As Irmandades da Fala: Historia, Literatura e Teatro

As Irmandades da Fala: Orixe e obxectivos

As Irmandades da Fala nacen a partir de 1916 en diversas localidades galegas, tendo como obxectivo a dignificación e a expansión dos usos do galego mediante unha serie de iniciativas:

• A) Animan o cultivo literario do galego mediante a convocatoria de concursos, revistas e xornais, fundando cadros de declamación e representando pezas teatrais.
• B) Amplían, a través dos seus asociados, os reducidos círculos de lectores cos que contaba o galego ao empezar a centuria.
• C) Conseguen diversificar e renovar progresivamente os xéneros e propostas literarias, dotándoos dunha maior pluralidade e calidade.
• D) Verten por vez primeira obras da literatura universal ao galego.

A poesía e o panorama literario a comezos do século XX

A comezos do século XX, a calidade dos textos que se producían era inferior á lograda por Rosalía, Pondal e Curros no Rexurdimento. A prensa en galego desaparecera por completo e o galego usábase exclusivamente na edición de versos e no subtitulado de viñetas humorísticas. Non había ningunha editorial dedicada a libros galegos. En relación coa narrativa e o teatro, seguían sendo xéneros de magros resultados, onde o panorama principal estaba dominado pola poesía.

A narrativa nas Irmandades da Fala

As Irmandades da Fala procuraron crear os medios e canles de difusión necesarios para desenvolver aqueles xéneros literarios que no Rexurdimento do século anterior non lograran poñerse á altura da lírica. Crear editoras, conformar unha masa lectora cada vez máis ampla e fomentar o cultivo deses xéneros foron obxectivos para a entidade. As principais tendencias narrativas foron:

• O humor e o macabrismo para cativar o gusto dun público urbano (ex: Un ollo de vidro).
• O neoceltismo, que clama pola recuperación das raíces celtas.
• A narrativa etnográfica (ex: A Santa Compaña).
• A narrativa naturalista.
• Unha tendencia simbolista.

O teatro nas Irmandades da Fala

O teatro presenta catro tendencias básicas:

• A) Social e anti-caciquil (ex: A ponte).
• B) Costumista-humorística, plasmada nos xéneros menores.
• C) Histórica, centrada na evocación ou recreación de momentos e figuras do pasado (ex: A torre de Peito Burdelo).
• D) Teatro lírico (ex: Os Ártabros).

A falta de actores e a carencia de compañías teatrais dedicadas á representación de obras en galego foron grandes atrancos. Tamén foi difícil a edición de pezas teatrais e a desvalorización que padecía o galego nas capas medias e urbanas da sociedade, sumado á competencia do cine. As principais correntes teatrais foron a conservadora, a social, a costumista e a histórica.