Adxectivo, texto descritivo e pronomes en galego: guía de estudo

Resumo

Este documento reúne conceptos básicos de gramática e lingua galega: os graos do adxectivo (positivo, comparativo e superlativo) e a súa clasificación semántica, as tipoloxías do texto descritivo, os seus rasgos característicos e os seus ámbitos de uso, e tres tipos de pronomes dativos. Serve para repasar estes contidos de forma rápida.

Puntos clave

O adxectivo pode estar en grao positivo, comparativo (de igualdade, superioridade ou inferioridade) ou superlativo (absoluto ou relativo).
Segundo a relación co substantivo, os adxectivos clasifícanse en especificativos e explicativos; segundo as súas calidades, en cualificativos e relacionais.
O texto descritivo pode ser realista ou non realista e, segundo o tema, prosopografía, etopea, retrato, iconografía, descrición topográfica, cronográfica ou definición.
O texto descritivo organiza a información segundo a localización espacial e usa abundantes expresións locativas, substantivos e adxectivos.
O dativo de solidariedade ten valor estilístico e non é obrigatorio para a gramaticalidade; o dativo de interese, pola contra, é imprescindible para que a cláusula sexa gramatical.
O dativo posesivo, como complemento indirecto, indica pertenza ou relación con partes do corpo, parentesco ou propiedades.

Ponte á proba

Adxectivo: Graos e Clasificación

Graos do Adxectivo

Positivo: Expresa unha calidade sen comparar.
Comparativo: Compara a calidade dun elemento. Poden ser:
- Igualdade (tan... como)
- Superioridade (máis... ca)
- Inferioridade (menos... ca)
Superlativo: A calidade indícase no seu grao máximo.
- Absoluto (non establece comparación)
- Relativo (compara a calidade dentro do conxunto)

Clasificación Semántica dos Adxectivos

Segundo a relación co substantivo:

Especificativos: Calidades que definen e individualizan o substantivo.
Explicativos: Calidades implícitas nos substantivos.

Segundo as calidades propias do adxectivo:

Cualificativos: Indican calidades como a forma, cor, tamaño, etc.
Relacionais: Indican relación co substantivo do que proceden.

O Texto Descritivo

Tipos de Texto Descritivo

Segundo o xeito en que se expresa a realidade:

Realista ou non realista.

Segundo o tema:

Prosopografía: Trazos físicos dunha persoa.
Etopea: Descrición dos trazos psicolóxicos e calidades morais.
Retrato: Trazos físicos e psicolóxicos.
Iconografía: Imaxes (retratos, estatuas).
Descrición topográfica: Trazos físicos dun lugar.
Descrición cronográfica: Tempo ou época determinada.
Definición: Texto preciso.

Características do Texto Descritivo

Organización da información seguindo un criterio de localización espacial.
Abundante uso de expresións locativas (adverbios ou preposicións).
Uso frecuente de substantivos para denominar as realidades descritas e tamén de adxectivos para referir os seus trazos ou características.
Utilización de estruturas atributivas frecuentes e construcións comparativas ou adversativas.
Uso de procedementos de cohesión textual: empréganse os conectores espaciais e procedementos de relación léxico-semántica como a sinonimia.

Ámbitos de Uso do Texto Descritivo

Ámbito académico-científico: libros especializados, dicionarios.
Xornalístico: crónicas, noticias.
Publicitario: anuncios, guías.
Xurídico-administrativo: informes, contratos.
Literario: contos, novelas, poemas.
Familiar: diarios, cartas.

Pronomes

Dativo de Solidariedade

Formas de 2ª persoa que, no contexto, pretenden implicar o interlocutor nos sentimentos ou feitos expresados, buscando a súa solidariedade co que se está comunicando.

Non desempeña unha función sintáctica obrigada para a gramaticalidade da cláusula, pero si ten importante valor estilístico.
Non pode ir acompañado da preposición a seguida do pronome.

Dativo de Interese

A súa eliminación provoca agramaticalidade.
Indica que a persoa á que fai referencia presenta un especial interese na acción expresada ou nas súas consecuencias.

Dativo Posesivo

Dentro da función de Complemento Indirecto (CI), achégase ao valor dos posesivos, pois indica relación ou pertenza con palabras referidas a partes do corpo, parentesco, propiedades.

Preguntas frecuentes

Cales son os graos do adxectivo?

Os graos do adxectivo son o positivo, que expresa unha calidade sen comparar; o comparativo, que pode ser de igualdade, superioridade ou inferioridade; e o superlativo, que pode ser absoluto ou relativo.

Que diferenza hai entre prosopografía e etopea?

A prosopografía describe os trazos físicos dunha persoa, mentres que a etopea describe os trazos psicolóxicos e as calidades morais.

En que se diferencia o dativo de solidariedade do dativo de interese?

O dativo de solidariedade implica ao interlocutor nos sentimentos ou feitos e non é obrigatorio sintacticamente, mentres que o dativo de interese indica un especial interese na acción e a súa eliminación provoca agramaticalidade.