Idade de ferro na península Ibérica: pobos prerromanos e arte romana
IDADE DE FERRO
A protohistoria é o período de transición entre a Prehistoria e a Historia. Introdución da escritura en culturas que aínda non desenvolveron un sistema de escritura.
A idade de ferro corresponde desde o 1000 a. C. ata a conquista polos romanos. Esta época caracterízase pola cantidade de pobos repartidos pola península (pobos prerromanos).
Pobos iberos: zona mediterránea e sur peninsular, estiveron en contacto cos gregos, fenicios e cartaxineses. Posuían unha economía baseada na agricultura, a gandaría, a minaría e o comercio.
Pobos celtas: procedían de Centroeuropa e penetraron na península Ibérica polo norte, atopándose cunha cultura local coa que se fusionaron. Galaicos, astures e cántabros; e na zona centro, os celtas e os iberos fusionáronse dando lugar aos pobos celtíberos.
Cultura etrusca: foi un pobo que, durante o primeiro milenio, se asentou na península Itálica, nas actuais rexións da Toscana e o Lazio, aproximadamente.
FORO: ágora no mundo grego, era a praza principal.
A cidade romana dividíase en cardo máximo, que cubría o eixo norte-sur, e o decumano máximo, que cubría o eixo leste-oeste.
BASÍLICA: tiña disposición de planta rectangular de tres naves separadas por columnas, sendo a central máis ancha e alta que as laterais, con cuberta plana con casetóns.
TERMAS:
Piscina de auga fría: frigidarium
Piscina de auga quente: caldarium
Estancia temperada de transición: tepidarium
Vestiarios: apodyterium
Patio central para exercicios: palestra
Canalización subterránea do aire quente: hypocaustum. Para iso existían varios fornos (praefurnium) que o desprazaban por debaixo das estancias a través de columnas pequenas (pilae) que sustentaban o chan das estancias (suspensura).
TEATRO: seguía o modelo grego e consta dun espazo semicircular para os espectadores (cavea), un espazo semicircular para o coro (orchestra) e un espazo alongado para a representación (scaena).
ANFITEATRO: a arena era onde tiñan lugar os xogos, e as gradas ou cavea eran para os espectadores.
CIRCO: adaptación dun estadio grego, composto por unha pista alongada que servía para as carreiras de carros tirados por cabalos e un muro divisorio denominado spina.
AQUEDUTOS:
VILLAS: habitacións (cubiculum), cun patio central (atrium), no que converxían os desaugadoiros dos tellados (compluvium) para recoller a auga da chuvia no estanque (impluvium). Tamén dispoñía de comedor (triclinium).