Ramon Llull: primeiros escritos en catalán e obra literaria
UNIDADE 4
1. Os primeiros escritos en catalán
As linguas románicas xa estaban configuradas e eran utilizadas con total normalidade pola poboación do século VIII, mais é probable que ninguén as utilizase na escritura ata ben avanzado o século XI. Os testemuños máis antigos de textos escritos en catalán que se conservaron pertencen á segunda metade do século XII: un manuscrito que corresponde a unha tradución do Forum Iudicum (as antigas leis visigodas) e un conxunto de seis sermóns atopados na parroquia de Organyà, as Homilies d'Organyà.
2. Ramon Llull
É unha das figuras máis importantes da cultura medieval europea e, sen dúbida, a máis destacada da historia da literatura catalá. É o primeiro na Europa medieval que usa unha lingua románica, porque coa súa obra Llull se converte no auténtico creador do catalán literario: a lingua catalá presenta, por primeira vez, unha sintaxe rica, clara e chea de matices e un léxico amplo, preciso e unívoco.
2.1 A vida de Ramon Llull
Fillo dunha familia nobre procedente de Cataluña, é educado nos ambientes máis selectos da aristocracia.
A conversión
A vida de Llull sofre un cambio brusco e radical: ao sentirse chamado por Deus, abandona a corte e a familia para entregarse eternamente á vida relixiosa. Llull retírase para levar unha vida contemplativa e formarse: estuda, por unha banda, filosofía, teoloxía e ciencia; e, por outra, latín e árabe.
O seu gran ideal de vida consta de dous grandes obxectivos:
- En primeiro lugar, a creación da Arte, un sistema filosófico que había servir para demostrar, con razóns intelixibles, as grandes verdades da fe cristiá.
- En segundo lugar, a expansión do cristianismo e a formación moral.
Ramon Llull, misioneiro, escritor e intelectual
Llull levou unha vida de actividade frenética como misioneiro, como escritor e como intelectual.
Como misioneiro, Llull foi predicar o cristianismo principalmente no norte de África co obxectivo de converter aos musulmáns, o que o levou a situacións problemáticas, polo que foi apedrexado, encarcerado e expulsado en varias ocasións. Desde o punto de vista temático, podemos falar de obras de teoloxía, de moral, de filosofía, de ciencia, de técnica, etc.
2.2 Obra literaria de Ramon Llull
As obras narrativas
Ramon Llull escribiu dúas novelas: Llibre d'Evast e Blanquerna e Llibre de meravelles, as dúas primeiras novelas escritas en catalán. Llull entende, pois, que a técnica literaria —a narración, neste caso— ha de estar ao servizo do seu primeiro obxectivo: a difusión da Arte. Trátase, pois, de novelas exemplares: o lector atopará uns heroes que viven de acordo co ideal de vida de Ramon Llull.
Llibre d'Evast e Blanquerna
Narra a vida dun home, Blanquerna, que desde moi novo se propón vivir por un ideal cristián. Renuncia ao mundo e inicia unha longa procura para atopar o grao máximo de perfección cristiá. Neste traxecto, Blanquerna pasará por diversos graos da xerarquía eclesiástica e, desde cada un, conseguirá introducir reformas profundas nas diversas institucións relixiosas. Blanquerna non atopa a perfección na vida papal; ser papa, pois, non é, para Llull, o último grao da escala que vai cara a Deus. Faise eremita e retírase do mundo, levando unha vida contemplativa.