A Revolución Liberal en España: de 1808 a 1814

A crise da monarquía e a Guerra da Independencia (1808-1814)

En 1808, Napoleón, aproveitando a inestabilidade da monarquía española, consegue que o rei Carlos IV e o seu fillo Fernando VII abdiquen en favor do seu irmán Xosé Bonaparte (Xosé I). O pobo, contrario á invasión francesa por diversos motivos, álzase en armas. Así xorden as Xuntas de Armamento e Defensa, inicialmente locais e formadas por personalidades partidarias de Fernando VII.

As Xuntas Provinciais e a Xunta Suprema Central

Para unha mellor coordinación, créanse as Xuntas Provinciais (doc. 1), que asumen a soberanía en ausencia do rei, declaran a guerra a Napoleón e buscan o apoio de Gran Bretaña. Estas Xuntas tamén incitan o pobo á loita, como se observa na proclama da Xunta do Reino de Galicia (doc. 1). En setembro de 1808, constitúese en Madrid a Xunta Suprema Central para coordinar a loita en todo o país. Ante o avance francés, trasládase primeiro a Sevilla e logo a Cádiz (1810). En xaneiro dese mesmo ano, a Xunta Central disólvese, pero inicia o proceso de convocatoria de Cortes.

As Cortes de Cádiz e a Constitución de 1812

As Cortes ábrense en setembro de 1810 e aproban importantes decretos, como a supresión dos señoríos xurisdicionais (doc. 2). Con esta medida, os privilexios dos señores sobre os campesiños quedan abolidos, establecendo que a única diferenza entre eles sería a posesión de propiedades.

Sen dúbida, o maior logro das Cortes de Cádiz é a Constitución de 1812 (doc. 3). Os seus principais logros son:

• Soberanía nacional.
• Recoñecemento de liberdades e dereitos.
• Separación de poderes (executivo, lexislativo e xudicial).

Con todo, tamén presenta aspectos negativos, como a confesionalidade católica, que prohibía a práctica doutras relixións, e os amplos poderes concedidos ao rei.

O regreso de Fernando VII e a volta ao absolutismo

A Constitución de 1812 tivo pouca importancia práctica. En 1813, tras importantes derrotas, Napoleón debilítase e pacta a fin do conflito, permitindo o regreso de Fernando VII e, con el, o absolutismo. Os liberais, desconfiando da aceptación da Constitución por parte do monarca, dispoñen que este viaxe directamente a Madrid para xurala. Fernando VII, temendo unha rebelión liberal, acepta inicialmente as condicións.

Porén, os absolutistas (nobreza e clero), desexosos de volver ao Antigo Réxime, organízanse para demandar a restauración do absolutismo mediante o Manifesto dos Persas (doc. 4). Fernando VII, aproveitando o debilitamento do sector liberal, traizoa as súas promesas e anuncia a volta ao absolutismo, anulando a Constitución e as leis de Cádiz.