Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Filosofía e ética de Outros cursos

Glosario de Filosofía Aristotélica

Aristóteles: pensador macedonio do século IV a.C., discípulo de Platón e crítico coa súa Teoría das ideas. Desenvolveu un pensamento realista sobre a physis, a ética e a política. Fundou o Liceo.

• Liceo: centro de estudos fundado por Aristóteles en Atenas no 335 a.C. Estaba destinado ao estudo científico de diversas disciplinas, e as clases impartíanse mentres se camiñaba, por iso se coñece como escola peripatética.

• Peripatéticos: filósofos do Liceo chamados así porque reflexionaban paseando en círculos.

Obras principais

• Física: obra de Aristóteles na que estuda a natureza e o cambio desde un punto de vista realista e científico, que o afasta do seu mestre Platón.

• Metafísica: obra de Aristóteles

Concepto e cronoloxía da modernidade filosófica. Caracterización da época moderna desde diversos puntos de vista

Este tema expón principalmente dous puntos de vista distintos acerca da caracterización da Modernidade como época do pensamento humano. Así, facendo unha cronoloxía acerca da reflexión sobre a Modernidade, comezando por quen primeiramente lle deu nome, Cristóbal Cellarius, os apuntes presentan o punto de vista sobre a caracterización desta época de Cassirer, Burtt e a propia profesora, enfrontados contra o punto de vista de Hegel e Habermas. Mostrando as súas diferenzas, a estas perspectivas engádese a crítica á occidentalización destas etapas pretendidas universais de Jaspers e Koyré, crítica compartida por Dussel....

Clásicos da literatura universal

Os seguintes títulos forman parte dos clásicos imprescindibles da literatura universal:

1. Mary Shelley: Frankenstein
2. Bram Stoker: Drácula
3. Washington Irving: A lenda de Sleepy Hollow
4. Edgar Allan Poe: Os asasinatos da rúa Morgue
5. Jules Verne: varios
6. Daniel Defoe: Robinson Crusoe
7. Charles Dickens: Un conto de Nadal
8. Jonathan Swift: As viaxes de Gulliver
9. Arthur Conan Doyle: Sherlock Holmes
10. George Orwell: 1984
11. Oscar Wilde: O retrato de Dorian Gray
12. Alexandre Dumas: Os tres mosqueteiros
13. Victor Hugo: Os miserables
14. Jane Austen: Orgullo e prexuízo
15. Charlotte Brontë: Jane Eyre
16. Emily Brontë: Cumes borrascosos
17. H. G. Wells: A guerra dos mundos
18. León Tolstoi: Guerra e paz, Anna Karenina
19. Fiódor Dostoievski: Crime e castigo
20. Virginia Woolf: Orlando
21. Aldous

A teoría do coñecemento na Crítica da razón pura

O presente texto pertence á obra Crítica da razón pura (1787) do filósofo ilustrado Immanuel Kant, unha das obras fundamentais da filosofía moderna. En concreto, sitúase dentro da súa teoría do coñecemento, na que Kant analiza as facultades que fan posible o coñecemento humano. O fragmento enmárcase na distinción entre sensibilidade e entendemento, tratada na Estética e Analítica transcendental.

A relación entre sensibilidade e entendemento

O tema do texto é a explicación da relación entre a sensibilidade e o entendemento como condicións necesarias do coñecemento. A tese principal que defende Kant é que o coñecemento humano só é posible pola colaboración destas dúas...

TEXTO 2: A Introdución á Crítica da razón pura

O fragmento proposto pertence á introdución da Crítica da razón pura (1787) de Immanuel Kant, obra clave da filosofía moderna na que o autor analiza as condicións de posibilidade do coñecemento humano. Sitúase no contexto da Ilustración alemá (Aufklärung), caracterizada pola confianza na razón e pola súa función crítica. Neste marco, Kant pretende superar a oposición entre o racionalismo —representado por René Descartes— e o empirismo —especialmente David Hume—, elaborando unha teoría do coñecemento que explique tanto a súa orixe como os seus límites.

O tema central do texto é a análise da relación entre experiencia e coñecemento a priori. Kant parte dunha afirmación...

Immanuel Kant e a Ilustración

Texto 5: Immanuel Kant foi un pensador fundamental da Ilustración que defendía a autonomía da razón. A súa formación no pietismo influíu na súa preocupación pola moral. Neste contexto, Kant supera o enfrontamento entre empirismo e racionalismo a través da súa filosofía crítica. Así, no ámbito ético, propón unha moral universal baseada na razón, fronte ás éticas materiais centradas nos fins ou nas consecuencias.

A dignidade humana como fin en si mesmo

O tema principal do texto é a dignidade do ser humano como fin en si mesmo e a súa pertenza ao reino dos fins como fundamento da moralidade. A partir desta idea, Kant constrúe unha ética baseada no respecto absoluto á persoa.

Principios da moralidade

Mito da caverna: niveis do coñecemento

Platón interpreta o mito da caverna como un proceso de elevación do coñecemento da alma, que conecta o mundo sensible co intelixible. Para explicalo con máis detalle, propón dividilo en catro partes, correspondentes a catro estados mentais que tamén reflicten catro ámbitos da realidade:

1. Conxectura (eikasía) — nivel máis baixo

• Facultade de percibir sombras e imaxes das cousas.
• Corresponde á realidade máis aparente e ao coñecemento máis inseguro.

2. Crenza (pistis)

• Percepción das cousas físicas, naturais ou artificiais, das que as imaxes son simples copias.
• É un nivel de coñecemento sensible máis directo, pero aínda imperfecto.

3. Pensamento discursivo (dianoia)

• Coñecemento das entidades

Lexitimidade do Poder Político

A lexitimidade é a xustificación do poder político para ser obedecido, en contraste coa legalidade, que se basea unicamente no cumprimento das normas xurídicas. No que respecta aos tipos de lexitimidade, pódese analizar desde dúas perspectivas:

• A) Desde o ámbito xurídico: A lexitimidade formal refírese á actuación do poder político conforme ás leis establecidas no marco legal, mentres que a lexitimidade material ten lugar cando o pobo considera as leis xustas, xa que reflicten valores éticos e necesidades sociais.
• B) Desde o punto de vista político: Un poder considérase lexítimo cando a sociedade o respecta e o ve xusto. Segundo a filósofa Hannah Arendt, o poder só é eficaz se é recoñecido

A alienación nos Manuscritos de 1844

O texto pertence aos Manuscritos económico-filosóficos de 1844, obra do chamado “Marx novo”, na que desenvolve unha análise humanista da alienación no contexto da sociedade capitalista. Esta reflexión sitúase no século XIX, nun momento marcado pola Revolución Industrial, que transformou profundamente as estruturas económicas e sociais.

O paso do traballo artesanal á produción industrial deu lugar ao capitalismo, sistema baseado na propiedade privada dos medios de produción. Neste contexto xorden dúas clases sociais enfrontadas: a burguesía e o proletariado. Marx, influído por Hegel, Feuerbach e a economía política inglesa, elabora unha crítica radical deste sistema.

A idea principal:

Contexto Histórico e Filosófico

O texto pertence á obra A ideoloxía alemá de Karl Marx e Friedrich Engels, e sitúase no contexto do século XIX, unha etapa marcada pola Revolución Industrial e pola consolidación do sistema capitalista. Neste período prodúcese, por unha banda, un notable avance das forzas produtivas e, por outra, un aumento das desigualdades sociais entre a burguesía e o proletariado. Neste marco, Marx desenvolve o seu pensamento a partir dunha crítica ao idealismo de Georg Wilhelm Friedrich Hegel, defendendo unha visión materialista da realidade.

A Relación entre Vida Material e Conciencia

O tema principal do texto é a relación entre a vida material e a conciencia, sostendo que é a realidade material a que condiciona...