Apuntamentos, resumos, traballos, exames e exercicios de Filosofía e ética de Outros cursos

Hannah Arendt e a banalidade do mal hoxe

Nos últimos meses, medios como El País e organizacións como Human Rights Watch informaron sobre a ofensiva militar de Israel en Gaza entre 2023 e 2024. As cifras son estremecedoras: miles de civís, incluídos centos de nenos, foron asasinados. Os militares e funcionarios implicados afirmaron estar simplemente cumprindo ordes ou aplicando protocolos oficiais, sen cuestionar a natureza das súas accións.

Ao meu xuízo, esta noticia pode relacionarse coa filosofía de Hannah Arendt, especialmente co concepto da “banalidade do mal”, que desenvolveu na súa obra Eichmann en Xerusalén. Arendt analizou o caso de Adolf Eichmann, un burócrata nazi que organizaba a deportación de millóns de xudeus....

A Ilustración: O Chamado de Kant á Razón

O texto analizado, da autoría de Immanuel Kant, foi publicado en 1784 co título *Resposta á pregunta: Que é a Ilustración?* Neste breve ensaio, Kant define con claridade o significado do movemento ilustrado, do cal foi un dos principais representantes. A Ilustración, tamén coñecida como o *Século das Luces*, promoveu o uso da razón como ferramenta esencial para o coñecemento e a liberdade, ao tempo que criticaba as institucións que mantiñan a poboación nun estado de ignorancia. Desde a súa filosofía crítica, Kant propuxo unha ética e unha política baseadas na autonomía racional do individuo.

A Minoría de Idade e o Lema "Sapere Aude!"

No centro do texto está a idea de que a Ilustración...

Dignidade Humana e Ética Kantiana: Unha Reflexión Urxente

Nun mundo cada vez máis fragmentado, a crise humanitaria en Palestina e Israel pon de manifesto a urxencia de recuperar a dignidade humana como principio moral absoluto. Desde a ética kantiana, que rexeita utilizar as persoas como medios e defende a súa autonomía e dignidade, podemos afirmar que ningunha causa xustifica a violación dos dereitos fundamentais.

O imperativo categórico esixe que actuemos segundo principios que poidan ser universalizables. Así, o respecto á vida e á liberdade debe aplicarse tanto ás vítimas dos ataques de Hamás como aos civís palestinos que sofren a ofensiva israelí. Como dicía Kant, “A moralidade e a humanidade, en canto capaces de moralidade,

A Realidade en Platón

Platón propón un dualismo ontolóxico que divide a realidade en dous niveis: o mundo sensible e o mundo intelixible. O mundo sensible é o ámbito material e cambiante que percibimos cos sentidos; está formado por obxectos imperfectos que son reflexos ou imitacións das Ideas. Por outra banda, o mundo intelixible, accesible só mediante a razón, contén as Ideas ou esencias universais, que son inmutables, eternas e perfectas. A Teoría das Ideas sostén que as cousas sensibles “participan” ou imitan ás Ideas. As Ideas son o arquetipo ou modelo eterno de todo o que existe no mundo sensible. Mentres as cousas son múltiples e variables, cada Idea é única e estable, como a Idea de Xustiza ou a Idea de Beleza. Platón...

Marx pensa que a tendencia do capitalismo a concentrar o capital en mans de poucos, converterá paulatinamente á burguesía en clase obreira e permitirá unha conciencia de clase que levará a unha revolución violenta pois os explotadores non cederán pacificamente.

O Materialismo Histórico

É a 'ciencia' marxista da historia:

• Teses: A historia non é unha mera repetición mecánica de sucesos, senón un desenvolvemento que desprega novas formas de organización social a causa da actividade humana, que transforma a realidade natural por medio do traballo nunha relación dialéctica.
• O fundamento material da historia é a infraestrutura producida pola dialéctica entre forzas produtivas (capacidade de produción ou traballo) e relacións de produción

A Filosofía Kantiana: Condicións e Xuízos

Condicións Empíricas e Condicións a Priori

Para entender a formulación kantiana, temos que distinguir entre o que Kant denomina condicións empíricas e condicións a priori.

Isto vese mellor cun exemplo: para que poidamos ver algo, dependemos, en primeiro lugar, de que a nosa vista sexa suficientemente aguda e o obxecto non se atope excesivamente lonxe ou sexa moi pequeno. Estas condicións son particulares e fácticas. Estas condicións de feito, que poden ser alteradas (por unha miopía, por falta de luz, etc.), denomínanse condicións empíricas.

Pero existen outro tipo de condicións que son xerais e necesarias. No caso da visión, unha condición para ver algo é que a nosa percepción estea...

Escepticismo

En xeral, chamamos "escéptica" a toda aquela teoría epistemolóxica que afirma a imposibilidade de alcanzar un coñecemento certo, xa sexa porque a verdade non exista, ou ben porque a nosa capacidade intelectual sexa incapaz de alcanzala. Hume, seguindo a John Locke, asumirá o principio xeral empirista de que todo o noso coñecemento sobre o mundo debe proceder dos sentidos. Pero, como resulta que as nosas impresións son sempre concretas e determinadas, o noso coñecemento nunca poderá ser universal, nin tampouco referirse ao futuro. Con isto, Hume porá en cuestión toda a metafísica tradicional, o principio de causalidade e o coñecemento de Deus.

Percepción

En Hume, será todo aquilo que poida estar presente na mente e cuxa...

A Dúbida Metódica

O entendemento debe atopar en si mesmo as verdades fundamentais a partir das que sexa posible deducir o edificio enteiro dos nosos coñecementos. A busca dun punto de partida absolutamente certo esixe unha tarefa previa consistente en eliminar todos aqueles coñecementos, ideas e crenzas que non aparezan dotados dunha certeza absoluta: hai que eliminar todo aquilo do que sexa posible dubidar. De aí que Descartes comece coa dúbida.

A Dúbida Metódica

Esta dúbida é metódica, unha esixencia do seu momento analítico. Dúbida que non debe ser confundida coa dúbida escéptica (que non cre na verdade), senón que é unha simple estratexia para desbotar calquera asomo de erro.

Pasos da Dúbida Metódica

• A falacia dos sentidos:

No século XVII, en Inglaterra, houbo enfrontamentos entre partidarios da monarquía absoluta e do parlamentarismo. O rei absoluto e católico Xacobe II foi derrocado pola oposición parlamentarista, que convidou ao holandés Guillerme de Orange a ocupar o trono, dando lugar á Revolución Inglesa ou "Gloriosa". John Locke, nado preto de Bristol nunha familia puritana, destacou como teórico político do bando parlamentario. Exiliado en Holanda por motivos políticos, regresou coa culminación da Revolución Gloriosa e converteuse na figura máxima dos liberais ingleses. O seu Ensaio sobre o entendemento humano é considerado o inicio do pensamento empirista moderno. No Ensaio sobre o goberno civil estableceu as bases do seu pensamento político...

John Locke (1632-1704)

John Locke é considerado o pai do empirismo. Con 50 anos le a Descartes e namórase da filosofía. A guerra non lle inflúe moito, xa que naceu 34 anos máis tarde que Hobbes, pero si que lle influíu a Revolución Gloriosa de 1688, pola que se exiliou a Holanda e despois regresou a Inglaterra. Dous anos despois escribiría os seus Dous tratados sobre o goberno civil. Segundo el, o poder non pode ser absoluto, pero ten que estar restrinxido.

Publica un libro con dous tratados. No primeiro critica a obra de Robert Filmer. Ademais, nesta época predominaba a teocracia. No segundo tratado xustifica o poder político e establece novas formas de lexitimidade. Neste tratado fala de que todas as persoas teñen unha parte de egoísmo,...