Cal é a diferenza entre cantigas de escarnio e cantigas de maldicir?

As cantigas de escarnio usan o equívoco e a diloxía, mentres que as de maldicir son xogos irónicos e explícitos, sen dobres sentidos. Nas de maldicir a burla faise de forma directa mediante a linguaxe.

É un xénero menor de orixe occitana no que un cabaleiro relata o encontro con unha pastora no campo, namórase dela e dialoga con ela. O pastor que aparece é en realidade unha dama disfrazada.

Cal é o texto máis antigo en galego-portugués?

Segundo o texto, o máis antigo é Ora faz host'o senhor de Navarra.

Cancioneiro de Burlas: cantigas de escarnio e de maldicir na lírica trobadoresca galego-portuguesa

Resumo

O texto presenta o Cancioneiro de Burlas, o conxunto de cantigas burlescas da lírica trobadoresca galego-portuguesa, e explica as súas características como o equívoco, a ironía e a parodia. Distingue as cantigas de escarnio das de maldicir e describe outros xéneros menores como o tezón, a pastorela, os lais, o pranto e a cantiga de seguir, ademais de contextualizar a lingua galego-portuguesa medieval.

Puntos clave

O Cancioneiro de Burlas forma parte da lírica trobadoresca profana, con 430 composicións conservadas.
As cantigas de escarnio baséanse no equívoco e nos sentidos diverxentes das palabras (diloxía).
As cantigas de maldicir son explícitas e non admiten dobres sentidos.
A pastorela, de orixe occitana, presenta un cabaleiro que se namora dunha pastora, que en realidade é unha dama disfrazada.
O galego-portugués é resultado da evolución do latín vulgar no noroeste peninsular entre os séculos V e VIII, e o texto máis antigo nesta lingua é Ora faz host'o senhor de Navarra.

Ponte á proba

Das 430 composicións conservadas, o lirismo trobadoresco profano resulta ser o menos homoxéneo. Trobadores e xograres foron quen de criticalo todo ou case todo, xa que estas cantigas teñen gran diversidade temática e tonal. As orixes carnavalescas, como no caso dos cantares de amigo e de amor, son un xénero que nace e medra ao amparo da corte.

O trobador burlesco é tan convencional como o da cantiga de amigo e de amor. De aí as bromas e chanzas entre xograres e trobadores, guiados por un código previamente aceptado, se a orixe deles radica nun feito real. Non impide que, aos ollos de hoxe, as cantigas escarnianas cheguen a sorprender polo desenfado e ausencia de pudor con que nelas chegaron a manifestarse outros autores.

Características do Cancioneiro Burlesco

As características fundamentais do xénero inclúen:

Papel introdutorio marcado por unha importante interferencia da función narrativa.
A maior parte dos textos baséanse neste esquema: enunciado, paralelismo narrativo coa primeira estrofa e glosa irónica.
O equívoco, a ironía e a parodia son elementos que enmarcan por excelencia o esquema do cancioneiro burlesco.
En canto ao léxico, non se detiveron á hora de botar man dun léxico explícito.
A intencionalidade en todas as composicións e o ton abertamente xocoso reflicten a moralidade dominante da época.

Clasificación: Escarnio e Maldicir

Dentro dos cantares de burlas, temos os de escarnio e maldicir, e a súa diferenciación non é doada.

Cantiga de Escarnio

A cantiga de escarnio caracterízase polo emprego da diloxía e a utilización dos diverxentes sentidos dun vocabulario.

Cantiga de Maldicir

Pola contra, na de maldicir utilízanse xogos irónicos, lonxe de acudir ao equívoco, e caracterízase porque a burla que leva adiante mediante unha linguaxe é explícita, na que non hai lugar a dúbidas ou dobres sentidos.

O Tezón: Subxénero Satírico Dialogado

O tezón, dentro das satíricas, trátase dun subxénero de carácter dialogado, elaborado por dous autores que pretenden a canda súa e que rexeitan a tese do contrario.

A Pastorela e Outros Xéneros Menores

Ademais dos tres grandes xéneros do cancioneiro (relixioso, representado polas Cantigas de Santa María), o lirismo trobadoresco galego-portugués conta cun conxunto de composicións que aparecen dotadas de autonomía e identidade propias. Adoitase falar da presenza de xéneros menores ou híbridos, incluíndo fórmulas como o partimen, o pranto, o descordo, a cantiga de seguir, etc., e destaca a pastorela.

Estrutura da Pastorela

A pastorela, desenvolvida polos trobadores occitanos, ten a seguinte estrutura:

Un cabaleiro que relata os acontecementos en primeira persoa, no que atopa unha fermosa pastora polo campo adiante.
Solicítalle o seu amor, repentinamente namorado.
Diálogo entre a pastorela e o gavilán, e a pastora acepta ou non as propostas deste.

O pastor que aparece en realidade é unha dama que aparece disfrazada e que se move nunha natureza igualmente idealizada.

Conxunto de composicións entre as cales se inclúen:

Lais

Fan referencia á materia de Gran Bretaña e ao mundo do Rei Artur e os seus cabaleiros.

O Pranto

Expresa a dor pola perda ou desgraza dunha causa, xa sexa unha persoa, unha cidade, etc.

A Cantiga de Seguir

Composición nas cales se parte doutro texto orixinal ao que se parodia.

As Linguas Romances e o Galego-Portugués

Os conceptos galego, castelán, francés... Na etapa medieval, a verdadeira diferenza estaba entre o latín e o romance. De aí que nos textos contemporáneos non rexistremos as fórmulas do galego e portugués aplicadas ás linguas faladas e escritas polos trobadores. O romance que seguimos a falar na actualidade, coas transformacións co tempo, naceu no río Miño e espallouse polas terras do que habería de constituír o reino de Portugal. Velaí que semelle acertada a escolla habitual dos lingüistas de denominar galego-portugués á lingua medieval.

O galego-portugués é o resultado da evolución do latín vulgar falado no noroeste peninsular durante os séculos V ao VIII, e cuxo nacemento é paralelo ao das outras diferentes modalidades que configuran o conxunto das linguas románicas ou romances. O texto máis antigo en galego-portugués é Ora faz host’o senhor de Navarra. En relación co galego actual, a lingua trobadoresca presenta un feixe de características que afectan a unha lectura máis sinxela dos textos medievais.