Servizos, Transportes e Comunicacións en España

Os Espazos de Servizos e a Terciarización da Economía

O proceso de terciarización da economía española produciuse por diversas causas:

• Aumento do nivel de vida.
• Mecanización das tarefas agrarias.
• Evolución industrial.
• Desenvolvemento de certas actividades terciarias.
• Crecente incorporación da muller ao traballo.

Características do Sector Terciario

O sector terciario é moi heteroxéneo, con diversas formas de clasificación.

Clasificación Segundo Titularidade e Fins

• Servizos privados ou de mercado: Prestados por empresas privadas, buscan beneficio económico.
• Servizos públicos ou de non mercado: Prestados polo Estado ou administracións públicas, financiados con impostos, buscan o benestar social.

Clasificación por Subsectores

• Servizos á empresa (asesoría, publicidade...).
• Servizos de distribución (transportes, comunicacións, comercio, correo). Destacan o comercio e os transportes en España.
• Servizos sociais (sanidade, educación, Administración pública).
• Servizos ao consumidor (hostalería, restauración, reparación, ocio, cultura).

Outras Características do Sector Terciario en España

• As empresas de servizos máis numerosas son as comerciais, seguidas polos servizos ás empresas, o turismo e os transportes.
• A maioría son PEMES.
• A man de obra foi medrando, con diferenzas entre cualificada (mellor pagada e estable) e non cualificada (peor pagada e inestable).
• A achega dos servizos ao PIB supera o 60%.
• O encarecemento dos servizos provoca a súa substitución por bens ou autoprestación.
• A incorporación das novas tecnoloxías mellora e favorece a creación de servizos.

Desequilibrios Territoriais nos Servizos

A localización dos servizos está influída por factores que xeran diferenzas:

• Volume da poboación.
• Grao de urbanización.
• Niveis de desenvolvemento e renda.

O grao de terciarización do emprego é maior nas comunidades especializadas en turismo, Madrid, Ceuta e Melilla, e menor nas comunidades con maior peso agrario e agroindustrial. Concéntrase nas grandes cidades.

A achega dos servizos ao PIB é maior onde predominan os servizos avanzados. Existen contrastes:

• Servizos máis cualificados: concéntranse en poucas provincias e grandes cidades (Madrid, Barcelona...).
• Servizos ao consumidor: maior implantación en áreas turísticas (Valencia, Murcia, Baleares...).
• Terciarización menor: espazos con servizos menos cualificados (comercio, servizos persoais, administrativos...).

Prevese que estas desigualdades aumenten no futuro.

Os Transportes e as Comunicacións

Importancia do Sistema de Transportes

Os transportes desempeñan funcións clave en todos os ámbitos (políticas, demográficas, económicas, sociais, culturais e internacionais) e na organización territorial. Inflúen na organización territorial reflectindo desequilibrios e introducindo cambios. As redes de transporte vertebran o territorio.

Características e Problemas do Transporte en España

• O medio físico é desfavorable (relevo accidentado, clima adverso), o que dificulta a construción de infraestruturas e encarece os custos.
• As redes de transporte terrestre e aéreo son radiais, favorecendo a relación centro-periferia.
• O transporte interior de pasaxeiros e mercadorías realízase maioritariamente por estrada; o transporte exterior usa máis o transporte aéreo e marítimo.
• As características técnicas modernizáronse.
• Existen desequilibrios territoriais na accesibilidade e intensidade do tráfico.
• O sistema de transporte ten un forte impacto ambiental (espacial, acústico, contaminación...).
• É necesario mellorar a integración no sistema de transporte europeo e mundial.

A Política de Transportes

Marco da Política de Transportes

O marco é dobre: interno (Estado e comunidades autónomas) e externo (política da UE).

• As competencias sobre transporte repártense entre o Estado e as comunidades autónomas.
• A política de transporte da UE busca garantir a mobilidade de persoas e mercadorías, reequilibrar os modos de transporte, fomentar as redes transeuropeas e lograr un sistema sostible.

O Plan Estratéxico de Infraestruturas de Transporte (PEIT)

Obxectivos principais:

• Lograr un sistema de transportes equilibrado e eficaz.
• Favorecer a cohesión territorial e social, a sostibilidade ambiental e a competitividade económica.

Medidas:

• Corrixir a radialidade da rede.
• Equilibrar o peso excesivo da estrada.
• Mellorar a eficiencia.
• Asegurar a accesibilidade equitativa.
• Contribuír á sostibilidade ambiental.
• Favorecer a integración con Europa.

Os Modelos de Transporte

Transporte por Estrada

• As competencias repártense entre o Estado, as comunidades autónomas e as deputacións/cabidos.
• A rede presenta un deseño radial (centro en Madrid).
• O tráfico interior de viaxeiros e mercadorías concéntrase na estrada.
• As características técnicas son variadas (a rede estatal ten mellor infraestrutura).
• Existen desequilibrios territoriais.
• As actuacións ambientais buscan reducir a contaminación (“estradas verdes”).
• O PEIT contempla mellorar a accesibilidade por estrada e pechar eixes pendentes (Autovía do Cantábrico, Ruta da Prata...).
• Potenciarase a integración coa UE (comunicacións con Francia e Portugal).

Transporte Ferroviario

• As competencias repártense entre o Estado e as comunidades.
• A rede componse de tres redes: convencional (estrutura radial), alta velocidade e vía estreita (cornixa cantábrica).
• O tráfico de viaxeiros e mercadorías é inferior á media europea.
• As características técnicas son contrastadas (modernización parcial).
• Existen desequilibrios territoriais.
• As actuacións ambientais buscan a integración paisaxística e a redución do ruído.
• O PEIT dálle importancia ao ferrocarril: mellorar a accesibilidade, a seguridade, modernizar a rede e incrementar o tráfico de proximidades.
• A integración ferroviaria coa UE potenciarase coa integración nas redes transeuropeas, a interoperabilidade e a apertura da rede.

Transporte Marítimo

• Competencias repartidas: rede estatal (portos comerciais) e autonómica (portos pequenos). A Lei de Portos permite a participación das comunidades nos portos comerciais.
• O tráfico de viaxeiros é escaso.
• O tráfico interior de mercadorías: transporte de derivados do petróleo.
• O tráfico internacional de mercadorías é moi importante. Crece o tráfico de mercadoría xeral.
• As características técnicas dos portos son dispares.
• Desequilibrios territoriais no tráfico de mercadorías (principais portos: Alxeciras, Las Palmas...).
• Actuacións ambientais: paliar impactos das actividades portuarias e do tráfico de buques.
• O PEIT busca a especialización dos portos.
• A integración coa UE: participación nas autoestradas do mar.

Transporte Fluvial

Redúcese ao porto de Sevilla (Guadalquivir), cun importante hinterland.

Transporte Intermodal

A UE e España fomentan o transporte intermodal (uso de varios modos na mesma cadea de transporte). Obxectivos: corrixir o predominio da estrada e evitar infraestruturas redundantes.

• Transporte intermodal de mercadorías: Utiliza contedores (UTI - Unidade de Transporte Intermodal). A rede consta de corredores intermodais e nodos con plataformas loxísticas.
• Transporte intermodal de viaxeiros: Rede de corredores e nodos de transporte con intercambiadores.