Poesía, Lingua Galega e Normalización: Historia e Gramática

A Poesía: Proposta Alternativa V

A marxinalidade necesaria da poesía

A poesía é un fenómeno marxinal, si, pero á súa vez, necesario. ¿E por que se converteu a poesía nun xénero tan minoritario? As razóns xa se deron repetidamente e son certas:

• É un xénero máis complexo.
• Require máis atención que a narrativa (a pesar da súa brevidade).
• Os poetas non saben contactar co público.
• Os medios de comunicación non lle dan importancia, etcétera.

Ademais, entre os motivos polos que a poesía é minoritaria atópase o feito de que sempre foi desprezada polo poder, como a Filosofía: téntana arrinconar para que pareza un obxecto de luxo, cousa que non é. E require algo do que carecemos nestes tempos modernos: tempo e serenidade e, máis aínda, unha educación longa e lenta para ir comprendendo aos poucos todo o universo de matices que é a poesía.

Por outra banda, a poesía non achega nada palpable e inmediato aos cidadáns, non está na vida diaria, pero é unha desas cousas cuxa falta notariamos moitos, algo que se non existise fixese o mundo distinto: non existirían as letras de cancións, nin moitas expresións do idioma que hoxe nos parecen de uso común e que nos son moi útiles, e probablemente atopariámonos sen modelos nin palabras para amar, estrañar, soñar, perdoar, rezar...

Botariámola enormemente en falta no caso de que desaparecese. En definitiva, aínda que a maioría non ve a poesía, está sempre aí, entre nós, desde o home prehistórico que cantaba para escorrentar o medo ou para celebrar a caza ata o adolescente que vai pola rúa canturreando as cancións de moda nas que cre atopar o sentido da súa existencia. Aínda que sexa inconscientemente, todo o mundo necesítaa.

Notas gramaticais sobre o uso do posesivo e os clíticos

O posesivo indica posesión ou familiaridade, polo que o seu uso é facultativo. O posesivo pode aparecer sen o artigo diante nos seguintes casos:

• Cando acompaña a nomes de parentesco próximo (uso facultativo).
• En vocativos (Meu amor, atópaste ben?).
• Con frases feitas (Meu dito, meu feito).
• Con formas de tratamento (Noso Señor).
• Cando é posesivo de respecto (**Pai, Nai**).

Clíticos:

• O clítico Te: proclítico, hai unha proposición subordinada.
• O clítico Os: proclítico, oración iniciada por indefinido.
• O clítico Me: proclítico, subordinada.

Recuperación da lingua galega (1936-1980)

No ano 36 prodúcese o alzamento militar e o freo á normalización no uso do galego nos ámbitos público e literario, detendo o traballo das Irmandades da Fala, do Grupo Nós, Seminario de Estudos Galegos, etc. Non é ata a década dos 50 cando se inicia un proceso lento de recuperación de ámbitos de uso e de prestixio para a lingua.

A Fundación da Editorial Galaxia e a normalización

A iniciativa máis sobranceira vai ser a fundación da Editorial Galaxia. Esta editorial recupera autores xa consagrados e dá a coñecer a novos autores na colección Illa Nova. Este labor compleméntase coa edición da revista cultural Grial. A reaparición de obras editadas en galego condiciona a necesidade dunha norma.

Galaxia imporá unha tendencia marcada pola simplificación do galego escrito, eliminando os apóstrofos e simplificando os guións e os diferentes tipos de acento. Tamén se impón a necesidade de eliminar arcaísmos e hiperenxebrismos e a adaptación da lingua ao ámbito urbano.

Obras significativas da xeración de posguerra

A xeración de posguerra dá ao prelo obras significativas como:

• Historia da Literatura Galega Contemporánea (Carballo Calero).
• Gramática Elemental del Gallego común (Carballo Calero).
• O Dicionario Enciclopédico gallego-castellano (Eladio Rodríguez).
• O Diccionario galego-castelán (Xosé Luís Franco Grande).

A Gramática de Calero recolle o traballo feito por Saco e Arce e mellórao grazas á súa formación lingüística. Os dicionarios seguen carecendo do rigor científico dos do século anterior.

Revitalización cultural e política na década dos sesenta

A década dos sesenta supón a revitalización da actividade cultural. Aparecen asociacións culturais en toda Galiza:

• O Galo (Santiago)
• O Facho (A Coruña)
• Auriense (Ourense)

Do mesmo xeito comezan a xurdir organizacións políticas clandestinas —Partido Socialista Galego, Unión do Pobo Galego—, que empregan o galego como lingua de panfletos e manifestacións. A fins da década dos setenta o galego entra nunha nova etapa ao gozar de recoñecemento legal a través da Constitución Española e na década seguinte do Estatuto de Autonomía.