O Reinado de Isabel II: Etapas, Reformas e Crise (1843-1868)

O Reinado de Isabel II (1843-1868)

A Maioría de Idade e a Década Moderada (1843-1854)

Isabel foi declarada maior de idade aos trece anos. Casou aos 16 con Francisco de Asís, o seu curmán, e foi apoiada polos moderados.

Cos moderados no poder, organizan un estado liberal segundo os seus principios (orde, autoridade, gran poder da Coroa...). Falseábanse os resultados electorais, impedindo o acceso ao poder dos progresistas, os cales eran perseguidos (cárcere, exilio...). Estes realizaban pronunciamentos.

A Constitución de 1845 e o Concordato

Isabel xurou a Constitución de 1845, a cal era moi moderada e tiña como características principais:

• Soberanía compartida.
• Gran poder para o executivo.
• Dereitos e liberdades que remiten a leis posteriores.
• Centralización.
• Confesionalidade do Estado.
• Non hai Milicia Nacional.
• Sufraxio moi restrinxido (só podía votar o 1% da poboación).

Para mellorar a relación coa Igrexa, asinouse o Concordato coa Santa Sé (1851). Durante a Guerra Carlista, a Igrexa apoiara os carlistas, e os liberais progresistas no goberno fixeran a desamortización eclesiástica e quitaran o décimo. Os moderados desexaban ter boas relacións coa Igrexa, polo que asinaron este concordato, que establecía:

• O Estado liberal paraliza a desamortización eclesiástica.
• Volven as ordes regulares.
• A Igrexa obtén amplas concesións en educación.
• O sostemento económico da Igrexa corre a cargo do Estado.
• Confesionalidade do Estado español.

A cambio disto, a Igrexa aceptou o liberalismo moderado e apoiou a Isabel II.

A Obra do Liberalismo Moderado

O liberalismo moderado aplicou o centralismo, a uniformización e a xerarquización:

• Os alcaldes son nomeados polo poder central.
• Gran poder do gobernador civil na provincia.
• Elaboráronse o Código Penal e o Código Civil (proxecto).
• Reforma fiscal (Lei Mon-Santillán), imposto nas mans do poder central, baseado na propiedade.
• Sistema Nacional de Instrución Pública (Lei Moyano) que regula os niveis do ensino.
• Adoptouse o sistema métrico decimal.
• Fundouse a Garda Civil, destinada ao mundo rural, corpo entre civil e militar.
• Lei de imprenta censurada.

O Bienio Progresista (1854-1856)

Prodúcese o Pronunciamento de Vicálvaro. Os sublevados elaboraron o Manifesto de Manzanares, onde esixían:

• Cumprir a Constitución de 1845.
• Reformar a lei electoral (ampliar o sufraxio).
• Reducir os impostos.
• A volta da Milicia Nacional.
• Elección de alcaldes.

A obra do Bienio Progresista caracterizouse pola descentralización local:

• Os alcaldes son elixidos.
• Volve a Milicia Nacional.
• Elaboran unha nova Constitución de 1856 (que non chega a ser aprobada).
• Liberdade de culto.
• Elección de senadores.
• Reforma económica: Desamortización Xeral de Madoz e a Lei Xeral de Ferrocarrís.

A Descomposición do Sistema Isabelino (1856-1868)

Neste período hai unha alternancia no poder de unionistas e moderados. A raíña segue decantándose polos moderados, mentres que os progresistas e demócratas están marxinados. Segue vixente a Constitución de 1845 e paralízanse as reformas iniciadas no Bienio Progresista.

Os gobernos unionistas realizan intervencións no exterior (novo imperialismo).