Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Lingua e literatura

Historia da Normativización do Galego: Construción do Estándar e Desviacións

O galego aspira a ser un instrumento útil e eficaz para a sociedade do futuro, ademais de ser o núcleo cultural aglutinador de toda a comunidade galega; pero para iso precisa dunha variedade unificadora, común a todos os falantes, unha variedade que sirva de vehículo para a comunicación formal, a producida no ensino, nos medios de comunicación escritos e orais, na Administración, na actividade cultural, nos actos públicos... O proceso a través do cal se "elabora" esta variedade denomínase estandarización lingüística ou normativización.

O galego, debido á súa situación de subordinación nos séculos XVI e XVII, conservouse unicamente como lingua oral...

A Poesía Galega de Finais do Século XX e Inicios do XXI

Temas, Autores e Tendencias Relevantes (Décadas dos 80 e 90)

Características Comúns das Últimas Tendencias

• Reflexión sobre a propia linguaxe poética, con especial atención cara aos seus procesos formais. Especialmente na década dos 80.
• A apertura temática que incide, primeiro, nunha certa actitude cosmopolita —con inclinacións cara ao culturalismo e a apertura ás influencias da literatura universal— e un certo regreso a temáticas sociais, xa na década dos 90 e comezos do século XXI.
• A aparición dun verdadeiro movemento de fluxo e refluxo canto á presenza do "eu" poético, os modelos intimistas e, doutra parte, a querenza polo experimentalismo e o cotián.
• A plena incorporación

A Literatura Galega Baixo a Represión (1936-1975)

A Gran Represión en Galiza provocou o exilio de numerosos intelectuais. Ante a práctica imposibilidade de publicar en galego ata a década dos 50 no noso país, cobra unha vital importancia para a Literatura Galega a existencia dunha infraestrutura asociativa estable en moitos países de Latinoamérica. Esta infraestrutura foi creada por intelectuais que xa vivían na emigración antes da irrupción da Ditadura.

Etapas da Produción Literaria Galega

Durante este período podemos diferenciar tres etapas principais:

1. 1936-1950: Concentración en América. A produción literaria en galego concéntrase en América.
2. Décadas 50-60: Rexurdimento Editorial. Fúndanse en Galiza varias editoriais (entre

Poesía

• “O Cantar do Mariscal” ou “Romance de Pardo de Cela”, coñecido co nome de “Pranto da Frouseira”, son dous poemas anónimos. A fortaleza da Frouseira, personificada, maldí a traizón ao Mariscal Pardo de Cela por parte dos seus servidores e chora o seu axustizamento na praza de Mondoñedo, por orde de Isabel a Católica.
• Dous sonetos barrocos escritos con motivo da morte da raíña Margarida de Austria: ”O soneto con falda” de Xoán Gómez Tonel e o pranto “Respice Finem” do médico Pedro Vázquez de Neira.
• Poesías de circunstancias: as “Coplas no saqueo de Cangas polos turcos”, nas que se describe a angustia e o pánico dos habitantes do Morrazo cando foi atacada polos turcos, que causaron moita destrución

A Poesía das Irmandades da Fala

O período entre 1900 e 1936 caracterizouse por unha tendencia á modernización nos ámbitos económico e social. Apareceron sindicatos agrarios en protesta polas pésimas condicións nese sector. Este movemento recibiu o nome de Agrarismo e Basilio Álvarez (á fronte de Acción Gallega) foi un dos seus principais dirixentes. Desta forma, a agricultura galega integrouse na economía española e, ademais, produciuse un auxe da industria conserveira e da construción naval.

A primeira das Irmandades da Fala créase na Coruña en 1916. As Irmandades da Fala son asociacións creadas co obxectivo de estender o uso da lingua galega na vida pública. Tiveron presenza no eido político, cultural e literario. Defenderon...

Houbo unha penuria editorial nestes anos, pois só se publicaron tres obras dramáticas orixinais en galego, xa que tiñan que ser aprobadas polo control do franquismo editorial. É a Editorial Galaxia a que impulsa o proceso de recuperación da literatura dramática con O desengano do priorio (Otero Pedrayo) e O incerto señor don Hamlet, príncipe de Dinamarca (Álvaro Cunqueiro), obra que é de mención especial pola riqueza da linguaxe dramática, a reflexión do autor sobre a identidade e a existencia humana (debido ao personaxe de Hamlet) e as técnicas que introducen a obra no teatro do absurdo.

No teatro dos anos 50 temos a Manuel María, autor dun amplo número de obras de diferente tipo que entendía o teatro como instrumento de educación...

Álvaro Cunqueiro: Naceu no 1911 en Mondoñedo. Estudou en Santiago. Escribiu 3 libros de poesia: Mar ó norde (1932), Poemas do si e non (1933) e Cantiga nova que se chama riveira. Durante a guerra, dedicouse ó xornalimo en Donosti e Madrid. En 1947 volve a casa. Como obra narrativas destacamos Merlín e familina, As crónicas do sochantre e Se o vello Sinbad volvese ás illas. Nos 60 instalouse en Vigo traballando en Faro de Vigo como director. Despois publica Escola de menciñeiros, Xente de aqui e de acolá e Os outros feirantes. Morre en Vigo no 1981 e 10 anos máis tarde dedícaselle o Dia das Letras Galegas. Os mundos narrativos: Atopamos unha mestura da realidade e de fantasia. O autor utiliza tecnicas da narracion realista, isto...

O Teatro Galego na Ditadura e a súa Recuperación

O Teatro Galego durante o Franquismo e o Exilio

A prohibición pública da lingua ocasionou a desaparición das representacións teatrais durante os primeiros anos do franquismo. Esta actividade fora moi importante durante a época das Irmandades da Fala.

Ata mediados dos anos 50, o teatro desprazouse cara ao exilio, especialmente en Buenos Aires, onde se estreou Os vellos non deben namorarse, de Castelao, cunha gran repercusión das circunstancias polas que pasaba Galicia.

O teatro en Galicia vivía nunha profunda depresión mentres na emigración e no exilio se realizaban obras e se producían estreas.

A Xeración dos 50: Autores e Obras Clave

Os autores que se decantaron polo xénero na época...

O Tempo das Vangardas: Contexto e Ruptura Cultural

Co comezo do século XX, aparecen por toda Europa grupos de artistas novos que rexeitan as súas tradicións culturais, por consideralas caducas e incapaces de expresar as novas realidades culturais e científicas. A situación política e os cambios sociais favorecen a aparición destes movementos, que pretenden reflectir as formas da vida moderna, moitas veces en aberta ruptura con todo o anterior.

Principais Movementos de Vangarda

Os principais movementos de vangarda son:

• O Futurismo
• O Cubismo
• O Dadaísmo
• O Surrealismo

Estes movementos difundían as súas ideas a través de manifestos de carácter provocador.

A Renovación Poética de Galicia

A influencia das vangardas europeas manifestouse en Galicia...