Apuntamentos, resumos, traballos, exames e problemas de Primaria

Poesía catalá: dos anos oitenta e noventa ao século XXI

1. Anos oitenta e noventa

   Nos anos oitenta e noventa, a produción literaria viuse favorecida por unhas posibilidades maiores de publicación e difusión grazas á labor da escola. Nesta época conviven na poesía unha gran diversidade de propostas: o esteticismo ou formalismo que acabamos de ver, a poesía reivindicativa, a poesía da experiencia... Esta última proposta, chamada tamén realismo lírico, parece ser a máis predominante: mostra unha visión da realidade desde o «eu», a través da suma de experiencias persoais, e concibe a poesía como expresión da propia intimidade.

2. Finais do século XX e principios do XXI

   Nos últimos anos do século XX e principios do século actual atopamos

IDADE DE FERRO

A protohistoria é o período de transición entre a Prehistoria e a Historia. Introdución da escritura en culturas que aínda non desenvolveron un sistema de escritura.

A idade de ferro corresponde desde o 1000 a. C. ata a conquista polos romanos. Esta época caracterízase pola cantidade de pobos repartidos pola península (pobos prerromanos).

• Pobos iberos: zona mediterránea e sur peninsular, estiveron en contacto cos gregos, fenicios e cartaxineses. Posuían unha economía baseada na agricultura, a gandaría, a minaría e o comercio.

• Pobos celtas: procedían de Centroeuropa e penetraron na península Ibérica polo norte, atopándose cunha cultura local coa que se fusionaron. Galaicos, astures e cántabros; e na zona centro,

Este documento recolle vocabulario básico en inglés coa súa tradución ao galego, organizado por temas: habitacións, partes dunha habitación, obxectos da casa, lugares, movemento, comidas, postres, aperitivos, froitas e edificios.

Habitacións

bathroom (baño), bedroom (cuarto), dining room (comedor), hall (recibidor), kitchen (cociña), living room (sala de estar), a study (un estudo), toilet (baño ou aseo).

Partes dunha habitación

balcony (balcón), ceiling (teito), floor (chan), the stairs (as escaleiras), the wall (a parede).

Cousas dunha habitación

• an armchair (un sillón)
• a bath (unha bañeira)
• a bed (unha cama)
• a carpet (unha alfombra)
• a cooker (unha cociña ou fogón)
• a cupboard (un armario ou alacena)
• a fireplace (unha cheminea)
• a fridge

A Primeira Internacional (AIT)

O proxecto xestouse en 1862 cando, con ocasión da Exposición Universal que se estaba a celebrar en Londres, se produciu unha reunión de líderes obreiros británicos e franceses xunto a outros líderes alemáns exiliados na capital británica. Ao longo dos dous anos seguintes os contactos intensificáronse e fóronse sumando obreiros alemáns, italianos ou polacos.

En 1864 fundouse a Asociación Internacional de Traballadores (AIT). A dirección foi asumida por un Consello Xeral encabezado por Karl Marx, quen á súa vez foi o encargado de redactar os estatutos e os principios básicos da organización. Nos anos seguintes, a AIT celebrou congresos nos que se promoveu a súa expansión por Europa e nos que se...

Literatura catalá: Barroco, Ilustración e Neoclasicismo

2.1 Autores

• Poeta: Pere Serafí, Dos llibres de poesia vulgar en llengua catalana.

• Teatro: Joan Ferrandis d'Herèdia, La vesita.

• Prosa: Cristòfor Despuig, Los col·loquis de la insigne ciutat de Tortosa (elogia a súa cidade natal, Catalunya e a lingua catalana).

3. O Barroco

• É o estilo que domina a arte e a cultura europeas durante o século XVII.

• É a consecuencia da crise dos valores renacentistas e da imposición da Contrarreforma.

A actitude dos autores barrocos é consecuencia da reacción ante o desengano (político, relixioso e moral), que nos textos literarios aparece baixo a fórmula de o amor, o soño ou a morte.

A Ilustración

• Alcance fundamentalmente ideolóxico.

• Designa un movemento

FUNDAMENTOS DA MORAL CRISTIÁ

A Teoloxía é unha ciencia, pero as diversas perspectivas sobre o seu obxecto de estudo fan que se poida dividir.

Divisións da Teoloxía Moral

Dentro da Teoloxía Moral adoita dividirse en: FUNDAMENTAL (estuda a moralidade do Acto Humano en xeral) e ESPECIAL (o Acto Humano na súa realización particular).

Diferenzas entre Ética filosófica e Moral cristiá

Método: a filosofía argumenta só desde a razón, mentres que a teoloxía moral, utilizando tamén a razón, argumenta a partir dos datos que lle ofrece a Revelación, especialmente a vida e a ensinanza de Xesús.

Fin: a primeira propón que o home se perfeccione como persoa e sexa feliz na súa existencia terrena, mentres que a segunda persegue a perfección...

Apendicite

A apendicite é a inflamación do apéndice cecal agudo. Se non se diagnostica de forma rápida, pode producirse unha perforación e unha peritonite.

Síntomas: dor constante na fosa ilíaca dereita, vómitos, rixidez abdominal, ruídos intestinais intensos.

Causas: entrada dun corpo estraño, enfermidade fibrosa da parede intestinal, infección parasitaria.

Cuidados: dismínuír o dolor flexionando a rodilla e evitando a tensión do abdome. Tras a operación, en adultos, mozos e adolescentes.

Peritonite

A peritonite prodúcese pola perforación do aparello gastrointestinal ou do reprodutor.

Causas: rotura do apéndice, úlcera, rotura do bazo ou do fígado, hernia do aparello dixestivo, quiste ovárico ou tromba de Falopio, obstrución,...

O Imperio Napoleónico (1805-1815)

En Europa, Napoleón propuxo crear un gran imperio baixo a autoridade de Francia. Entre 1805 e 1810 conseguiu dominar gran parte da Europa occidental tras unha serie de campañas militares vitoriosas. Napoleón enfrontouse e venceu as diversas coalicións de países que se formaron contra el. A única excepción foi o Reino Unido, que derrotou a flota franco-española en Trafalgar (1805) e resistiu o bloqueo económico.

Napoleón impuxo a familiares e a xenerais franceses como monarcas, proclamou constitucións, implantou o Código Civil, tamén chamado Código Napoleónico. A dominación estranxeira provocou nestes países movementos nacionalistas contrarios ao dominio exterior.

A caída de Napoleón

O fracaso...

Carlos María Isidro (1788-1855)

Infante de España e primeiro reclamante carlista ao trono por ser o segundo fillo do rei Carlos IV e de María Luisa de Parma. Era irmán do rei sucesor Fernando VII, a cuxa filla, Isabel II, lle disputou o trono.

Espartero (1793-1879)

Militar español e líder dos progresistas. Tras obrigar a María Cristina a dimitir, foi nomeado rexente durante a minoría de idade de Isabel II. Aínda que dimitiu en 1843, volveu gobernar durante o bienio progresista.

Narváez (1799-1868)

Militar e político español, sete veces presidente do Consello de Ministros. Foi un dos políticos máis influentes durante o reinado de Isabel II. Como líder do Partido Moderado, foi o principal defensor do sistema isabelino fronte á ameaza...