Historia do Teatro e da Literatura Galega: Xeracións, Xéneros e Autores

Teatro

O teatro menos cultivado foi, fundamentalmente, burgués. Foi a fonte do xuramento e o inicio do teatro moderno. Pola súa temática, rural, breve e costumista, con diálogos chocarreiros, as Irmandades convertéronse en arma política e diversificouse a oferta: as Irmandades da Coruña, o Conservatorio Nacional de Arte Galega, Cabanillas con A manda santiña (debut do Conservatorio en prosa), O Mariscal, drama histórico en verso de Armando Quintanilla Alén en galego, tratando temas non galegos.

A Xeración Nós

A Xeración Nós participa nas correntes europeas, con primeiros elementos surrealistas e simbolistas. Empezan a falar en galego todas as clases sociais. Vicente Risco, O bufón del-Rei; Otero Pedrayo, A lagarada; e teatro de máscaras, máis apropiadas para a lectura. Castelao, Os vellos non deben namorarse.

Poesía na Guerra

Tres xeracións

Xeración do 36

Promoción de enlace das Festas Minervais. Nacidos entre 1910 e 1920, formáronse na República e viviron a guerra. Transmitiuse o legado da Xeración Nós nas tendencias de preguerra: imaxinismo, neotrobadorismo, paisaxismo, intimismo radical. Aquilino Iglesia Alvariño, Lugo, Señardá e Corazón do vento; Cleto Emilio Ferreiro, de Celanova, encarcerado polo bando franquista, fundou a revista Finisterre e foi director de cultura en Caracas, O sono sulagado.

Compromiso e poesía social-realista

Longa noite de pedra denuncia os causantes da infeliz situación social: inxustiza, opresión, futuro, liberdade, esperanza, solidariedade cos que sofren inxustizas, antibelicismo e pacifismo.

Promoción de enlace dos 20 e 30

Reflexo trágico do home que sobrevive resignado nun ambiente sen esperanza. Manuel Cuña Novás.

Xeración das Festas Minervais

Nados nos anos 30, viaxaron por Europa e entraron en contacto coas correntes literarias, evolucionando do existencialismo ata o social-realismo (Longa noite de pedra, de Cleto Emilio Ferreiro). Asumiron posturas radicais e publicaron en La Noche de Santiago. Destacan os colectivos Brais Pinto e Escola Tebra, e os individuos Novoneira.

Prosa na Guerra

Narrativa de posguerra

A novela de posguerra publícase en Galaxia a partir de 1950: A xente da barreira, de Ricardo Carballo Calero. Consolídase lentamente o xénero, pero hai un bo número de obras mestras.

Axel Fole

Lugo, nacionalista. Contos á luz do candil, Terra brava, Contos na néboa, Historias que ninguén cre. Marca a diferenza entre o conto popular, que destaca a anécdota, o misterio e os mitos, e o conto literario, que realza o suspense. A súa obra representa a dignificación do conto popular.

Blanco Amor

Ourense. Arxentina. Contacto coa Xeración do 27 e relación con Federico García Lorca. Director das revistas Celtiga e Terra. Tendencia vangardista: imaxinismo e creacionismo. Conto na revista Nós. Mellores obras: A esmorga, Os biosbardos, Xente de lonxe, As 3. Mesmo espazo literario: Ourense. Ambientación temporal a finais do XIX e comezos do XX, narrados en primeira persoa, con sensación de realismo. Protagonistas de clase baixa.

• A esmorga: relato trágico; aplícase a técnica da redución temporal.
• Os biosbardos: colección de relatos desde a perspectiva da infancia dunha sociedade autoritaria, da Igrexa e da escola.
• Xente de lonxe: novela coral, mosaico de voces e situacións que recrean grandes cambios sociais.

Álvaro Cunqueiro

Mondoñedo. Poesía neotrobadoresca, escritos polivalentes, receitas de cociña, todos os xéneros literarios. Premio Nacional da Crítica, Premio Nadal, Premio Valle-Inclán. De teatro, Semblanzas de tipos galegos (grupo que inclúe Xentes, Escola de menciñeiros, E de aquí e de acolá, Os outros feirantes), relatos breves e novelas: Merlín e familia, As crónicas do sochantre, Seo de Vello Simbad, Volverase ás illas, Mundos mitolóxicos.