O Imperio Napoleónico e a Restauración: Guía Completa
O Imperio Napoleónico (1805-1815)
En Europa, Napoleón propuxo crear un gran imperio baixo a autoridade de Francia. Entre 1805 e 1810 conseguiu dominar gran parte da Europa occidental tras unha serie de campañas militares vitoriosas. Napoleón enfrontouse e venceu as diversas coalicións de países que se formaron contra el. A única excepción foi o Reino Unido, que derrotou a flota franco-española en Trafalgar (1805) e resistiu o bloqueo económico.
Napoleón impuxo a familiares e a xenerais franceses como monarcas, proclamou constitucións, implantou o Código Civil, tamén chamado Código Napoleónico. A dominación estranxeira provocou nestes países movementos nacionalistas contrarios ao dominio exterior.
A caída de Napoleón
O fracaso do Grande Exército enviado contra Rusia en 1812 e a derrota en España en 1814, unha coalición de potencias europeas desterrou a Napoleón á illa de Elba e restableceu a monarquía en Francia na persoa de Luís XVIII. Ao ano seguinte, Napoleón logrou escapar da illa e recuperar o poder durante 100 días.
Pero foi derrotado definitivamente polos aliados na batalla de Waterloo (1815) e desterrado á illa de Santa Helena, onde morreu en 1821. Durante a primeira metade do século XIX, os vencedores de Napoleón establecerán o absolutismo e reorganizarán o mapa de Europa.
A Europa da Restauración
Entre 1814 e 1815 reuníronse no Congreso de Viena as potencias que vencerán a Napoleón, cos seguintes obxectivos:
O restablecemento do absolutismo
Os monarcas depostos por Napoleón foron restablecidos nos seus tronos, pois se consideraba que a súa lexitimidade provía de Deus. Para evitar novas revolucións, autorizouse a intervención das potencias en calquera país ameazado por unha revolución.
A reconstrución do mapa de Europa
Francia volveu aos seus límites de 1791. Non se tiveron en conta as aspiracións de moitos pobos, que quedaron unidos ou sometidos a outros en contra da súa vontade. Para asegurar a orde establecida no Congreso de Viena, creáronse 2 grupos de alianzas:
1. A Santa Alianza (1815)
Asinada por Austria, Prusia e Rusia, e máis tarde por outros países, comprometía aos seus membros a prestarse axuda en caso de ameaza revolucionaria.
2. A Cuádruple Alianza (1815)
Formada por Austria, Rusia, Prusia e o Reino Unido, tiña como fin defender a orde establecida e tratar as cuestións internacionais diplomaticamente, mediante a convocatoria de congresos.
A restauración do absolutismo non puido impedir a expansión
Por Europa, novas ideas e valores xurdidos a partir da Revolución Francesa, como o liberalismo e o nacionalismo, continuaron a súa difusión.
O liberalismo e as vagas revolucionarias
O liberalismo cre no recoñecemento dos dereitos naturais da cidadanía: a liberdade política, ideolóxica e económica, a propiedade, que incluía a libre disposición dos bens, e a abolición da propiedade vinculada nobiliaria e eclesiástica. Para aplicar estes dereitos, requiríase a soberanía nacional, expresada a través do voto e da división de poderes.
A evolución e extensión do liberalismo en Europa
As revolucións de 1820: o liberalismo subversivo
O liberalismo converteuse nunha ideoloxía subversiva que actuou na clandestinidade e operou mediante sociedades secretas. Na década de 1820, os liberais protagonizaron levantamentos antiabsolutistas en Portugal, España, Piemonte e Nápoles, que fracasaron e terminaron co restablecemento do absolutismo. Só Grecia, que en 1821 se rebelou contra o dominio turco, alcanzou a súa independencia en 1830.
As causas:
- Defensa do liberalismo fronte á España absolutista.
- Nacionalismo.
Extensión xeográfica: Europa do sur e mediterránea (España, Portugal e Grecia).
Éxito: Grecia independízase dos turcos.
As revolucións de 1830: o liberalismo no poder
As revolucións levaron aos liberais ao poder en moitos estados de Europa occidental. Francia destituíu a Carlos X e implantou unha monarquía constitucional baixo Luís Filipe de Orleans; Bélxica independízase de Holanda, á que fora unida no Congreso de Viena, e impuxo un sistema liberal; e España e Portugal establecen gobernos liberais.
Unha vez no poder, o liberalismo fíxose conservador. En consecuencia, limitou os dereitos e liberdades e implantou un sufraxio de tipo censitario.
Causas:
- Defensa do liberalismo.
- Nacionalismo (Bélxica independízase de Holanda).
- Económica: crise agraria en Francia e crise industrial.
As revolucións de 1848: a democracia fronte ao liberalismo conservador
Iniciáronse en Francia, onde Luís Filipe se viu obrigado a abandonar o trono e se proclamou a Segunda República. En todos eles, as revolucións contaron cunha maior participación das clases traballadoras, e esixiron máis democracia, resumida en máis dereitos. O temor ao radicalismo dos traballadores asustou aos burgueses, que reprimiron as revolucións e implantaron un liberalismo conservador.