Marxismo e anarquismo: diferenzas e semellanzas

Marxismo e anarquismo: o movemento obreiro

O marxismo e o anarquismo constitúen as dúas grandes correntes ideolóxicas do movemento obreiro no século XIX, xurdidas como reacción ás duras condicións nas que vivía o proletariado durante o proceso de industrialización. Ambas teñen en común a súa oposición ao capitalismo e a súa intención de construír unha sociedade máis igualitaria. Con todo, presentan diferenzas moi importantes nos seus métodos, formas de organización e obxectivos políticos.

Semellanzas entre ambas correntes

Entre as súas semellanzas destaca que tanto marxistas como anarquistas perseguen:

• A eliminación das clases sociais e o fin da explotación dos traballadores.
• A idea do internacionalismo, defendendo a unión do proletariado a nivel mundial fronte á burguesía.

Diferenzas fundamentais

Porén, as diferenzas fanse evidentes na maneira de conseguir estes fins:

• O marxismo, baseado nas teorías de Marx e Engels, aposta pola organización dos traballadores en partidos políticos e sindicatos para chegar ao poder. Considera necesaria unha etapa previa, coñecida como a ditadura do proletariado, para transformar a sociedade cara a un sistema máis xusto.
• En cambio, o anarquismo oponse completamente á existencia do Estado e de calquera tipo de autoridade. Non busca controlar o poder político, senón eliminalo. Defende unha sociedade organizada en comunidades libres, baseadas na cooperación e sen estruturas xerárquicas.

Participación política e acción

Outra diferenza importante está na participación política. Os marxistas integranse no sistema político, creando organizacións como partidos e sindicatos (por exemplo, o PSOE e a UGT) e chegando incluso ás institucións. Pola súa parte, os anarquistas rexeitan este tipo de participación e optan pola acción directa, como as folgas ou, en ocasións, accións violentas.

Expansión en España

Tamén existen diferenzas na súa expansión en España. O anarquismo acadou maior presenza e influencia, sobre todo en territorios como Cataluña e Andalucía, onde chegou a converterse nun movemento de masas (como a CNT). O marxismo, aínda que mellor estruturado a nivel político, tivo nun primeiro momento menor implantación, aínda que foi medrando progresivamente, sobre todo ao longo do século XX.