Liberalismo e Independencias: Historia de España no S. XIX

Liberalismo e Independencias no Século XIX

Liberalismo moderado vs. absolutismo

Contra o absolutismo, implantáronse gobernos liberais en 1820 en España, Portugal, Nápoles e Piemonte. Os levantamentos antiabsolutistas fracasaron.

En 1830 houbo revolucións en Bélxica, España, Portugal, Polonia, Italia (vrs.), Alemaña (vrs.) e Francia. En Francia, a destitución de Carlos X deu paso a unha monarquía constitucional, a vitoria do liberalismo moi conservador, con sufraxio censitario.

Liberalismo democrático vs. moderado

En 1848 houbo participación popular. En Francia naceu a Segunda República. En Prusia, Austria, Hungría, Alemaña e Italia implantouse o sufraxio universal masculino, pero sen outros dereitos. O movemento fracasou porque a burguesía reprimiu as protestas.

Vitoria do liberalismo e consecuencias

• A mediados do século XIX, Europa avanza cara a máis dereitos, soberanía popular, sufraxio universal masculino, abolición da servidume e constitucións.

Movementos de independencia

Os independentistas liberais lograron a independencia en América Latina (1825), Grecia (1829) e Bélxica (1839). Irlanda non o conseguiu fronte a Inglaterra.

Unificación de Italia e Alemaña (conservadores)

Italia

• Os sete estados estaban baixo dominio estranxeiro.
• Víctor Manuel II, de Saboia-Piemonte, enfrontouse a Austria.
• Garibaldi conquistou as Dúas Sicilias.
• En 1861 naceu o Reino de Italia, que anexionou tardiamente Venecia e os Estados Pontificios.
• Sistema político liberal con sufraxio censitario.

Alemaña

• Existían 39 estados, baixo a influencia de Austria.
• Guillerme I e Bismarck, desde Prusia, impulsaron a unificación.
• En 1866 Prusia enfrontouse a Austria e unificou o norte.
• En 1870 Prusia enfrontouse a Francia e unificou o sur.
• En 1871 naceu o Imperio Alemán, un estado federal con sufraxio universal masculino, constitucional e o máis forte de Europa.

Inicio da crise política

Carlos IV

O reinado de Carlos IV durou corenta anos e estivo marcado pola Revolución Francesa, que se propagou a España. O temor provocou o peche das fronteiras, o fin das reformas ilustradas e a declaración de guerra a Francia tras a execución de Luis XVI en 1793.

Manuel Godoy, primeiro ministro de Carlos IV, asinou a Paz de Basilea en 1795. Os franceses invadiron o País Vasco e Navarra. En 1807, o Tratado de Fontainebleau pactou entre Godoy e Napoleón a invasión e o reparto de Portugal, pero Napoleón quería invadir tamén España.

O Motín de Aranjuez (1808) provocou a caída de Godoy e a abdicación de Carlos IV, a favor de Fernando VII. Napoleón cedeu o trono ao seu irmán José Bonaparte.

Guerra da Independencia (1808-1814)

Os franceses ocuparon Madrid. O 2 de maio de 1808 o pobo levantouse contra eles. Formáronse tres grupos ideolóxicos:

• Afrancesados: apoiaban a José I Bonaparte.
• Absolutistas: apoiaban a Fernando VII.
• Liberais: defendían a Constitución.

Crearonse as Xuntas provinciais de defensa e a Suprema Central. Na guerra de guerrillas no campo e na resistencia nas cidades, os españois frearon aos franceses. En 1812 recuperaron o territorio. Napoleón perdeu en Arapiles e recoñeceu a Fernando VII.

Reinado de Fernando VII (1814-1833)

Este reinado divídese en tres etapas: o período absolutista (1814-1820), o Trienio Liberal (1820-1823) e a Década Ominosa (1823-1833).

Independencia da América española

A independencia impulsouna a elite criolla e obedeceu a causas internas e externas. Houbo dúas etapas: 1810-1814, a guerra de independencia, e 1815-1825, durante o reinado de Fernando VII. Os xenerais San Martín, Simón Bolívar e Sucre conseguiron grandes éxitos militares. España perdeu as súas posesións americanas, excepto Cuba e Puerto Rico.

Época Isabelina (1833-1868)

As rexencias (1833-1843)

Para impor o liberalismo durante a minoría de idade de Isabel II, exerceron a rexencia María Cristina (1833-1840) e o xeneral Espartero (1840-1843). Durante este período estalou a primeira guerra carlista (1833-1839).

Reinado de Isabel II (1843-1868)

En 1843 Isabel alcanzou a maioría de idade. Consolidouse o Estado liberal, con estas etapas:

• Década moderada (1844-1854)
• Bienio progresista (1854-1856)
• Crise da época (1856-1868)

Sexenio Revolucionario ou Democrático (1868-1874)

• Goberno provisional, que convocou Cortes e a Constitución de 1869.
• Amadeo I de Saboia (1871-1873).
• Primeira República Española (1873-1874), con etapas federalista (Constitución de 1873), unitaria e presidencialista.

A Constitución de 1869 foi a primeira democrática de España.

Crecemento demográfico e transformacións agrarias

O crecemento demográfico foi moderado. Na periferia e no campo, as cidades creceron polo éxodo rural. A emigración exterior foi intensa cara a América Latina.

Os liberais impulsaron a propiedade privada e a liberdade de comercio.

Desamortización

A desamortización foi a venda dos bens amortizados. O seu obxectivo era obter recursos para o Estado. Os seus efectos foron a concentración da propiedade da terra en poucas mans, en beneficio dos nobres e da burguesía. O clero empobreceuse e os arrendatarios e xornaleiros resultaron prexudicados.

As melloras agrarias foron escasas, pero aumentou a superficie cultivada e estendeuse o regadío e os avances técnicos.

Revolución Industrial

A industrialización foi lenta. Nos sectores industriais destacou a minería: España foi unha das maiores exportadoras. O sector siderúrxico comezou en Galicia e estendeuse a Asturias, grazas ao carbón. O sector téxtil, sobre todo o algodón, concentrouse en Cataluña.

Os transportes melloraron no século XIX, coa construción de estradas e ferrocarrís. O comercio interior tiña unha escasa capacidade de compra. O comercio exterior sufriu a perda do mercado colonial. As finanzas e o capitalismo creceron, pero con limitacións.

Nova sociedade de clases

• Clase alta: a antiga nobreza e a alta burguesía.
• Clase media: medianos propietarios agrarios e grupos medios urbanos.
• Clase baixa: no campo, pequenos propietarios; nas cidades, empregados e asalariados.

Movemento obreiro

Os conflitos sociais aumentaron. Os xornaleiros e obreiros industriais organizáronse para facer fronte aos problemas anteriores. En 1870 fundouse a Federación Obreira Rexional Española (FORE). Así mesmo, introducíronse en España as ideas anarquistas e socialistas.