Fonética e Fonoloxía do Galego: Bloques e Sons

Bloques Dialectais do Galego

Pronunciar o g como unha aspirada /h/ parecida ao h das palabras inglesas como house. Coñécese como gheada, que se representa na escrita co dígrafo gh.
Presenza do seseo, en posición final de sílaba (seseo pronuclear ou implosivo: lus). Tamén encóntrase o seseo en zonas máis reducidas en posición inicial de sílaba (seseo prenuclear ou explosivo: vesiño).
Terminación indiferenciada -án para masculino e feminino.
O plural das palabras rematadas en -n faise en -ns.
A forma propia do pronome persoal suxeito é ti, fronte a tu.
En vez de cantei, cantín, noutros puntos cantein ou cantén.
Á beira do sufixo verbal, -ndes (cantandes) -is (cantais) -s (cantás).

Fisterra, Bergantiños, Pontevedresa.

Plural do tipo casi para palabras agudas rematadas en -n.
O ditongo -oi- mantense en palabras, pero noutros casos presenta solucións distintas onde a secuencia é -ui- (luita); -u- (muto).
Consérvase -u- en palabras como cual.
Rexístrase a secuencia -ax- (caxa) fronte -aix- (caixa).
Terminación -ín (vecín) fronte a -iño (veciño).
Plural en -is para palabras agudas rematadas en -l (animais).
Sufixo -is nalgúns tempos verbais (cantais).

Asturiana, Ancaresa, Zamorana.

Ditongo -oi- maioritario.
Distinción xeral entre a terminación -ao para o masculino (irmao) e para o feminino -á (irmá).
Plural en -s dos nomes terminados en -n (cas).
Formas verbais con -i- no pretérito perfecto dos verbos da 2ª conxugación (vendiches).
Sufixo verbal -des maioritario.

Mindoniense, Lucu-Auriense.

/b/: oclusivo, bilabial, sonoro.

/d/: oclusivo, dental, sonoro.

/g/: oclusivo, velar, sonoro.

/p/: oclusivo, bilabial, xordo.

/t/: oclusivo, dental, xordo.

/k/: oclusivo, velar, xordo.

/m/: nasal, bilabial, sonoro.

/n/: nasal, alveolar, sonoro.

/ɲ/: nasal, palatal, sonoro.

/ŋ/: nasal, velar, sonoro.

/f/: fricativo, labiodental, xordo.

/θ/: fricativo, interdental, xordo.

/s/: fricativo, alveolar, xordo.

/ʃ/: fricativo, palatal, xordo.

/tʃ/: africado, palatal, xordo.

/ʎ/: líquido, lateral, palatal, sonoro.

/l/: líquido, lateral, alveolar, sonoro.

/ɾ/: líquido, vibrante, simple, alveolar, sonoro.

/r/: líquido, vibrante, múltiple, alveolar, sonoro.

/i/: pechada, anterior ou palatal.

/u/: pechada, posterior ou velar.

/a/: aberta, central.

/e/: de grao medio, semipechada, anterior ou palatal.

/ɛ/: de grao medio, semiaberta, anterior ou palatal.

/o/: de grao medio, semipechado, posterior ou velar.

/ɔ/: de grao medio, semiaberto, posterior ou velar.