Cantigas de amigo e de amor: guía da lírica galego-portuguesa medieval

Cantigas de Amigo

O poeta pon en boca dunha muller as penas de amor que dirixe ao seu amigo pola súa ausencia, marcha ou chegada prematura. O amor expresado é sempre non correspondido, e diferénciase das cantigas de amor porque o poeta finxe que é unha muller a que expresa os sentimentos.

Orixe das Cantigas de Amigo

Procede dunha poesía oral que existiu no noroeste da península, relacionada cunha poesía feminina con outros puntos de Europa, como Francia. Semellan coas kharxas mozárabes.

Tipos de Cantigas de Amigo

• Bailadas

  Expresan a ledicia de amar e vivir, con invitación ao baile.

• Mariñas ou Barcarolas

  Ambientadas na paisaxe mariñeira, a amiga espera a chegada dos navíos e dialoga coas ondas.

• Cantigas de Romaría

  Relacionadas coas peregrinacións a ermidas e santuarios, onde a amiga se xuntaba co seu amigo.

Temas Principais das Cantigas de Amigo

• Albas e Alboradas: Abordan a separación dos amantes ao mencer, con presenza da paisaxe ou do medio rural.
• O Amigo: A palabra "amigo" (case sempre ausente) aparece ao principio ou refírese á nai (que escoita en silencio os problemas da filla).
• As Amigas: As amigas da protagonista.
• A Natureza: Actúa como confidente e recadeira para restablecer o acordo entre os namorados.

Características Formais das Cantigas de Amigo

• Paralelismo: Repetición de palabras dunha estrofa con mínimas modificacións na seguinte.
• Leixaprén: Repetición dos segundos versos dun par na estrofa seguinte.
• Refrán: O verso final repítese en cada estrofa.

Autores Destacados de Cantigas de Amigo

• Martín Codax
• Pero Meogo
• Airas Nunes
• Mendinho
• Johan de Cangas

Cantigas de Amor

Son poemas onde un home se dirixe a unha dona mostrando o seu amor por ela, sendo o suxeito lírico masculino. A relación amorosa preséntase como unha transposición do sistema feudal: o poeta rende homenaxe e submisión á amada, baixo o pretexto do amor cortés. Este xorde no Sur de Francia a finais do século XI, tendo a cançó como forma característica e o amor como tema central.

Tipos de Cantigas de Amor

• Cantigas de Mestría: Sen refrán, seguindo o modelo da cançó provenzal.
• Cantigas de Refrán: Posúen unha estrutura paralelística, o que lles outorga un carácter autóctono e próximo ás cantigas de amigo.

Estrutura das Cantigas de Amor Galego-Portuguesas

Xeralmente constan de 3 ou 4 estrofas de 7 versos, que poden ser heptasílabos, octosílabos ou decasílabos.

Diferenzas coa Cançó Provenzal

• Muller Amada:
  • Provenzal: Muller real e casada, con amor adúltero.
  • Cantigas Galego-Portuguesas: Muller idealizada, casada ou solteira.
• Actitude da Amada:
  • Cantigas Galego-Portuguesas: A amada adopta moitas actitudes fronte ao poeta (indiferenza, vinganza).
  • Provenzal: Hai gozo de amar, amor platónico dominado pola "coita de amor" (consecuencia do rexeitamento do amado, que nunca é correspondido, e que vivirá en constante desasosego que podería chegar á morte por amor).

Personaxes Principais das Cantigas de Amor

• A Amada (ou "Senhor"): Só sabemos da súa extraordinaria beleza, xa que hai escaseza de adxectivos que describan a súa psicoloxía nas cantigas galegas. O amor non é correspondido, e o namorado pídelle consello (en relacións feudais) pero ela non accede.
• O Namorado: É o suxeito lírico, cun papel de vasalo sumiso á dama, fiel e honesto. Pode chegar á morte por non concederlle galardóns.
• Os Maldicentes: Son os competidores do poeta polo amor da dama, cualificados de mentireiros.

Autores Destacados de Cantigas de Amor

• Johan Airas
• Don Dinís
• Bernal de Bonaval