El Modernisme i el Noucentisme: Josep Carner en la cultura catalana

El Modernisme

El Modernisme és un moviment cultural que es produeix a Europa a finals del segle XIX i principis del XX (1892-1911).

Què pretén?

• Transformar la literatura catalana en una cultura moderna i nacional.
• Obrir la cultura catalana als nous corrents europeus del moment.
• Convertir la llengua en un vehicle eficaç d'expressió.

Qui ho duu a terme?

• Un grup de joves intel·lectuals procedents de la burgesia industrial i comercial.

Quines són les seves característiques generals?

• Predomini de la corba sobre la recta.
• Riquesa i detallisme de la decoració.
• Gust per la asimetria.
• Dinamisme de les formes.
• Presència de la natura i d'al·lusións aos sentidos.

Registres lingüísticos

Formais (d'ús públic)

Culto: registro moi traballado. Empréganse en literatura e escritos de ciencia e tecnoloxía.

Estándar: registro máis adecuado a todas as situacións de comunicación, polo tanto, é máis neutro.

Informais (d'ús privado)

Coloquial: pouco elaborado e máis espontáneo. Utilízase en conversas entre familiares ou amigos.

Vulgar: moi pouco traballado e con palabras groseiras. Usa palabras e expresións malsoantes.

Unha vez escollido o rexistro, cómpre pensar que este deberá manterse ao longo de todo o texto.

Factores que inflúen na elección do rexistro

Tema: pódese tratar de maneira máis xenérica ou especializada. Iso si, segundo como o tratemos variará o seu vocabulario.

Formalidade: marcará a confianza que hai entre o emisor e o receptor. A maior confianza, menor formalidade na escritura.

O canal: pode ser oral, escrito, telemático... O canal escrito require máis formalidade có falado, xa que o falado é máis espontáneo e a miúdo non podemos controlar o que dicimos.

A intencionalidade: é a idea que pretendemos conseguir co texto. A intención fará que sexamos máis obxectivos e empreguemos un léxico máis preciso, distancia persoal, a persoa que usaremos, neste caso a terceira... ou subxectivos, e utilizamos un léxico xeral, implicación persoal, uso da primeira persoa...

Noucentismo

Movemento político e cultural que se iniciou o ano 1906 a partir de 3 publicacións:

• La nacionalitat catalana (Enric Prat de la Riba).
• Glosari (Eugeni d'Ors).
• Els fruits saborosos (Josep Carner).

Levado a cabo pola Lliga Regionalista: partido político catalanista conservador.

A cultura débese impulsar para construír unha Catalunya ideal (a través dos políticos).

• Compromiso e colaboración dos intelectuais no programa político e cultural.
• Catalunya urbana sobre a rural.
• Cidade: modelo da Catalunya que se quere construír.
• A razón, a orde, o seny, o esforzo, a luz e o equilibrio.

Características da poesía noucentista

• Perfección formal (pautas da métrica).
• Cidade.
• Modelo dos clásicos.
• Natureza (domesticada, non salvaxe).
• Mundo idealizado.
• Temas: amor, paso do tempo...
• Muller: obxecto de adoración.

A vida de Josep Carner

Naceu en Barcelona en 1884 e morreu en Bruxelas en 1970.

• Pertencía a unha familia pequenoburguesa.
• Manifestou a súa vocación literaria moi novo.
• Gañou repetidas veces os Jogos Florais e foi proclamado Mestre en Gai Saber.
• En 1897 licenciouse en Dereito e Filosofía.
• Carner colaborou en moitas revistas.
• Tamén colaborou estreitamente con Pompeu Fabra na fixación e o enriquecemento da lingua.
• Era amigo e seguidor da política de Prat de la Riba.
• Foi vicecónsul desde 1921.
• Cando estala a Guerra Civil Española é exiliado. Primeiro vai a México e despois a Bruxelas.

A obra de Josep Carner

Carner era un poeta noucentista.

• Quería unha Catalunya ideal. «Nós, os poetas, somos os construtores dos pobos.»
• Loitaba pola dignificación da lingua catalana.
• Utilizaba unha linguaxe nobre, refinada, cada vez máis irónica, que buscaba a precisión e a exactitude.

Algunhas das súas obras

• Els fruits saborosos (1906): recompilación de poesías que, baixo o pretexto dos diferentes froitos e dunha reflexión sobre o paso do tempo, reforzan a valoración dun conxunto de elementos morais.