Precursores e Rexurdimento da literatura galega: autores e obras
Resumo
O documento presenta os precursores da literatura galega moderna, autores anteriores a Cantares gallegos (1863) que usaron o galego, e o Rexurdimento, con Rosalía de Castro, Manuel Curros Enríquez e Eduardo Pondal como grandes escritores. Tamén recolle o chamado «Annus mirabilis» de 1880, a obra inaugural do movemento e o contexto da Ilustración e da Galicia medieval.
Puntos clave
- Os precursores son autores que usaron o galego antes de Cantares gallegos (1863), obra auroral da literatura galega moderna de Rosalía de Castro.
- Os tres obxectivos de Cantares gallegos eran reivindicar o idioma, denunciar a marxinación de Galicia e combater a falsa imaxe negativa do país.
- O ano 1880 é o momento culminante do Rexurdimento, con Follas novas, Saudades gallegas e Aires da miña terra.
- O Rexurdimento está marcado por Rosalía de Castro, Manuel Curros Enríquez e Eduardo Pondal, que logran cotas altas de calidade poética.
- O poema Os pinos de Eduardo Pondal convértese en himno, chamando á nación de Breogán a despertar e predicindo que Galicia será libre de novo.
- A Ilustración galega do século XVIII deu lugar a tres xeracións de intelectuais: críticos, fisiócratas e afrancesados ou filoliberais.
Precursores da literatura galega
Engloba a actividade e a obra de autores que participaron ou simpatizaron en maior ou menor medida co movemento provincialista e que usaron o galego con anterioridade á aparición do libro auroral da literatura galega moderna, Cantares gallegos (1863), de Rosalía de Castro.
Precursores: autores e obras
Os máis relevantes son:
- Antonio Benito Fandiño: A casamenteira
- Nicomedes Pastor Díaz: A alborada, Égloga, Belmiro e Benigno
- Alberto Camino: Nai chorosa, O desconsolado, A foliada de San Xoán e O nacemento do real meniño
- Francisco Añón Paz: A Galicia
- Xoán Manuel Pintos: A gaita gallega
- Antonio: Mosaico e El idioma gallego. Su antigüedad y su vida
- Francisco M. de la Iglesia: Do mar e da terra e A fonte do xuramento
O "Annus mirabilis"
O ano 1880 é o momento culminante, xa que coincide a edición de tres das mellores obras da nosa literatura decimonónica: Follas novas, de Rosalía de Castro; Saudades gallegas, de Valentín Lamas Carvajal; e Aires da miña terra, de Curros Enríquez. Como colofón, prodúcese a publicación de Queixumes dos pinos de Pondal en 1886 e O Divino Sainete de Curros en 1888.
Obra inaugural do Rexurdimento
Cantares gallegos (1863) — Rosalía de Castro
Os seus tres obxectivos eran:
- Reivindicar a validez e a capacidade do noso idioma «para todo tipo de versificación», negando que sexa torpe e rudo.
- Denunciar o maltrato e a marxinación que padece o noso país; o menosprezo e a explotación de que son obxecto os seus habitantes, especialmente os labregos, os emigrantes e as mulleres.
- Combater a falsa e negativa imaxe da Galicia que se mantén aínda nesa época.
O Rexurdimento: definición e autores
Unha serie de autores/as, ademais de conseguir, despois de traballos e esforzos, poñer en pé un sistema literario galego autónomo, lograrán acadar cotas moi altas de calidade nalgunhas das súas obras, fundamentalmente poéticas. Este período está marcado pola presenza de tres grandes escritores do século XIX galego:
- Rosalía de Castro: Cantares gallegos, Follas novas
- Manuel Curros Enríquez: Aires da miña terra e O Divino sainete
- Eduardo Pondal: A campaña de Anllóns, A fada dos montes, Rumores dos pinos
Himno: Os pinos
O autor da letra é Eduardo Pondal. O poema titúlase Os pinos. Na primeira estrofa unha voz preguntase que están a dicir os piñeiros da costa galega durante a noite co fungar da súa faísca en forma de arpa. Nas tres seguintes estrofas escoitamos a transcrición do que están a dicir os piñeiros: chaman á nación de Breogán a espertar do seu sono e a non esquecer as inxurias de que foi obxecto; delimitan logo no pobo galego dúas castes de persoas en función de se atenden o seu chamamento e, finalmente, predín a chegada do instante en que Galicia sexa libre de novo, pois a súa voz pregóa por todas partes a mensaxe liberadora.
Ilustración en Galicia
Surge no século XVIII. En Galicia a Ilustración vai significar a aparición de tres xeracións de intelectuais que estudan e buscan remedio á situación de marxinación e atraso en todas as ordes: idioma, cultura, economía, técnica, educación, etc. Esas tres xeracións denomínanse, convencionalmente,
- Dos críticos: Padre Feijoo, Padre Sarmiento
- Dos fisiócratas: Francisco de Castro, Pedro Antonio Sánchez, Xosé Cornide
- Dos afrancesados ou filoliberais: Lucas Labrada, Antonio Raimundo Ibáñez
Linguas de superestrato
Son as linguas dos pobos xermánicos que se estableceron na Gallaecia a partir do s. V. No galego foron introducidos directamente algúns topónimos e palabras do léxico común que presentan características lingüísticas propias do galego fronte ao castelán.
Galicia medieval
Falábase o galego-portugués. A partir do século VI desaparecen elementos unificadores como o poder político, a unidade administrativa, os vínculos económicos, etc. A diferente sorte que correron os distintos territorios que estiveron baixo o dominio do Imperio provocou un relativo illamento que facilitou a rápida diferenciación lingüística. Isto dará lugar ao nacemento das diversas linguas románicas e, entre elas, o galego.
Descargar
PDF Word HTMLPreguntas frecuentes
Quen son os precursores da literatura galega?
Son autores que participaron ou simpatizaron co movemento provincialista e usaron o galego antes da publicación de Cantares gallegos (1863). Entre eles figuran Antonio Benito Fandiño, Nicomedes Pastor Díaz, Alberto Camino e Francisco Añón Paz.
Cal é a importancia de Cantares gallegos?
É o libro auroral da literatura galega moderna, publicado por Rosalía de Castro en 1863. Reivindicaba a validez do idioma, denunciaba a marxinación de Galicia e combatía a imaxe negativa do país.
Quen son os tres grandes escritores do Rexurdimento?
Son Rosalía de Castro, Manuel Curros Enríquez e Eduardo Pondal. Cada un deles destacou por obras poéticas de gran calidade.
Ponte á proba
Tarxetas de repaso
Preme nunha tarxeta para ver a resposta.
Test
Preguntas xeradas con IA a partir do documento: comproba as respostas co texto.