Movemento Natural da Poboación en España: Análise Demográfica

O Movemento Natural da Poboación en España

Natalidade e Fecundidade

O alarmante descenso da natalidade que soporta hoxe España produciuse, nos últimos anos, imitando aos países desenvolvidos de Europa que xa iniciaran ese mesmo proceso moito antes. En xeral, o descenso da natalidade está case sempre en relación co desenvolvemento urbano e económico. O retroceso da natalidade española iníciase no último terzo do século XIX, con certo atraso respecto dos países de Europa occidental, case sempre en sincronía con Italia e con algunha antelación respecto de Grecia e Portugal. A principios do século XX a taxa de natalidade era alta, pero foise reducindo pouco a pouco —sobre todo, a partir de 1914— ata chegar, en 1936, a un 25,5 por mil. A Guerra Civil española influíu decisivamente no descenso da natalidade, algo lóxico nunha época de separación de parellas, menor nupcialidade, inseguridade e futuro problemático. Acabada a contenda, iníciase unha leve recuperación, acadándose en 1940 case o nivel anterior á guerra. Os anos seguintes foron de claro retroceso ata chegar ao período 1956-1964, anos nos que unha tímida recuperación económica e unha política gobernamental pronatalista permiten falar dun baby boom español. A partir destas datas o descenso foi imparable, chegando a un 19 por mil en 1970, ao 14 por mil en 1980 e ao 10,1 en 1991, a taxa máis baixa do mundo, compartida, con todo, por outros países como Italia, Bulgaria, Alemaña, Grecia e Xapón.

Distribución Xeográfica da Natalidade

Desde o punto de vista xeográfico, a baixa natalidade actual afecta por igual a todo o territorio español, pero aprécianse unhas lixeiras diferenzas. En ningunha provincia se superan os 2 fillos/as por muller e 30 delas non acadaban os 1,2 fillos por muller, que é hoxe a media nacional. En liñas xerais é no sur e leste español (desde Andalucía ata Cataluña) e nas illas onde se dan os máis altos índices de natalidade, mentres que no norte (Asturias, Galicia, Castela-A Mancha...) prodúcense as taxas de menor natalidade, aínda que por motivos diferentes.

Factores que Inflúen no Descenso da Natalidade

Os factores que influíron no descenso da natalidade son complexos, debido á intervención da vontade humana e do libre albedrío persoal. Citamos algúns:

• Cambios na mentalidade.
• A difusión dos métodos anticonceptivos.
• A atenuación das crenzas relixiosas e a diminución do control ideolóxico do clero sobre as familias, propio dunha sociedade tradicional.
• A mellora da educación e do nivel cultural.
• O éxodo rural.
• A incorporación da muller ao traballo extradoméstico.
• O descenso da mortalidade infantil.
• O paro, producido pola crise económica, coa conseguinte diminución da nupcialidade (matrimonios tardíos).
• O divorcio e a inestabilidade matrimonial que conleva.
• A legalización do aborto.
• A sociedade do benestar e do consumo.
• O elevado prezo da vivenda nun medio urbano.
• A consideración dos fillos como unha carga económica, e non como un seguro para a vellez.

A Fecundidade Global en España

Con respecto á fecundidade global (número de fillos por muller), o descenso foi tamén a norma, pasándose dos 4,1 fillos por muller no ano 1925 ao preocupante 1,34 no 2007, co que en España se alcanza o récord mundial de baixa fecundidade. A situación é grave, se temos en conta que, para que unha xeración se renove, fan falta polo menos 2,1 fillos por muller (o índice de relevo ou substitución xeracional). O máis fácil acceso da muller ao mundo laboral, a maior liberdade sexual e anticonceptiva, a inestabilidade matrimonial ou das parellas, os matrimonios máis serodios ou o menor número deles explicarían as razóns deste menor desexo de ter fillos. Proba do anterior é que hoxe a idade media de ter fillos se atrasa ata os 30 anos.