Os Reis Católicos: Unificación e Expansión

A Unión Dinástica e a Organización Política

O Ascenso de Isabel I

Os Reis Católicos, Isabel I de Castela e Fernando II de Aragón, buscaron unificar a Península Ibérica. Isabel chegou ao trono de Castela tras unha guerra civil contra a súa sobriña Xoana. Henrique IV tiña unha filla, Xoana, e Isabel era a súa medio irmá. O trono correspondíalle a Xoana, pero Isabel estaba apoiada pola nobreza, que se opoñía ao rei porque este quería reducir o seu poder. A nobreza presentou a Isabel como candidata, e comezou a difundir rumores de que Xoana non era filla do rei, senón dun nobre, o que provocou a guerra civil. Isabel, apoiada por gran parte de Castela e Galicia, venceu, mentres que Xoana, apoiada por Portugal, morreu neste país.

Unión Dinástica, non Política

En 1479, tras o casamento de Isabel e Fernando, produciuse a unión dinástica das coroas de Castela e Aragón, pero non unha unión política. Cada estado conservou a súa identidade, moeda e ministros propios. A Inquisición foi o único organismo común, creado para controlar a relixión e asegurar que todos seguiran a fe católica. A Inquisición non podía actuar contra os musulmáns, só controlaba os católicos, especialmente os conversos, para asegurarse de que seguían fieis á súa nova relixión.

Control dos Reinos

Os Reis Católicos, ao chegar ao poder, centraron os seus esforzos en controlar os seus reinos:

• Control relixioso: a través da Inquisición.
• Control das cidades: mediante os gobernos propios e a figura do correxedor. O correxedor era un home presente en todos os municipios que controlaba todo o que se facía neles e velaba polo cumprimento das ordes do rei.
• Control da nobreza: creouse a Santa Irmandade para controlar a pequena nobreza, que dominaba o mundo rural e abusaba dos campesiños. Era unha especie de garda civil. A alta nobreza controlábase ofrecéndolles cargos políticos e militares. Os que rexeitaban estes cargos eran eliminados.

Con estas medidas, os Reis Católicos favorecían o campesiñado, aínda que noutros aspectos seguían sendo moi duros. O seu obxectivo era someter a nobreza e concentrar todo o poder, dando lugar á chamada monarquía autoritaria, onde a autoridade do monarca está por riba de todo.

Unificación Territorial e Relixiosa

A Reconquista e Navarra

Os Reis Católicos culminaron a Reconquista coa toma de Granada en 1492, a última conquista musulmá. No caso de Navarra, que estaba baixo unha dinastía francesa, Fernando, casado cunha princesa navarra, invadiuna en 1512 para incorporar o reino á súa monarquía, aínda que sen eliminar as súas leis propias.

Portugal e a Política Matrimonial

Portugal era unha potencia política da época, e conquistala era moi difícil. Por iso, os reis optaron por unha política matrimonial, casando os seus fillos con monarcas portugueses.

Expansión Exterior

En canto á política exterior, conquistáronse territorios no Mediterráneo, como o sur de Italia e o norte de África. Iniciouse unha política de expansión oceánica que culminou co descubrimento de América.

Expulsión dos Xudeus e Conversión dos Musulmáns

Para culminar a unión relixiosa, os Reis Católicos expulsaron os xudeus en 1492, unha medida moi grave que deixou a España sen gran parte do seu poder económico. Expulsáronse uns 150.000 xudeus, e os musulmáns que quedaron foron obrigados a converterse.

Sefardís: Os Xudeus Españois

Os sefardís eran xudeus españois que levaban na Península case 2.000 anos. Foron ao norte de África, pero coa esperanza de volver. En África, mantiveron os seus costumes e idiomas, e seguiron falando o castelán do século XVI. Moitos regresaron e fixeron convencións en Toledo. Sorprendentemente, conservan as chaves das súas antigas casas como símbolo de que nunca perderon a súa identidade. Esta medida tamén se aplicou posteriormente aos mouriscos, o que supuxo un duro golpe para a economía española pola perda de man de obra.