Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Lingua e literatura

4.-Teatro:As tendencias teatrais desta etapa son fundamentalmente tres:  1.- O teatro costumista-ruralista, dominante no conxunto de produción. 

2,. O teatro de tese e propagandístico levado a cabo polas Irmandades da Fala, que viron no teatro un instrumento eficaz para galeguizar a sociedade, estender as ideas nacionalistas e dignificar a lingua e a cultura popular. É un teatro de ambiente e tema máis urbano cá anterior tendencia.

 3.- O teatro renovador, que concilia a temática popular galega coas técnicas da vangarda artística. 

As dificultades iniciais: O teatro precisa para o seu desenvolvemento dunhas estruturas económicas e institucionais e dun público asiduo e formado, entón non se poderá falar dun teatro

As Orixes da Lingua Galega: Influencias e Evolución

A lingua galega é o resultado dunha mestura de diversas linguas, especialmente o latín, que constitúe o seu estrato principal. As linguas anteriores a este denomínanse substrato, e as posteriores, superestrato.

O Substrato: Raíces Antigas do Galego

A achega do substrato ten dúas orixes distintas: o preindoeuropeo e o indoeuropeo (que pode ser celta ou non celta).

Substrato Preindoeuropeo

Achega vocábulos comúns como barranco ou lama, á vez que raíces como car- (presente en carballo) ou mor- (presente en morodo).

Substrato Indoeuropeo Non Celta

Achegou o nome de Galicia, o sufixo –ego (presente en galego, labrego) e vocábulos comúns como cabana ou páramo.

Substrato Celta: Léxico e

CASTELAO :

Os Vellos non deben namorarse : e a obra coa que Castelao culmina o esforzó de renovación da Dramaturxia galega, levado a cabo polas Irmandades e o Grupo Nos. Caracterizase Polo gusto pola simetría estructural, expresión concentrada, o expresionismo, Simbolismo…

Castelao Inclinase a un teatro de protagonismo popular, e finalmente, a idea do teatro Como un espectáculo estilizado e integral.

BLANCO AMOR

Ademais De ser director de diversas compañías en Bos Aires, e autor de varios textos Dramaticos orixinais, reunidos en dous volumes:

·As farsas para títeres

·Teatro para xente

As Farsas para títeres son obras imaxinarias, de ritmo rápido e gran forza Expresiva, cheos de elementos fantásticos e satiricos. O volumen teatro para...

Formas Átonas do Pronome Persoal

P1: me // P2: te, che // P3 e P6: o(s), a(s); lo(s), la(s); no(s), na(s); lle(s), se. // P4: nos // P5: vos.

1. Uso de Te (CD) e Che (CI)

   Te (Complemento Directo) e che (Complemento Indirecto). Os cheístas usan che para ambas funcións, menos para a reflexiva. Os teístas nunca usan che. Para resolver dúbidas faise un paralelismo coa 3ª persoa. Se a el o vin, a ti vinte / Se a el lle vin, a ti vinche.

2. Variantes Alomórficas (P3 e P6)

   As variantes alomórficas das P3 e P6:

   • Lo/la(s) empréganse tras as formas verbais rematadas en -l e -r (lavalo) e tras o interrogativo u (O xabón, ulo?).
   • No(s)/Na(s) tras as formas verbais rematadas en vogal ou ditongo (lavouno, laveinas).

3. A forma Lle(s)

   Lle(s) perdeu nunha boa parte

Usos do pronome "se" en galego

A) Como conxunción (nexo de subordinada)

• Se collen o tren das doce, chegarán a Vigo ás tres.
• Este rapaz sempre fai coma se non oíse.
• Pregúntalle se vai ir á voda de Xurxo.
• Non lle fagas caso se che di que vaias con el.

B) Como pronome persoal

Neste caso distinguimos:

1. Valor reflexivo

Indica a coincidencia entre o axente e o paciente da acción (reflexividade), isto é, o suxeito realiza unha acción que recae sobre si mesmo. Admite o reforzo a si mesmo e alterna coas distintas persoas: me, te, se, nos, vos.

Exemplos:

• (El) queimouse (a si mesmo) e tivo que ir ao médico.
• Manolo peitéase con coidado.
• Vístese amodo.
• Lavouse en media hora.

Ollo! En galego é incorrecto o uso das formas reflexivas na función de complemento...

Variación interna da lingua galega: Os rexistros lingüísticos

A capacidade lingüística que ten o ser humano maniféstase nunha gran variedade de linguas. Non obstante, esta diversidade lingüística existe tamén nun marco interior dentro da mesma lingua, xa que nela se rexistran diferentes xeitos de uso da linguaxe e da fala. Son as denominadas variedades lingüísticas, as cales responden a diversos factores: temporal, xeográfico, social e situacional.

Factores da variación lingüística

As variedades lingüísticas responden a diversos factores:

• Variación temporal

  É consecuencia do paso do tempo e permítenos diferenciar a lingua antiga ou medieval da lingua actual.

• Variación xeográfica

  Dá lugar a variedades dialectais segundo os trazos

Guía de Signos de Puntuación e Normas de Uso

O Punto e Coma (;)

Marca unha pausa maior cá da coma e menor cá do punto.

Usos do Punto e Coma

• Para separar series de elementos que xa conteñen comas. Exemplo: Para xantar comemos sopa, carne ao caldeiro e queixo; na cea, peixe e froita.
• En oracións consecutivas e causais.

Os Dous Puntos (:)

Usos dos Dous Puntos

• Antes das enumeracións.
• Antes das citas textuais.
• Despois dos saúdos das cartas.
• Antes dunha oración que explica ou confirma o dito anteriormente.
• Nas indicacións horarias para separar horas dos minutos.
• Despois de expresións do tipo por exemplo, en resumo, etc. (aínda que tamén se adoita usar a coma).

Os Puntos Suspensivos (...)

Indican un corte no discurso, unha suspensión intencionada do...

Conflito e Diglosia

A existencia de máis dunha comunidade idiomática no seo dos Estados a miúdo presenta situacións de desequilibrio e desigualdade. Esta desigualdade, causada por unhas relacións asimétricas no político, cultural e económico, cristaliza nun conflito lingüístico; o uso do idioma propio ou do idioma oficial constitúe por si mesmo un signo de estratificación social, pois vai unido a cotas de renda, acceso á cultura ou manexo de poder diferentes en cada caso.

A tensión lingüística é, por natureza, un proceso dinámico no que se producen constantes desprazamentos e transicións. O devalar sociolingüístico en Galicia constitúe un exemplo inmellorable das mudanzas funcionais e valorativas ás que se vén sometidas...

Interferencias Lingüísticas

Son o influxo dunha lingua sobre outra, frecuentes cando se falan dúas linguas nunha mesma comunidade. Afecta sempre a lingua máis débil, por exemplo, as influencias do castelán sobre o galego.

Castelanismos

Aparecen en todos os planos da lingua:

Plano Fónico

Redución do sistema vocálico de sete vogais a cinco, eliminando a oposición entre semiabertas e semipechadas (una por unha), o famoso "acento galego".

Plano Ortográfico

• Mal uso de v/b (boda, aboa, mobil).
• Mal uso de h (hoso, hovo...).
• Uso da letra y (hay).
• Acento gráfico (atmòsfera).

Plano Morfolóxico

• Cambio de xénero de determinados substantivos (o ponte, a sangue).
• Confusión dos pronomes te/che.
• Non usar o artigo cos posesivos (meu can vai vello).

Plano Sintáctico

Incorrecta...

Os dous de sempre de Castelao

Os dous de sempre conta a historia de dous tipos universais, Pedriño e Rañolas, que encarnan dúas maneiras de ser de sempre. O primeiro, que ve o mundo desde a perspectiva baixa da ra, sería quen de comer o seu pai polos pés. O segundo, que se fose rico andaría nun cabalo branco, ve o mundo desde a perspectiva alta do paxaro. Os dous de sempre é a única novela de Castelao.

«Pedriño [...] era manso, doce, alabeeiro; pero tamén lacazán, pousafoles e, máis que nada, comellón e lambeteiro. Endexamais podía ver comer sen pedir parte, e moitas veces daba noxo velo tan famento, aínda que tivese o fol estoupado de comida. [...] O seu amigo máis achegado era o Rañolas: un rapaz eivadiño das pernas, que...