Fonética e fonoloxía do galego: resumo do sistema vocálico
Resumo
O documento introduce a diferenza entre fonema, monema, palabra, frase, oración e enunciado, e explica a relación entre fonema, son e grafema. Tamén describe o sistema fonolóxico galego, con 26 fonemas (7 vocálicos e 19 consonánticos), e caracteriza as vogais segundo a abertura e a localización. Así, o alumnado aprende as bases para estudar a fonética e a fonoloxía.
Puntos clave
- O fonema é a unidade máis pequena da lingua sen significado propio, que permite diferenciar palabras.
- O monema é a unidade lingüística superior ao fonema e ten significado; pode ser lexema (significado léxico) ou morfema (significado gramatical).
- O fonema representa a un nivel abstracto e escríbese entre barras (/a/); o son é a súa realización física e escríbese entre corchetes ([a]).
- O sistema fonolóxico galego está formado por 26 fonemas: 7 vocálicos e 19 consonánticos.
- As vogais caracterízanse segundo o grao de abertura (abertas, medias e pechadas) e a localización (anteriores, central e posteriores).
- En posición tónica hai 7 fonemas vocálicos, en posición átona hai 5 e en posición átona final de palabra conservanse só 3.
Fonética e Fonoloxía do Galego
A lingua é un sistema de signos complexo formado por:
- Fonema: É a unidade máis pequena da lingua, carece de significado (permite diferenciar palabras e pódese pronunciar).
- Monema: É a unidade lingüística superior ao fonema e ten significado. Distínguense dous tipos:
- Lexema: Contén o significado léxico.
- Morfema: Contén o significado gramatical.
- Palabra: Formada por un monema (ex: só, chocolate) ou varios monemas (ex: cantante, inmóbil, paraugas).
- Frase: É a unidade lingüística con sentido que cumpre unha determinada función. Exemplos:
- Aquel can
- Aquel can do veciño (frase dentro doutra frase)
- Oración: É a unidade lingüística con sentido completo, non desempeña ningunha función dentro doutra oración e ten entoación propia. Consta dun suxeito e un predicado ou verbo (Exemplo: Este sábado Xosé visitou Canadá).
- Enunciado: É a unidade comunicativa máis ampla e está constituída de xeito inmediato por oracións. Pode estar formado por unha ou varias oracións.
Vocalismo e Fonema
A representación gráfica dun fonema faise entre barras (ex: /a/). Do seu estudo ocúpase a fonoloxía.
O son é a realización física dun fonema. Represéntase entre corchetes (ex: [a]). Do seu estudo ocúpase a fonética. Un mesmo monema pode ser pronunciado de distintas maneiras.
O grafema, letra ou grafía, é a representación escrita dos fonemas.
A ortografía ocúpase do uso correcto das letras e os signos que empregamos na escrita (acento, til, etc.).
O Sistema Fonolóxico do Galego
O sistema fonolóxico do galego está constituído por 26 fonemas (7 vocálicos e 19 consonánticos). Os trazos que os definen son os seguintes:
| VOGAIS | CONSOANTES |
| Facilidade na saída do aire | Resistencia á saída do aire |
| Maior sonoridade | Menos sonoridade |
| Constitúen o núcleo silábico | Constitúen a marxe silábica |
| Poden constituír sílabas soas | Non poden constituír sílabas soas |
| Susceptibles de levar acento de intensidade | Nunca levan til |
Caracterización dos Fonemas
A caracterización dos fonemas baséase en tres trazos principais:
- O grao de abertura ou modo de articulación.
- A localización ou punto de articulación.
- A sonoridade.
O Sistema Vocálico
O sistema vocálico baséase en dous trazos: a abertura e a localización.
Segundo o grao de abertura, diferenciamos:
- Abertas: /a/
- Medias: semiabertas e semipechadas
- Pechadas: /i/, /u/
Segundo a localización:
- Vogais anteriores: a lingua elévase na parte anterior da boca.
- Vogal central: a lingua permanece inmóbil.
- Vogais posteriores: a lingua elévase na parte posterior da boca.
En posición tónica, o sistema vocálico está formado por 7 fonemas. En posición átona, existen 5 fonemas. En posición átona final de palabra, só se conservan 3 fonemas.
Descargar
PDF Word HTMLPreguntas frecuentes
Cal é a diferenza entre fonema e son?
O fonema é a unidade abstracta da lingua que se escribe entre barras, como /a/. O son é a realización física desa unidade e escríbese entre corchetes, como [a].
Cantos fonemas vocálicos ten o galego en posición átona final de palabra?
En posición átona final de palabra só se conservan 3 fonemas vocálicos.
Cantos fonemas ten o sistema fonolóxico galego?
O sistema fonolóxico galego está constituído por 26 fonemas: 7 vocálicos e 19 consonánticos.
Ponte á proba
Tarxetas de repaso
Preme nunha tarxeta para ver a resposta.
Test
Preguntas xeradas con IA a partir do documento: comproba as respostas co texto.