Urbanismo e planeamento urbanístico: teoría e plans
3 Teoría: Urbanismo
As cidades son lugares onde se concentra a poboación e as súas actividades. Teñen funcións básicas e servizos esenciais. Nelas coinciden os intereses (ás veces enfrontados) de moi diferentes axentes urbanos. A tarefa dos concellos, a través do urbanismo e dos plans urbanísticos, é servir de marco para conservar intereses diverxentes.
Axentes sociais
Son as persoas, grupos de cidadáns e institucións que axudan a crear e reproducir o espazo urbano. Os principais son:
- os propietarios de solo urbano,
- os empresarios industriais e de servizo,
- os cidadáns,
- os poderes públicos.
Polos distintos intereses entre axentes urbanos hai conflitos, e o esencial xorde entre os que buscan incrementar o valor de cambio dos solos e dos edificios e os que defenden o valor do seu uso para os cidadáns. Este conflito pode xerar movementos sociais como as asociacións veciñais ou grupos de cidadáns que piden máis escolas, parques e melloras de transporte, mentres que outros, como os empresarios promotores, son partidarios doutros usos.
Planeamento urbanístico
O espazo urbano é complexo e sobre el interveñen distintos axentes con intereses e presións determinadas. De aí a necesidade da ordenación do territorio, que no ámbito das cidades se coñece como urbanismo. O planeamento urbanístico ordena a forma de desenvolver as cidades para controlar o crecemento incontrolado.
Os obxectivos do urbanismo: o urbanismo e a ordenación do territorio son o conxunto de procedementos técnicos e políticos que pretende planificar e orientar a evolución da cidade para un uso equilibrado e xusto do solo urbano.
Plans urbanísticos
En España son un documento técnico que ten unha dimensión política e legal. Neles créanse os lugares de expansión e os procesos de modernización. Nestes destacan os transportes públicos e o desenvolvemento da viabilidade do tránsito privado. Isto require gran investimento e previsión a longo prazo (l/p).
O Plan Xeral de Ordenación Urbana (PXOU) é básico para a ordenación urbanística integral dun municipio. Proxecta o desenvolvemento urbano para un determinado número de anos. Inclúe os usos do solo de cada zona, a clasificación do solo e a edificabilidade, a rede viaria, os equipamentos e as medidas de protección ambiental. Os plans provinciais completan o PXOU para cada área urbana e os plans especiais ordenan aspectos específicos como as áreas degradadas ou o casco histórico.