Literatura catalana de postguerra: novela, Josep Pla e poesía

Literatura catalana de postguerra

Novela de postguerra

A maioría das novelas foron escritas nos anos 40, pero non foron publicadas ata os anos 60 por mor da censura. Á marxe da novela do exilio, a prosa deriva cara unha literatura de experiencia co obxectivo de deixar testemuño, con diversos graos de ficcionalización. A postguerra presenta tres correntes:

1. Novela de tradición psicolóxico-realista: influencia dos descubrimentos da personalidade humana de Freud e do realismo, insistencia nas técnicas tradicionais: narrador omnisciente, historia lineal... Villalonga.
2. Realismo renovador: testemuño social, ausencia de personaxe principal, fragmentación, obxectivismo e opacidade. Autores da xeración da guerra e da postguerra.
3. Experimentalismo: reflexión existencial de Manuel Pedrolo e a recreación da realidade a través da fantasía.

Josep Pla

A prensa está moi ligada á literatura catalana. O periodismo permitiu a profesionalización dos nosos escritores, e ligado ao periodismo como forma de vida e como plataforma está a figura de Josep Pla. Unha obra moi difícil de clasificar debido ao seu volume, á variedade dos temas, dos xéneros e das técnicas.

Entende a literatura como reflexo dunha sociedade determinada nun momento determinado e considera que non se debe describir nada que non se viviu. O autor observa o mundo, a xeografía, anécdotas, conversas... Os temas que máis destacan son:

• o paisaxe, especialmente o rural;
• a xente como individuos e como grupos, desde profesores ata mariñeiros (Homenots);
• a lingua, que considera que debe ser fácil e cómoda, nunca rebuscada nin escura.

Será un mestre da descrición, seleccionando aquilo que lle interesa, aínda que sempre lle engade unha opinión. Dedícase únicamente a escribir, aínda que estudou Dereito. «A miña paixón por escribir é vivísima. En realidade non penso en nada máis».

Poesía de postguerra

1. Tradición simbolista

Os primeiros anos son difíciles. Nos anos 40 a poesía estancouse por si mesma. Este peche manifestouse na creación dunha poesía evasiva feita segundo os esquemas postsimbolistas. A partir dos anos 50 iniciouse un cambio na mostra lírica: as técnicas simbolistas continuaron inmutables, pero a temática abriuse máis ao mundo exterior, aparecendo así un humanismo metafísico. Entre os autores importantes destacan Carles Riba e Josep Palau i Fabre.

2. Avantguardista

Durante a República practicamente desapareceu a literatura de vangarda. Algúns autores (Porcel) empregaron recursos diversos. Na postguerra apareceron correntes vangardistas nas artes plásticas, con dous grupos: a revista Poesia e o grupo Dau al Set. Destaca Joan Perucho.

3. Realista

En 1960 tres libros significativos marcaron o xiro da nosa poesía: Vacances pagades, Da nuces pueris e La pell de brau. A influencia de Espriu e Pere Quart, xunto coa teorización de Poesia catalana del segle XX, determinou que nos anos 60 tomase forza o realismo histórico. Desde a visión do materialismo histórico propuxeron unha estética realista.