Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Lingua e literatura de Primaria

Morfemas Verbais: Estrutura e Tipos

• Morfema léxico: trabado, flexivo.
• Morfema gramatical: trabado, flexivo, vogal temática/modo-tempo/número-persoa.

Uso do Artigo Posesivo en Galego

As formas da primeira persoa poden indicar afectividade ou familiaridade.

• O posesivo usado con numerais equivale a unha expresión aproximativa (ex: xa terá os seus setenta anos).
• Pode significar habitualidade (ex: xa chegou coas súas historias).
• Locucións formadas con posesivos (ex: sempre anda a facer das súas, o óso ten que volver ao seu).
• As formas masculinas con preposición «de» indican propiedade exclusiva.
• Formas específicas distributivas (ex: marcharon en cadansúa bicicleta).

Características do Galego Antigo

• Nivel fonolóxico: vogais nasais, oposición

Fonema

: Unidade lingüística + pequena, non ten significado e posúe función distintiva. Permite diferenciar palabras, representación fónica é dicir pódese pronunciar; a súa representación faise entre barras /i/

Son

: É a realización física dun fonema, a súa representación gráfica faise entre corchetes [p[

Grafema

: É a representación escrita dos fonemas /b/ Temos 26 fonemas (19 consonantes e 7 asonantes)

A Galicia de comezos do século XX

seguía sendo un país esencialmente rural e cun forte atraso económico. O campesiñado, empobrecido, continuaba tendo que emigrar a América.

Cambios políticos, sociais e culturais

:

2ª República

O 14 de abril de 1931 comeza unha etapa intensa actividade política e cultural, corresponderá co...

Irmandades da Fala

No ano 1916, Antón Vilar Ponte promoveu a Irmandade da Fala na Coruña coa finalidade de reivindicar a lingua e a cultura galega. Estesdéronse polas cidades e vilas do país estas asociacións formadas por persoas de diferentes clases sociais e profesións variadas que pretendían, entre outros obxectivos:

1. Cooficialidade do galego e castelán.
2. A autonomía integral para Galicia.
3. Ingreso na Liga das Nacións e estudar a relación federal con Portugal.
4. Igualdade de dereitos entre homes e mulleres.

O seu traballo plasmouse na creación de editoriais como Céltiga, Lar ou Nós; xornais e revistas como A Nosa Terra e Nós.

Seminario de Estudos Galegos

Institución formada por estudantes e profesores da Universidade de Santiago que...

O Galego no Século XX: Contexto e Prexuízos

Nesta época, aínda que o galego segue sendo a lingua maioritaria, acelérase o proceso de substitución polo castelán, o cal vén da man da industrialización e urbanización. O castelán empregábase nas cidades e nalgunhas vilas onde residían as clases máis poderosas e era considerada a lingua de prestixio social. Debido a esta situación xurdiron os prexuízos que cualificaban ao galego de lingua inculta.

Organismos Clave para a Lingua Galega

Co obxectivo de superar estes prexuízos, xorden no primeiro terzo do século XX organismos de gran relevancia cultural e política para Galicia e a lingua galega, como son:

• A Real Academia Galega, creada no 1906, con Manuel Murguía como primeiro presidente.

A prosa galega moderna nace cos autores vinculados ás Irmandades da Fala e ao Grupo Nós.

As Irmandades da Fala e a Prosa Galega

A nosa prosa experimentou uns avances notables na época das Irmandades da Fala (1916). Así o demostran algúns feitos:

• A aparición, por primeira vez nas nosas letras, do ensaio, un privilexiado medio de difusión da ideoloxía nacionalista.
• O desenvolvemento da prensa en galego con xornais como A Nosa Terra (1916-1936).
• A difusión de diferentes coleccións de narrativa como Céltiga.

Autores Destacados das Irmandades

Johán Vicente Viqueira

Johán Vicente Viqueira vinculouse moi cedo á ideoloxía nacionalista e foi autor de numerosos artigos aparecidos, sobre todo, en A Nosa Terra.

Ramón Vilar Ponte

Ramón Vilar Ponte,...

Lingua minorizada e lingua minoritaria

Dende o punto de vista sociolingüístico, convén non confundir lingua minorizada con lingua minoritaria: a primeira ten unha dimensión cualitativa e funcional; a segunda, meramente cuantitativa. Por esta razón, podemos atopar linguas minoritarias que están minorizadas, por teren restrinxidos os seus usos, pero tamén linguas minoritarias perfectamente normalizadas, no sentido de que son o instrumento habitual de interacción entre os seus falantes.

Unha lingua minorizada é aquela lingua autóctona dunha zona que non cobre todas as funcións posibles na súa comunidade porque retrocede nos diferentes ámbitos de uso baixo a presión dunha lingua dominante que se introduciu dentro do seu territorio xeográfico....

Dúbidas Léxicas Comúns en Galego

A continuación, aclaramos algunhas das dúbidas léxicas máis frecuentes no uso da lingua galega, con definicións precisas para cada termo.

Vila:

Entidade de poboación máis pequena que a cidade.

Pobo:

Conxunto de persoas que viven nun lugar determinado e teñen en común a lingua, tradicións, etc.

Desenvolver:

Quitarlle o envoltorio a algo, ou expoñer/suceder.

Desenrolar:

Estirar algo que está enrolado.

Sono:

Estado de quen dorme ou necesidade de dormir.

Soño:

Aquilo que se imaxina durante o sono, percibíndoo coma se fose verdade.

Invertir:

Darlle volta a unha cousa.

Investir:

Empregar capitais en negocios.

Á parte:

Separadamente. Na locución á parte de significa ademais de.

Aparte:

Substantivo que indica o que se

O Galego no Primeiro Terzo do Século XX

Contexto Histórico e Situación Sociolingüística (1900-1936)

A Sociedade Galega a Comezos do Século XX

A comezos do século XX, Galicia seguía sendo nun 90% rural, polo que nos atopamos cunha sociedade formada maioritariamente por labregos e mariñeiros. Non obstante, obsérvanse certos cambios:

• Os labregos reivindican a propiedade da terra e a modernización das explotacións.
• A vella fidalguía está en decadencia.
• A burguesía castelánfalante representa o novo mundo urbano en vías de crecemento.

O proceso de substitución do galego polo castelán virá da man da industrialización e da urbanización.

Dixlosia e Prexuízos Lingüísticos

O castelán só se empregaba en cidades e vilas onde residían...

Clasificación dos Sons Consonánticos

Consoantes Oclusivas

• /P/: Oclusivo bilabial xordo
• /T/: Oclusivo dental xordo
• /K/: Oclusivo velar xordo
• /b/: Oclusivo bilabial sonoro
• /d/: Oclusivo dental sonoro
• /g/: Oclusivo velar sonoro

Consoantes Fricativas

• /s/: Fricativo alveolar xordo
• /δ/ (z): Fricativo palatal xordo
• /f/: Fricativo labiodental xordo
• /ζ/ (x): Fricativo palatal xordo

Consoantes Africadas

• /tζ/ (ch): Africado palatal xordo

Consoantes Nasais

• /m/: Nasal bilabial sonoro
• /n/: Nasal alveolar sonoro
• /η/ (nh/-n): Nasal velar sonoro
• /η̃/ (ñ): Nasal palatal sonoro

Consoantes Laterais

• /L/: Lateral alveolar sonoro
• /λ/ (ll): Lateral palatal sonoro

Consoantes Vibrantes

• /r/: Vibrante simple alveolar sonoro
• /τ/: Vibrante múltiple alveolar sonoro

Funcións Sociais da