Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Secundaria

Lingua e sociedade: O galego na actualidade

1. A situación actual do galego

A chegada da democracia supuxo o recoñecemento do galego como lingua propia de Galicia e da súa cooficialidade co castelán. Tamén se recoñeceu o dereito dos galegofalantes a empregaren o seu idioma e mais a obriga dos poderes públicos de usalo e promovelo. Foron a Constitución española, o Estatuto de Autonomía e a Lei de Normalización Lingüística os textos legais que trouxeron consigo tal mudanza.

2. Ámbitos e contextos de uso

A lingua galega fíxose presente na vida política, na escola, nos medios de comunicación e na administración. Por outra banda, apareceron a televisión e a radio galegas. En todo caso, é nos sectores comerciais, económicos ou empresariais...

A revolución industrial

1. Os factores da primeira revolución industrial

A alta taxa de natalidade e a baixa mortalidade orixinaron un gran aumento da poboación, é dicir, unha revolución demográfica. Isto provocou, á súa vez, un aumento do consumo.

A revolución agrícola

• Características:
  1. Utilización de maquinaria e fertilizantes.
  2. Reforma da gandería.
  3. Cambio das estruturas agrarias.
  4. Aumento da produción.
• Éxodo rural: O emprego de maquinaria reduciu notablemente a man de obra, orixinando así un éxodo rural.
• Excedente: Cantidade de produto sobrante dun obxecto producido.

2. A primeira revolución industrial

A revolución demográfica e a revolución agrícola orixinaron a revolución industrial.

Gran Bretaña foi o máximo expoñente da revolución...

Do rock and roll a The Beatles: Liverpool

Liverpool, cidade inglesa cun importante porto de mar vinculado con Estados Unidos, foi clave na historia da música. A finais dos anos cincuenta, entraron por Liverpool multitude de discos norteamericanos, sobre todo de rock and roll e de rhythm & blues, e axiña a cidade foise enchendo de grupos que asimilarían estes estilos.

O nacemento do beat

Os grupos británicos copiaron e versionaron o rock and roll que oían nos discos estadounidenses, pero a este uníuse o skiffle, música británica do momento que se compuña dunha sección rítmica (contrabaixo caseiro e washboard), dun banjo e de guitarras. Lonnie Donegan foi un intérprete destacado. Despois, pasouse ao beat (pulsación ou golpe), baseado...

1. Quen formaba o Grupo Nós?

O grupo estaba integrado por: Florentino López Cuevillas, Otero Pedrayo, Vicente Risco, Antón Losada Diéguez e Castelao.

2. Evolución ideolóxica do Grupo Nós

Pasaron dunha actitude cosmopolita e individualista, afastada da realidade próxima, a descubrir Galicia, facéndose galeguistas e europeístas.

3. Etapas na traxectoria e ideoloxía de Vicente Risco

• 1ª etapa: Coincide coa dirección da revista teosófica.
• 2ª etapa: Marcada polo descubrimento de Galicia e a súa entrada no galeguismo (1918).
• 3ª etapa: Coa guerra abandona o nacionalismo e o uso literario da lingua, aínda que non abandonaría o que foi importante nese descubrimento persoal de 1918.

4. Obras de Vicente Risco

• Novelas curtas: A historia do doutor

Significación da obra en galego

Aspectos máis importantes:

• Escribe en galego para mostrar o seu interese por Galicia e polas súas xentes.
• Demostrar que o galego é válido para a expresión literaria.

Obras máis importantes

En castelán

Novelas

• El caballero de las botas azules
• La hija del mar
• Ruinas
• Flavio

Poemarios

• En las orillas del Sar

En galego

• Cantares gallegos
• Follas novas

Datos biográficos

Rosalía de Castro naceu en Santiago en 1837 e morreu en Padrón en 1885. Filla dunha liñaxe fidalga e dun crego de Iria. Rosalía ten que irse a vivir coa súa tía paterna a Ortoño. Con 15 anos marcha a Santiago coa súa nai, onde se formará no Liceo de la Juventud. Aos 19 anos trasládase a Madrid onde coñece a Manuel Murguía, co que casa dous anos despois....

Ánxel Fole: Un retrato da Galicia máxica e popular

Nos contos de Ánxel Fole conflúen as referencias á realidade material e concreta de Galicia e aquela que provén da cultura espiritual. Retrata unha Galicia misteriosa e máxica, na que cobran relevancia tres aspectos fundamentais:

• Experiencias parapsicolóxicas (aparicións).
• Crenzas tradicionais (bruxería).
• Superstición relixiosa (a Santa Compaña).

Formalmente, a súa narrativa caracterízase por recoller algúns dos trazos estruturais e estilísticos propios da narración oral tradicional. Así, temos:

Elementos referidos á narración

• Fórmulas de apertura: Uso de estruturas clásicas do conto popular.
• Narración en espiral: Técnica recorrente no seu estilo.
• No tramo final do relato dáse

Texto: Un texto está formado por unha sucesión de palabras ou oracións que transmiten unha mensaxe completa. Son textos calquera acto comunicativo. A súa extensión non ten un límite preciso. No seu interior inclúense outras unidades menores: parágrafos, oracións... Cada tipo de texto ten unha organización. Exemplo: unha novela divídese en capítulos, parágrafos, oracións... e unha poesía en estrofas, versos...

Propiedades do texto: Un texto ten que reunir certas propiedades para ter sentido completo. O texto ten que adaptarse ás circunstancias da situación comunicativa na que se produce.

• Adecuación: Consiste en escoller o rexistro lingüístico apropiado para cada situación, de modo que haxa correspondencia entre todos os elementos

— Materia e medidas

A materia é todo aquilo que se pode medir.

As propiedades da materia son aquelas que se pódense medir e diferenciar.

Propiedades

• Intensivas: non dependen do tamaño do corpo que estamos a observar.
• Extensivas: dependen do tamaño do corpo que estamos a observar.

Medir: comparar algo cun patrón de medida establecido.

Magnitude: todo o que se pode medir.

Unidades de medida: patrón que se utiliza para medir unha magnitude.

O sistema de unidades ou de medida é o conxunto de magnitudes e as unidades de medida elixidas para as medir.

Magnitudes básicas

Masa: a masa é a cantidade de materia que ten un corpo.

Volume: o volume dun corpo é o espazo que ocupa ese corpo.

Litro: o litro é unha unidade de capacidade.

Densidade: a densidade...

Rosalía de Castro: O Rexurdimento

Rosalía de Castro: Cantares gallegos (1863) e Follas novas (1880). Esposa de Manuel Martínez Murguía.

Cantares gallegos

Editouse o 17 de maio de 1863. En lembranza desta data, cada ano homenaxeamos un autor ou autora das nosas letras. Cantares é un libro escrito en clave reivindicativa que presenta unha poesía de signo folclórico.

Follas novas

Está dividido en 5 seccións, percorridas por unha liña que parte do individual e, progresivamente, vai chegándose a unha dimensión social:

• Vaguedás e Do íntimo: inclúen composicións de carácter persoal.
• Da terra e As viudas dos vivos e as viudas dos mortos: recollen poemas centrados en Galicia e no drama da emigración.
• Varia: situada no medio das outras.

Claves

As Vangardas Literarias: Movementos e Autores

• O cubismo: París como escola pictórica (Braque, Picasso) arredor do ano 1906. Caracterízase pola representación simultánea das distintas perspectivas dun obxecto, o que dá lugar á aparición dos caligramas.
• O futurismo: Nace en 1909 co Manifesto Futurista de Marinetti. Exalta a civilización mecánica, os logros da técnica e o que trae consigo: a velocidade, a forza, o ruído...
• O dadaísmo: Xorde en 1916 da man de Tristan Tzara. É o máis radical dos "ismos", baseándose na negación de todo, da idea de creación e da figura do creador.
• O imaxinismo: Aparece en 1920 con poetas ingleses, como Aldous Huxley e Richard Aldington, e americanos, como Ezra Pound. Destaca pola riqueza de imaxes, o