Literatura galega do século XX: poesía, narrativa e realismo
Poesía galega do século XX
Aínda existen poemas sociais, eclipsados polo resto da obra: poemas íntimos, influídos pola existencia (Onde o mundo se chama Celanova, 75). Poema amoroso (Moraima). Poemas satíricos: corrosiva e crítica. Poemas socialrealistas: linguaxe coloquial e temas como a guerra civil, a explotación do traballo, o imperialismo e o racismo. Longa noite de pedra (62), titulo metáfora ditado franquista. MCN (26-92). Represión escolar, Tebra. Fabulario novo (52) reflicte sentimentos de angustia, desesperanza ante a vida, imaxes de sensación de escuridade. UN (30-99). Poucos libros, excelente recitador, poesía paisaxística pero profunda persoal. Describe a natureza espida do Courel. Preocupación social e política. Os Eidos. XLMF (38). Comezou coa Escola Tebra e seguiu a poesía social. Con pólvora e magnolias (76) aporta novos temas e nova linguaxe poética. Poesía revolucionaria e lirismo íntimo e luxo estético. Versolibrismo e multitude de referencias culturais. MM (29-04). Moitas obras e poemas musicados na segunda metade do século XX. Temas: amor, arte, mitoloxía, relixión, historia, paso do tempo, linguaxe, denuncia de inxustizas. Poeta da Terra Chá, abundante obra poética.
Narrativa galega do século XX
Desde 1936, a literatura galega deixou de existir durante máis dunha década. No exilio: A Esmorga (BA), Memorias dun neno labrego (NV). Continuación da prosa da xeración Nós: CC (Letras Galegas 2020), autor da primeira novela posguerra, A xente da Barreira, 51. Realismo fantástico: AC. Elementos culturais de orixe árabe (Simbad), greco-latina (Orestes), nórdica (Merlín), e recursos da cultura popular. Realismo popular: ÁF. O pobo ascende á cultura a través dun texto que nunca se afasta do relato oral e da linguaxe dialectal. Realismo social: EBA. Situado en Ourense (Auria) a principios do século XX, retrata a vida das clases obreiras e marxinadas e denuncia inxustizas. Realismo rural: XNV. Penurias da vida labrega e denuncia. Nova narrativa galega: MF, CC, prosa diferente e moderna. ÁC (11-81). Realismo e fantasía (personaxes literarios universais e xente do pobo galego). Predomina a oralidade e o estilo tradicional de contar, con apelación ao oínte. Tendencia á disgregación da novela en relatos sucesivos con débil fío argumental. Merlín e familia (55): recreación da materia de Bretaña desde unha perspectiva galega. ÁF (03-86). Libros de contos (Á luz do candil, 53; Terra Brava, 55) ambientados nas montañas de Lugo. Técnica de contos populares. Temas: lobos, aparecidos e premonicións da morte, lendas populares, combinados con sentido do humor. EBA (97-79). Narrativa en Ourense (Auria) a principios do século XX. A Esmorga (59) participa da renovación da narrativa galega da época (temática e forma). Declaración na prensa dun xuíz sobre un acusado, relata a historia tráxica del e dous compañeiros en 24 horas de bebedela, que acabará na morte de todos. Xente ao lonxe (72): radiografía de Ourense a principios do século XX a través da experiencia dun grupo de traballo que loita pola escola laica e popular fronte á burguesía e a escola relixiosa. Personaxe principal Suso, de 12 anos, que vai madurando. XNV (28-15). Galicia interior: sociedade campesiña, marcada pola opresión, a pobreza económica, cultural e ideolóxica. Memorias dun neno labrego (61), libro máis lido da literatura galega. Estrutura sinxela: neno que non se conforma con esa vida e se ve obrigado a emigrar. Galego emigrante: problemas xerados pola emigración forzosa (morriña da terra, illamento). Historias de emigrantes (68).