A Ilustración e o Realismo: Historia, Ideas e Literatura

Antecedentes – As achegas de Descartes e Spinoza potencian a importancia da razón humana como medio de coñecemento do mundo.

Reformismo

Durante o século XVIII desenvólvese o pensamento ilustrado, e inténtase aplicar algúns dos seus principios, como a modernización das comunicacións ou o cambio de institucións.

Revolución

O panorama cambia durante o s. XVIII, xa que o pensamento europeo ten unha mellor valoración das emocións. As ideas políticas e sociais supoñerán o fin da Ilustración.

O pensamento ilustrado

A Ilustración foi un fenómeno cultural que se estendeu por Europa e América, afectando ás esferas sociais, políticas e culturais. Algunhas nacións aportaron ideas novas e outras só as seguiron: Francia, coa preocupación social e política; Inglaterra, coa ciencia; e Alemaña, coa análise da razón.

Características do pensamento ilustrado

• Racionalismo: a razón como única solución do saber, que substitúe á emoción, a imaxinación ou a fe.
• Empirismo: experimentación para aprender e conseguir o progreso da humanidade.
• Criticismo: crítica a todo o coñecemento humano.
• Utopismo: aplicación da razón en todos os aspectos da vida para mellorar a sociedade.
• Progreso: o ser humano ten dereito a gozar deste mundo e non necesita esperar a recompensa noutra vida.
• Reformismo: para alcanzar o obxectivo do progreso do ser humano, os ilustrados propoñen modernizar a sociedade.

Literatura do século XX

A angustia contemporánea: no ámbito cultural, o cambio entre os séculos XIX e XX está marcado pola angustia de artistas que consideran fracasados os intentos de reforma da vida humana do século XVIII.

As razóns desta crise son a incerteza científica. Durante os primeiros anos do século XX prodúcense descubrimentos que acaban coa base científica inamovible. A ciencia do século XX atópase nunha incerteza total: a realidade está cambiando e non se pode explicar racionalmente. No terreo do pensamento, triunfa o positivismo, corrente que supón a valoración das ciencias empírico-naturais. Como consecuencia do positivismo e apoiándose nos avances científicos, a segunda metade do século está dominada pola exaltación da ciencia.

Realismo

Realismo literario: o realismo literario é unha corrente estética que supuxo unha ruptura co romanticismo, tanto nos aspectos ideolóxicos como nos formais, na segunda metade do século XIX. Estendeuse tamén ás artes plásticas e a Latinoamérica, lugar onde ata entón non tiña presenza.

Tendencia realista

TENDENCIA REALISTA: o movemento realista xurdiu en Francia con Stendhal, que escribiu as súas novelas baseándose na análise psicolóxica dos personaxes e na práctica da observación. Stendhal e Balzac establecen o modelo definitivo da arte realista, que se estenderá ata converterse na forma literaria dominante.

Voltaire

François-Marie Arouet (Voltaire) naceu en París en 1694 e morreu en 1778. Foi escritor, filósofo e avogado. Marcou o século XVIII e ocupou un lugar particular na memoria colectiva dos franceses. Con el iníciase a figura do intelectual comprometido co servizo da verdade, da xustiza e da liberdade de pensamento. Foi elixido membro da Academia Francesa en 1746. Era deísta, e o seu ideal era o dunha monarquía moderada e liberal, ilustrada polos filósofos. Actuou, ademais, cos sectores avanzados da Europa da Ilustración, servíndose da súa inmensa notoriedade e asumindo en solitario a defensa das vítimas da intolerancia relixiosa.