Influencia celta e evolución do galego: desde a fonética medieval á moderna

Influencia do substrato celta na fonética do galego

Crese que foi un factor determinante na simplificación das consoantes dobres latinas -LL- e -NN- en posición intervocálica, así como na sonorización das consoantes oclusivas xordas intervocálicas. A evolución do grupo -CT- a -it- tampouco é exclusivo do galego.

Outras evolucións fonéticas características do paso do latín vulgar ao galego

Favoreceu que na lingua falada nesta zona (Gallaecia) se manifestasen tendencias evolutivas particulares, como a desaparición do -L- e -N- intervocálicos ou o resultado palatal africano ch dos grupos iniciais PL-, KL-, FL-. O galego tamén mantivo sen ditongar as vogais tónicas breves de grao medio latinas que o castelán ditongou.

Características básicas do galego medieval

Nivel fonolóxico

• Existían vogais nasais producidas pola perda do -N- intervocálico: mao (man), irmao (irmán).
• Tamén había oposición fonolóxica entre sibilantes xordas e sonoras: passo (rosa).
• Existía unha consoante africada que sobrevive no galego actual (chover, chorar).

Nivel morfosintáctico

• Ausencia dun morfema de feminino para as palabras rematadas en -or: a pastor, a señor.
• Uso do pronome persoal te tanto para acusativo como para dativo: fakareite de amor.
• Emprego do pasivo sen artigo que o preceda: vodas fan ao meu amigo.
• Vacilación na terceira persoa dos perfectos.

Nivel léxico

• Usábanse na lingua medieval vocábulos que posteriormente se perderon na lingua moderna: eire (onte) ou que sufriron cambios significativos.

Evolución do galego durante os Séculos Escuros e o seu afastamento do portugués

Nivel fonético

• O galego perde as vogais nasais que aparecían na lingua medieval, en tanto que o portugués mantén algunhas delas.
• O galego perde a oposición sonora/xorda no grupo de sibilantes, que existía na lingua medieval e que conserva o portugués. Así, mentres que en galego só queda a fricativa alveolar xorda s, o portugués perdeu a africada palatal xorda que pasou a realizarse como fricativa, malia conservar a mesma grafía.

Nivel morfosintáctico

• O galego moderno distingue te/che para o pronome complemento de segunda persoa do singular segundo sexa CD ou CI, mentres que no portugués só se conserva o te.
• Especificidade dos pronomes galegos do dativo de solidariedade, inexistentes en portugués.
• Xeneralización dos alomorfos no(s)/na(s) despois das formas verbais rematadas en -n.
• Tamén hai diferenzas nalgúns desinencias verbais.

Nivel léxico

• O galego experimentou un gran empobrecemento léxico en todos aqueles ámbitos que non fixesen referencia á vida cotiá.