Narrativa de postguerra en catalán: anos 50 e 60

Narrativa de postguerra

LA NARRATIVA DE POSTGUERRA

A narrativa dos anos 50 e 60 presenta un abano de tendencias literarias amplo e diverso. A característica máis relevante e global é a necesidade de reconstrución do mercado literario. Cómpre ter en conta dous problemas:

• A competencia co mercado literario en castelán: autores e editores converteron Barcelona no centro editorial máis importante de España.
• A censura, especialmente rigorosa cos libros escritos en catalán, que prohibía as traducións estranxeiras co obxectivo de reducir a cultura catalana.

A narrativa dos anos 50

Nesta década hai un claro dominio do conto sobre a novela. Os autores máis destacados son:

• JOAN PERUCHO: mestura con unha orixinalidade absoluta os referentes eruditos do xogo literario con elementos oníricos.
• JORDI SARSANEDA: autor dunha obra de gran impacto pola súa calidade: Mites (1954), que se converte no punto culminante do conto de postguerra.
• MERCÈ RODOREDA: autora dun par de recompilacións de contos, que cómpre interpretar como obras de transición cara á novela.
• PERE CALDERS: auténtico contista e o autor máis representativo do xénero, cunha obra unitaria e coherente de gran calidade.

As tendencias literarias son:

• Enlace coa tradición psicolóxico-realista, tipo de narrativa predominante no exilio.
• Recreación da realidade a través da imaxinación e da fantasía. Esta tendencia constitúe a verdadeira renovación do período.

A narrativa dos anos 60

O conto queda deixado de lado como xénero de transición, xa que implica o establecemento da novela.

Os anos 60 están dominados polo realismo histórico, dando paso á observación obxectiva.

As tendencias básicas son:

• REALISMO PSICOLÓXICO: insiste sobre todo nas técnicas tradicionais da década anterior e nos modelos xa establecidos e aceptados pola narrativa europea. Esta tendencia novelística integra a novela católica, da que son representativos autores como Joan Sales e Blai Bonet.
• NOVELA SIMBÓLICA: sen dúbida, a obra máis representativa é a de Mercè Rodoreda, na que se produce ademais un proceso de mitificación da realidade.
• REALISMO TESTIMONIAL: son exemplos as novelas do exilio, que incorporan técnicas da novelística americana de entreguerras. A temática dominante era a guerra, os campos de concentración e o exilio.

REALISMO HISTÓRICO E DE REFLEXIÓN EXISTENCIAL: corrente máis innovadora dos anos 60, e a que ten un predicamento máis amplo na converxencia coas propostas marxistas e existencialistas.

Autores máis destacados

CARLES RIBA:

Poeta, narrador, crítico literario, tradutor e académico. A súa produción lírica conta con: o primeiro libro de Estances (1919), o segundo libro de Estances (1930), Tres suites (1937), Elegies de Bierville (1943), Salvatge cor e Esbós de tres oratoris (1953).

Exerce de catedrático de grego e é membro do Institut d’Estudis Catalans e vicepresidente da primeira institución das Letras Catalanas. Traduce autores clásicos para a Fundación Bernat Metge, da que chega a ser director.

JOAN OLIVER:

Pere Quart é o pseudónimo que utilizou á hora de escribir poesía. A súa familia pertencía á burguesía. Estudou Dereito e comezou a colaborar como xornalista con publicacións, diarios e revistas. Formou parte dun grupo literario.

Crítico destacado pola súa clase política, durante a guerra civil decantouse pola defensa da República.

• En 1939 exíliase a Francia.
• Volveu a Barcelona en 1948, onde se dedicou a traballos editoriais e a traducir obras teatrais.
• Dentro da súa obra destacan:
  • As decapitacións (1934) e O bestiario (1937)
  • Oda a Barcelona (1936)
  • Vacances pagades (1960)

SALVADOR ESPRIU

Estudou Dereito e Historia. Gran coñecedor da Biblia, da cultura exipcia e das culturas clásicas. Declárase morto cívicamente desde o ano 1939.

É un símbolo pola súa actitude ética de denuncia da ditadura franquista.

Na súa obra destaca:

• O doutor Rip (1931), Laia (1932), Ariadna no labirinto grotesco (1935)
• Para que un día volva a cancións a Sinera.