O Rexurdimento Galego: Historia, Contexto e Etapas (S. XIX)

Contexto Socioeconómico e Cultural

Neste século prodúcese a caída do Antigo Réxime, que dará orixe á sociedade moderna. Culturalmente, o Romanticismo substitúe a Ilustración e o Neoclasicismo.

Galiza no Século XIX: Estruturas e Miseria

No plano político, Galiza segue o resto de España. Porén, no plano social e económico, os restos das estruturas do Antigo Réxime (como o Foro) impiden o desenvolvemento. A miseria dos labregos provoca unha forte emigración.

Economía e Castelanización

Obsérvase un mínimo incremento da pesca e dos servizos. Os cataláns monopolizan a construción naval e a conservación de peixe, actuando como negociantes. Este feito axudará moito no proceso de castelanización.

Xermolo do Movemento Galeguista

Comeza o movemento liberal e progresista da burguesía galega, que serve de xermolo reivindicativo da identidade e da lingua de Galiza.

Os Precursores e o Pre-Rexurdimento

A lingua escrita inicia un movemento transcendental: o Rexurdimento. Grazas ás ideas racionalistas da Ilustración, que iniciaron o proceso, e á importancia que o Romanticismo liberal concede a todo o que é particular e individual, algúns galegos volven escribir. Estes son coñecidos como os Precursores.

Primeiros Documentos en Galego

Durante o Pre-Rexurdimento, aparecen os primeiros documentos en galego, a miúdo en forma de panfletos. Destaca Xoán Manuel Pintos que, no ano 1853, escribe unha obra de exaltación da lingua: "A Gaita Gallega..."

dddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddd

O Rexurdimento Pleno (1863-1905)

A lingua convértese no principal elemento de reivindicación galeguista, que agora se inicia no plano político.

Evolución do Movemento Galeguista

Este proceso nace a finais dos anos corenta como Provincialismo (de carácter político e militar), e evoluciona durante a Restauración ata o Rexionalismo (de carácter máis cultural). No século XX, culmina co Nacionalismo.

A Conversión do Galego en Lingua Culta

O galego, lingua maioritariamente falada pero castelanizada e dialectalmente moi fragmentada, inicia a súa conversión en lingua escrita culta grazas ás figuras centrais do Rexurdimento:

• Rosalía de Castro
• Manuel Curros Enríquez
• Eduardo Pondal
• Antonio López Ferreiro (Lamas Carbajal)

Estes autores converten de novo o galego nunha lingua literaria, xa non só oral.

Etapas da Normalización Lingüística no Século XIX

Este camiño atravesa dúas etapas:

1. Etapa Dialectal: Cada escritor utiliza o galego falado na súa zona de orixe (o seu dialecto).
2. Etapa Interdialectal: Aparecen as primeiras gramáticas e dicionarios (Saco e Arce, Valladares...). A calidade da escrita vai mellorando. Diminúen os castelanismos e nacen os hiperenxebrismos.

Cara a unha Norma Unificada

Empeza a sentirse a necesidade da creación dunha norma unificada para a escrita. Para iso nace en 1906 a Real Academia Galega (RAG), impulsada por figuras como Manuel Murguía e Curros Enríquez.

dddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddddd