: somana, lovar.

Fenómenos de Adición e Supresión de Sons

• Aférese: Perda dunha vogal etimolóxica ao comezo dunha palabra. Ex.: inda, topar, certar.
• Síncope: Perda dunha vogal interna, especialmente en posición pretónica. Ex.: espranza, vran, diferenza...
• Apócope: Perda dunha vogal ou sílaba etimolóxica ao remate dunha palabra.

Llatín clásico, medieval e humanístico

Llatín clásico: Excepto os elementos epigráficos, non conservan case nada directamente destas datas. O soporte en papiro explica, en boa parte, esta perda material.

• Gran uniformidade da presentación gramatical dos textos: sen evidencias dialectais relevantes. Excepcionalmente (Suetonio, Tácito) poden acudir a formas literarias arcaizantes.
• As gramáticas de latín baséanse na descrición dos textos desta época clásica. Polo tanto, as súas características lingüísticas son as estudiadas na aula.
• O latín deste período impónse como modelo histórico da gramática latina (correcta).
• A maior parte do latín (clásico) conservado pertence ao período dos séculos I a.C. – II d.C. Canon literario.

Miquel Ferrà (Palma, 1885—1947)

Fillo do sainetista e poeta romántico Bartomeu Ferrà, foi bibliotecario e profesor da Universitat de Barcelona, ademais de director da Residència d'Estudiants de Catalunya e fundador e director da revista Mitjorn.

Tema: evidencia unha gran calidade e beleza íntima, cun ton elegíaco centrado na paisaxe mallorquina.

En 1920 publicou Les muses amigues, un conxunto de traducións en verso. O seu único libro de poesía, A mig camí (1926), reúne case todos os poemas que escribiu e recolle Cançó d'ahir (1917) e La rosada (1919).

Tamén escribiu ensaios, publicados de maneira dispersa nas revistas da época.

Ferrà é, ademais, autor da suite de cinco sonetos Sports Women, onde mostra unha sensibilidade nova,...

L'Escola Mallorquina

Contexto histórico

Se a Catalunya o nacemento do Noucentisme foi resultado da ascensión ao poder do catalanismo burgués, nas Illas, a ausencia dun partido como a Lliga Regionalista ou unha institución como a Mancomunitat, e a falta dun poder político e social nacionalista que apoiase aos intelectuais mallorquinos, impediron que se puidese levar a cabo un programa cultural modernizador. Neste contexto xorde a Escola Mallorquina.

Concepto e cronoloxía da Escola Mallorquina

O termo «Escola Mallorquina» apareceu, por primeira vez, en 1873, na Revista Balear, pero cun sentido moi amplo. Actualmente enténdese por Escola Mallorquina un fenómeno literario específicamente mallorquín, unha escola estética circunscrita ao...

La decadència

Breu context històric

• S. V (476): caiguda de l'Imperi romà.

• SS. V–IX: evolució de les llengües romàniques.

• S. IX: formació de les llengües romàniques. Concili de Tours (813).

• S. XII: primers textos escrits en llengua romànica.

• Confederació catalanoaragonesa.

  • SS. XIV-XV: època d’esplendor. Període nacional.

    • Expansió mediterrània. Humanisme.

• S. XVI: renaixement.

  • S. XVII: barroc. Decadència. Crisi.

  • S. XVIII: il·lustració.

Causes de la decadència

1. Compromís de Casp (1412)

   1. Martí I l’Humà mor sense descendència.

   2. Casp, Ciutat d’Aragó:

      1. Reunió de representants de Catalunya, València i Balears.

         1. Objectiu: triar un nou rei.

         2. Dos pretendents:

            1. Castellà: Ferran d’Antequera (Trastàmara).

            2. Català.

   3. Nou rei: Ferran d’Antequera.

A novela realista

Ao longo da primeira metade do século XIX, en toda Europa produciuse un feito histórico e social moi importante: a aristocracia foi quedando relegada a un segundo plano ante o ascenso social e económico da burguesía mercantil e financeira. Fíxose evidente que a clase burguesa era a principal «consumidora» de literatura e os escritores da época comezaron a escribir para esta clase social, que precisaba ver reflectida na literatura a realidade do momento. A novela convértese no xénero literario por excelencia, xa que podía reflectir a realidade con máis exactitude.

A novela realista pretende, pois:

• Retratar a realidade da época: considérase que é a única que o novelista coñece de maneira directa e que pode representar

Métodos de avaliación do desempeño

O departamento de recursos humanos e as superiores xerárquicos deciden que método empregar en función das necesidades de cada momento.

Ferramentas para avaliar competencias

• Escalas gráficas: é a ferramenta máis habitual na avaliación do desempeño. Baséase en medir, mediante cuestionarios, un conxunto de factores relativos ao traballo que realiza a persoa avaliada, co fin de detectar en que medida posúe ou cumpre estes factores o traballador sometido a avaliación.
• Sistema de lista de comprobación: sistema estendido entre os métodos de avaliación do desempeño, coñecido como checklist. Consiste en elaborar unha lista con diferentes indicadores que se quere medir respecto do traballador, para que

Ausias March

Poeta valenciano, debeu nacer en Valencia ao redor do 1400. Pertencía a unha familia nobre caracterizada por unha certa tradición literaria: o seu tío Jaume March organizou os Xogos Florais de 1393 e o seu pai, Pere March, foi un poeta moi valorado entre os seus contemporáneos.

Durante os anos de mocidade, March tivo unha vida propia dun cabaleiro da nobreza media: representou o seu estamento nas Cortes e participou en diferentes expedicións de Alfonso o Magnánimo polo Mediterráneo. Nesas campañas militares coincidiu con outros poetas, como Jordi de Sant Jordi ou Andreu Febrer.

A partir de 1425, March dedicouse sobre todo a xestionar as súas posesións feudais na Safor. Exerceu como falconeiro real. No ano 1437 casou con...

El Modernisme

El Modernisme és un moviment cultural que es produeix a Europa a finals del segle XIX i principis del XX (1892-1911).

Què pretén?

• Transformar la literatura catalana en una cultura moderna i nacional.
• Obrir la cultura catalana als nous corrents europeus del moment.
• Convertir la llengua en un vehicle eficaç d'expressió.

Qui ho duu a terme?

• Un grup de joves intel·lectuals procedents de la burgesia industrial i comercial.

Quines són les seves característiques generals?

• Predomini de la corba sobre la recta.
• Riquesa i detallisme de la decoració.
• Gust per la asimetria.
• Dinamisme de les formes.
• Presència de la natura i d'al·lusións aos sentidos.

Registres lingüísticos

Formais (d'ús públic)

Culto: registro moi traballado. Empréganse en...