A mortalidade infantil na Galicia histórica

A mortalidade de párvulos na historia de Galicia

Dentro da mortalidade, unha variable fundamental é a mortalidade de párvulos ou mortalidade de nenos. Un terzo do total morría antes dos 7 anos e, ás veces, ata un 50% falecía antes de cumprir esa idade. Cando se produce a chamada transición demográfica, o primeiro no que se nota é na redución da mortalidade infantil, froito dos avances médicos.

O rexistro da mortalidade infantil

Esta alta mortalidade era algo admitido na época e concibido con normalidade. No caso de Galicia, non é fácil de estudar porque moitos libros de defuntos non os anotaban. Como tiñan menos de 7 anos e eran considerados “inocentes”, os curas moitas veces non os rexistraban ao non poderen confesarse nin facer testamento. Ademais, o seu enterro era moito máis barato que o dun adulto. Estas eran algunhas das razóns polas que non se anotaban os nenos menores de 7 anos falecidos nos libros de defuntos; moitas veces só se poñía unha nota que dicía “morreu”. Porén, tamén hai casos en Galicia onde as parroquias si anotaban estas defuncións.

Diferenzas entre o mundo urbano e o rural

O que se observa é que, en primeiro lugar, a mortalidade de nenos (antes dos 7 anos) é máis alta no mundo urbano que no mundo rural, sendo bastante superior nas cidades e vilas que nas aldeas. Dentro do ámbito rural, a mortalidade é máis elevada nas aldeas vitícolas que naquelas onde a agricultura é fundamentalmente de tipo cerealeiro.

Evolución cronolóxica e transición demográfica

A mortalidade de nenos descende significativamente a fins do século XVIII: nos últimos 30 anos rexístrase unha caída moi significativa da proporción de mortos, de entre o 20% e o 30%. Aínda que no século XIX hai un repunte, non se chega aos niveis anteriores.

Conclusións do estudo:

• A mortalidade infantil era máis alta no mundo urbano que no rural.
• No mundo rural existía desigualdade: maior mortalidade en aldeas de produción vitícola que nas de cultivo cerealeiro.
• En ambos os casos, produciuse unha redución da mortalidade a fins do XVIII, momento no que comeza a transición demográfica, a pesar do repunte posterior no XIX.

Factores específicos e o caso das nodrizas

As razóns desta mortalidade infantil-xuvenil foron relativamente suaves para a época. No que toca á mortalidade de párvulos, existen variacións comarcais ou locais que non son fáciles de explicar, aínda que hai casos con causas concretas. Por exemplo, alí onde se practicaba a entrega de nenos a nodrizas para que os amamentasen (unha práctica típica das elites, aínda que fose algo puntual). Cómpre destacar que esta práctica en Galicia non existía.