A Poesía de Vangarda: Características e Movementos Clave (Ismos)

A Poesía de Vangarda e os Ismos (1910-1940)

Durante a primeira metade do século XX, entre 1910 e 1940, a cultura europea coñeceu unha rápida sucesión de movementos estéticos coñecidos polo nome de Ismos. Os Ismos de maior transcendencia na literatura mundial iniciáronse na segunda década deste século.

Características comúns dos Ismos

Podemos abstraer algunhas características comúns a todos eles:

• Actitude crítica.
• Reinterpretación da realidade (non ten por que ser reproducida “fotograficamente”).
• A reivindicación da liberdade absoluta para crear.
• Polo que se refire aos seus medios de difusión, a maioría dos Ismos déronse a coñecer a través de Manifestos, nos que expoñían as súas ideas sobre a cultura.

O Cubismo

Naceu en Francia como escola pictórica (Braque, Picasso) arredor do ano 1906. As súas primeiras manifestacións no eido literario apareceron en 1913. Destacan Guillaume Apollinaire e Pierre Reverdy.

Consiste na descomposición e recomposición intelectual da realidade, case sempre en formas xeométricas.

Principios do Cubismo na literatura

Na literatura, os principios do Cubismo amósanse en aspectos como:

• Construción dun universo poético propio, con alusión a conceptos lineais e espaciais.

Futurismo

Xorde en Italia en 1910, cando Marinetti lanza o seu Manifesto Futurista. Nel manifesta o seu antitradicionalismo e antimoralismo. Á tradición opón a técnica; á moral, a luxuria; ás bibliotecas, a guerra.

Na literatura, o futurismo maniféstase en temas e procedementos estilísticos. Nos temas, asistimos á loanza dos avances técnicos e industriais. Por exemplo, un poema pode estar dedicado a unha lámpada.

Dadaísmo

Aparece como consecuencia do estado de ánimo creado en Europa despois da Primeira Guerra Mundial. O romanés Tzara inicia este movemento nunha reunión con outros artistas en Lausanne no ano 1918.

Representa a ruptura absoluta coa sociedade que provocou a 1ª “Gran Carnicería”. O Dadaísmo ataca a todo e a todos, desde a ciencia aplicada ao exterminio humano, á literatura ao servizo da propaganda e do embrutecemento das xentes.

“Dadá non significa nada”

, afirma Tzara.

Ultraísmo

Con este nome coñécese o movemento español que recolle e sintetiza os Ismos europeos. O seu principal teórico foi Guillermo de Torre.

Obxectivos dos poetas ultraístas

• Primar, por riba de todo, a imaxe e a metáfora como valores principais do poema.